AMSTERDAM - Nederland verkeert nog altijd niet officieel in een recessie. Maar om ons heen vallen de recessieslachtoffers sinds een aantal maanden bij bosjes.

Het zoemt al rond sinds het begin van de kredietcrisis tijdens de zomer van 2007: het R-woord. Er is sprake van een recessie wanneer de groei van het bruto nationaal product, oftewel de waarde van alle in een jaar tijd in een land geproduceerde goederen en diensten, gedurende twee opeenvolgende kwartalen negatief is. Letterlijk betekent het woord 'achteruitgang'.

De gevolgen van een recessie zijn allesomvattend. De overheid kan met een financieringstekort te maken krijgen, door hogere uitgaven en lagere inkomsten. In het bedrijfsleven zijn faillissementen, herstructureringen en ontslagen aan de orde van de dag.

Hypotheek
Consumenten merken het in hun eigen portemonnee, doordat zij bijvoorbeeld naar hun bonus kunnen fluiten, doordat hun huis in waarde daalt en doordat de hypotheeklasten stijgen. Daarom houden ze de hand op de knip, wat op zijn beurt weer slecht is voor de economische groei. 

In juni bestond er nog hoop dat de recessie niet zou toeslaan. Hoewel de economie wel degelijk een gevoelige tik van de kredietcrisis zou krijgen, zou deze niet resulteren in een economische krimp, dachten meerdere partijen. Het CPB verlaagde zijn groeiverwachting voor de Nederlandse economie in 2009 van 1,75 procent naar 1,25 procent. De Rabobank stelt dat de economische groei in Europa in 2008 zal terugvallen tot 1,75 procent en niet in een recessie zal belanden. 

Intussen bereikt de inflatie in de eurozone, gestuwd door de torenhoge olieprijs, een recordniveau van 4 procent op jaarbasis. De ECB verhoogt de rente in de eurozone met een kwart procentpunt om de inflatie een halt toe te roepen.

Krimp
Half augustus blijkt zowel de Franse als de Duitse economie in het tweede kwartaal gekrompen te zijn. De Nederlandse economie heeft nagenoeg een nulgroei geboekt ten opzichte van het voorgaande kwartaal, terwijl de inflatie naar 3,2 procent gestegen is. Het is voor het eerst sinds 2002 dat die boven de 3 procent uitkomt.     

In de tweede helft van 2008 belanden verschillende landen dan toch officieel in een recessie. Grote economieën als die van Italië, Duitsland en Ierland laten twee achtereenvolgende kwartalen een krimp zien. Deze trekken het gemiddelde van de 15 eurolanden naar beneden, waardoor de eurozone als geheel ook in een recessie terechtgekomen is. Nederland ontspringt de dans nipt, door opnieuw op een nulgroei uit te komen.   

Volgens de OESO  balanceren veel ontwikkelde landen op de rand van de scherpste recessie sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw. De organisatie verwacht voor zowel de VS als de eurozone en Japan een economische teruggang tot halverwege 2009, maar geeft ook aan dat de gestelde prognoses 'uitzonderlijk onzeker' zijn. De snelheid waarmee de financiële crisis wordt overwonnen, speelt hierin een belangrijke rol. 

Werklozen
Vooral Hongarije, IJsland, Ierland, Luxemburg, Spanje, Turkije en het Verenigd Koninkrijk zullen hard geraakt worden door de recessie, zo verwacht de OESO. Het aantal werklozen zal het komende jaar in de 30 lidstaten van de organisatie mogelijk met 8 miljoen stijgen.
 
Centrale banken nemen drastische maatregelen om de afzwakkende economie te stimuleren. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft in december de rente met een recordstap van 0,75 procentpunt tot 2,5 procent teruggeschroefd.

De effecten van de financiële malaise in Nederland zijn tot nu toe vooral zichtbaar in het bedrijfsleven, waar veel banen geschrapt worden. Daarnaast is de aanvraag van werktijdverkorting populair. Het loket werktijdverkorting wordt twee weken langer opengehouden, zodat bedrijven die door de crisis met een plotselinge omzetterugval kampen tot 15 januari een aanvraag kunnen indienen.

Pensioenfondsen
Verder hebben pensioenfondsen flink te lijden onder de gevolgen van de financiële crisis, vanwege de sterk afgenomen waarde van hun beleggingen. De twee grootste pensioenfondsen van Nederland, ABP en Zorg en Welzijn, hebben onlangs besloten de pensioenen voor volgend jaar niet te indexeren. Dit betekent dat de hoogte van de uitkeringen niet meeloopt met de inflatie, wat tot koopkrachtverlies leidt.  

De cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stemmen niet optimistisch. De jongste cijfers laten zien dat consumenten weinig besteden en dat het consumentenvertrouwen laag blijft. Het producentenvertrouwen heeft in december de grootste daling sinds 1985 doorgemaakt.

Het Centraal Planbureau voorspelt dat de Nederlandse economie komend jaar met 0,75 procent zal krimpen. Directeur Coen Teulings spreekt van een "heftige recessie".

De algemeen geldende verwachting is voorlopig dat de economie in 2010 langzaam maar zeker weer uit het dal zal klimmen.