Het geduld van de Fed begint langzaam maar zeker op te raken. Na de laatste vergadering lijkt het duidelijk dat een renteverhoging op komst is.

Door Martine Hafkamp

Alleen zal het tempo waarin de renteverhogingen plaats gaan vinden aanzienlijk lager zijn dan waar de financiële markten in eerste instantie van uitgingen.

Dat houdt in dat het geruime tijd zal duren voordat de Amerikaanse rente weer op normale niveaus terechtkomt. Voorlopig kan er wel tegen lage rentes geleend blijven worden, maar het sterker worden van de dollar zal waarschijnlijk trager gaan verlopen.

De grote vraag is niet alleen wat de triggers moeten zijn om de rente weer te (kunnen) laten stijgen, maar ook of de Amerikaanse economie sterk genoeg is om hogere renteniveaus aan te kunnen.

De meeste beleggers beschouwen het zeer accommoderende beleid van de centrale banken wereldwijd als de oorzaak van de lage rentes.

Enerzijds is dat ook zo. Centrale banken forceren met hun beleid een lage rente. Maar het feit dat zo’n grote hoeveelheid aan stimuleringsmaatregelen (nog) niet heeft geleid tot een torenhoge inflatie, lijkt een aantal prominente economen wel te gaan verbazen.

Reële rentes

Het beleid van lage rentes heeft niet alleen de nominale rentes drastisch verlaagd, maar ook de langetermijn reële rentes. Dat wil zeggen dat de langetermijnrente gecorrigeerd voor inflatie fors is gedaald. De enige reden dat de rente zo lang zo laag kan blijven is, als zowel de vraag als de economische output in een economie zo laag zijn, dat economische groei en inflatie op een zeer laag peil blijven.

Dit is wat een aantal economen, waaronder Lawrence Summers, het "nieuwe normaal" noemt.  Het is een situatie van seculiere stagnatie, waarin men genoegen moet nemen met lage economische groei door een chronisch tekort aan vraag en een gebrek aan goede investeringen.

Dit nieuwe normaal komt volgens hen grotendeels op het conto van de vergrijzing, keuzes in levensstijl, lagere geboortecijfers, een gebrek aan innovatie en verdere ontwikkelingsmogelijkheden.

De lage rente is daarmee een logisch gevolg van een aantal structurele factoren waar de centrale banken zo goed mogelijk mee om dienen te gaan.

Een neveneffect van de lage rente kan het verzwakken van de waarde van de eigen valuta zijn. Op korte termijn kan dat de economische groei van de een positief beïnvloeden, maar dit gaat altijd ten koste van een ander.

Natuurlijk niveau

Uiteindelijk zal de reële rente volgens deze economen naar een dusdanig natuurlijk niveau moeten gaan dat vraag en aanbod weer in evenwicht zijn. Negatieve reële rentes zijn nodig om op de lange termijn in evenwicht te komen. Deze periode van lage rentes zou langer kunnen duren dan verwacht.

Economieën dienen fundamenteel te verbeteren om een hogere rente aan te kunnen. Daar is duidelijke versterking van de investeringen, de consumentenuitgaven en de technologie voor nodig. Vooral Europa heeft hier moeite mee. Dat maakt de vraag gerechtvaardigd op welke niveaus de rentestanden weer normaal genoemd kunnen worden.

De nervositeit over het mogelijke tijdstip van een rentebeslissing van de Fed lijkt vooralsnog overdreven. Janet Yellen blijft echter cool en deed een slimme zet door wel aan te kondigen dat een renteverhoging onderweg is, maar dat het tempo waarin dat gebeurt, zeer gematigd zal zijn.

Om die uitspraak te onderbouwen verlaagde ze haar doelstellingen; de inflatie dient nog steeds naar twee procent te gaan, maar de werkloosheid moet richting de vijf procent dalen en de lonen dienen te blijven stijgen. Zo houdt ze alle mogelijkheden open en heeft ze de markt niet al te veel extra onzekerheid gebracht.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2012 de Gouden Stier voor de Beleggingsexpert van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp