Beleggen met gegarandeerd verlies

Mede door de aangekondigde grootschalige opkoopoperatie van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn de rentes op staatsobligaties naar een historisch dieptepunt gedaald.

Door Martine Hafkamp

Volgens JPMorgan werd eind januari maar liefst 16 procent van alle obligaties uit de Global Bond Index verhandeld tegen een rendement van 0 procent of lager.

Een belegger in tienjaars-staatspapier van Zwitserland betaalt inmiddels 0,17 procent effectief om in deze leningen te mogen beleggen. Voor Duitse staatsobligaties geldt dat staatsleningen met looptijden tot en met zes jaar op negatieve rentes handelen.

Nederland, Zweden en Oostenrijk kennen een negatieve staatsrente tot en met vijf jaar looptijd. Gegarandeerde verliezen dus. Kan het nog gekker? Ja, onlangs werd bekend dat sommige klanten bij Nordea rente terugkrijgen op hun hypotheek. Waar gaat dit heen?

Spaarders

Het is duidelijk dat vooral spaarders en gepensioneerden, want pensioenfondsen zitten gedwongen zwaar belegd in staatsleningen, de prijs aan het betalen zijn voor de fors uit de hand gelopen staatsschulden.

Spaarders ontvangen steeds minder rente op hun spaargeld en worden min of meer richting de aandelenmarkt gedwongen. Maar zij hebben tenminste nog de keuze tussen zekerheid met een beperkte rente en risico met een, mogelijk, hogere opbrengst via de aandelenmarkt.

Pensioenfondsen hebben die keuze niet. Ten eerste worden zij door de toezichthouders gedwongen groot in obligaties te beleggen. Zelfs al zouden ze niet gedwongen worden, dan nog zullen zij uit spreidingsoverwegingen altijd wel een flink gedeelte in obligaties blijven beleggen. Onderdekking is een logisch gevolg van dit beleid. En uiteindelijk zal het dus komen tot een afstempeling van de pensioenen.

Betalen

Kort door de bocht zou men kunnen stellen dat de landen die altijd een goed pensioenstelsel hadden, waaronder Nederland en het Verenigd Koninkrijk, de rekening moeten betalen voor de landen die (veel) minder voor de (toekomstige) oudedagsvoorziening hebben gezorgd. Dit geldt vooral voor de Zuid-Europese landen. Het is maar net de vraag hoe lang deze situatie politiek binnen Europa houdbaar zal blijken te zijn. De spanningen zullen waarschijnlijk toenemen.

Voorlopig leidt deze extreem lage rente tot een verdergaande stroom van geld richting de aandelenmarkt. Beleggers klimmen steeds verder omhoog in de risicoboom: van staatsobligaties ging men richting bedrijfsobligaties. Inmiddels zijn die ook wat duur.

Negatief rendement

Zo handelde vorige week de obligatie van Nestlé met een resterende looptijd van twee jaar in euro's gemeten op een negatief effectief rendement. En kijk je naar de obligatie in Zwitserse Franken, dan handelt die met een looptijd tot februari 2018 op een negatieve yield van 0,35 procent.

Dat houdt in dat beleggers zo radeloos zijn dat ze nu zelfs willen betalen om hun geld te stallen bij financieel gezonde ondernemingen. Nadat die wat duur werden, stapten beleggers over naar dividendaandelen, die nu eveneens duur worden en vervolgens naar…Waar eindigt dit? Wie dat weet, is spekkoper op de financiële markten.

Experiment

Vooralsnog is de opkoopoperatie van de ECB duidelijk gunstig voor Europese aandelen en voor de dollar. Maar waar eindigt dit experiment? Want het is één ding om beleggers richting meer risicovolle beleggingen te drijven, maar voor een bepaalde categorie beleggers moet er altijd een mogelijkheid blijven om tegen een laag risico te kunnen beleggen. Staatsobligaties en de bijbehorende risicovrije rente golden altijd als de basis voor andere beleggingscategorieën, maar als deze categorie wegvalt? Als met andere woorden de risicovrije rente nul is?

Voorlopig heeft de ECB een mooi vangnet onder de markten gelegd, is er van inflatiedreiging geen sprake en kunnen beleggers in aandelen hun lol niet op. Voor een gezonde Europese economie zou het goed zijn als de bank slaagt in haar operatie. Als Draghi slaagt in zijn beleid om de inflatie richting 2 procent te krijgen met een op termijn wat hogere rente, zal dat ook een gezonde uitkomst zijn.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2012 de Gouden Stier voor de Beleggingsexpert van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp

Lees meer over:

NUwerk

Tip de redactie