Cao-onderhandelingen in de transportsector zitten muurvast. Dat is slecht. Er is innovatie nodig.

Door Walther Ploos van Amstel

Cao-onderhandelingen voor 120.000 medewerkers in de transportsector zitten volkomen op slot. De vakbond dreigt met meer acties om een einde maken aan de 'verdringing' door goedkope Oost-Europese chauffeurs. Maar de vakbond wil toch vooral 3 procent meer loon. 

Intussen pleit de Europese Commissie voor het nog verder vrijmaken van de transportmarkt. In de Volkskrant schreef columnist Martin Sommer zaterdag zelfs over het einde van Nederland Distributieland. Er hangen donkere wolken boven de transportsector.

Perspectief

De chauffeurs verdienen een eerlijk salaris, zij verdienen goede arbeidsvoorwaarden en zij verdienen vooral respect. Er wordt steeds meer van hen gevraagd wat betreft veiligheid, stiptheid, omgaan met nieuwe technologie en minder brandstofverbruik. Zij zijn het visitekaartje van het bedrijf. De hamvraag is hoe de transportondernemers dat kunnen bieden.

De transportondernemers stellen: 'wij willen wel, maar wij kunnen niet'. In 2013 was slechts 53 procent van de transportbedrijven winstgevend, 27 procent verdiende niets en 20 procent draaide verlies. De helft van de transportkosten zijn loonkosten en voor meer loon moet echt eerst ruimte worden gemaakt. 

De transportbedrijvigheid neemt voor het eerst na 2008 weer wat toe, maar de rendementen staan onder druk, omdat de gestegen kosten niet zijn vertaald in hogere vrachtprijzen. 

Europa

De Nederlandse transporteurs waren twintig jaar geleden zelf de Polen van Europa met een marktaandeel van meer dan 25 procent. Na de Europese eenwording is er een gelijk speelveld ontstaan. Tarieven zijn met 50 procent gedaald door meer efficiëntie, schaalvergroting en omdat transportondernemers uit andere Europese landen de ruimte kregen. 

De Europese Unie wil de markt voor transport nog sneller vrij maken. Siim Kallas, vicevoorzitter van de Europese Commissie, stelt: "De huidige regels leiden tot verkwisting voor Europese bedrijven, hebben gevolgen voor alle weggebruikers en zijn nadelig voor het milieu. We hebben behoefte aan duidelijke regels voor de vervoerssector en tegelijk goede werkomstandigheden voor de chauffeurs." De Nederlandse transportsector zit in de hoek waar de klappen vallen. 

De concurrentie in een transparante Europese transportmarkt met 600.000 bedrijven met vijf miljoen chauffeurs is moordend. De transportmarkt is echt Europees geworden en het Nederlandse marktaandeel in internationaal vervoer nog maar 1 procent. Inmiddels zijn negen van de tien grootste transporteurs in Nederland geen Nederlandse bedrijven meer. 

Polsstok

Wij mogen ons best wel zorgen maken over het mogelijk verdwijnen van de transportsector uit Nederland. De goederen die in Nederland over de weg, het spoor en de binnenvaart gaan, zijn slechts 600 tot 900 euro per ton waard. Dat is weinig. 

De transportkosten bepalen de wereldwijde polsstok van onze topsectoren. Nederland doet het niet zo slechts als we soms denken. We staan op de eerste plaats van de logistieke index van de Europese Commissie. 

Er zijn slimme oplossingen voor ketenregie nodig om goederen wereldwijd op tijd, compleet en tegen de juiste kosten bij de klanten te krijgen. Dat kan door samenwerking in de handelsketen: met producenten, handelaren en transportondernemers onderling. Het wegvervoer is daarin, naast de trein en de binnenvaart, een enkele schakel. 
 
Transportondernemers hebben de afgelopen jaren stevig ingezet op duurzame innovaties om weer concurrerend en winstgevend te worden. Zo hebben ze samen met hun werknemers het brandstofverbruik aangepakt, boordcomputers ingevoerd, vergrijzing aangepakt en de overstap gemaakt naar schonere technologie. Verder innoveren lukt alleen als onze transportsector financieel gezond is en blijft.

Verbinden

De acties raken onterecht veel goede ondernemers. Het is jammer dat de vakbondsbestuurders die transportondernemers afschilderen als amorele en domme uitbuiters. Dat past ze niet en dat beeld klopt ook niet. Ik zou als ondernemer ook van tafel zijn weggelopen. Zo komen ze niet verder.

De realiteit vereist dat de vakbond werknemers juist verbindt met die ondernemers in plaats van hen uit elkaar te drijven. Samen staan ze sterker voor een concurrerende transportsector en  voor de Nederlandse economie. 

Dat verdienen die vrachtwagenchauffeurs die elke dag voor ons op weg zijn. Ik hoop maar dat de vakbonden weer, maar dan constructief en met visie, aan tafel gaan met de ondernemers. Zonder transport staat echt alles stil. 
 
Walther Ploos van Amstel is docent logistiek aan de Hogeschool van Amsterdam en supply chain expert bij TNO Mobiliteit en Logistiek. Volg Walther ook op Twitter.com/Delaatstemeter