Free Record Shop heeft deze week laten weten te starten met de verkoop van grote voorraden Blu-Ray’s, DVD’s en CD’s voor een lage prijs via grote outletstores. Een opmerkelijke keuze van een ogenschijnlijke kat in het nauw.

Door Henkjan Smits

Begin jaren negentig begeleidde ik de Amerikaanse rockband Tora Tora tijdens hun Europese promo-tour. Toen ze in Nederland een zogenaamde instore deden bij een filiaal van de Free Record Shop (FRS) was de eerste vraag van zanger Anthony Corder: "So where are the free records?". Nooit eerder had ik me gerealiseerd dat Free Record Shop eigenlijk een vreemde naam is.

What's in a name? Bij branding gaat het uiteindelijk om associaties. Als je indertijd Free Record Shop hoorde, dacht je uitsluitend aan een zeer succesvolle keten, die voornamelijk pop-CD's verkocht.

Als nu iemand hetzelfde merk noemt, denk je aan een te gronde gerichte winkelketen. Vorig jaar werd het faillissement aangevraagd. De vele schulden als gevolg van de crisis en de teruglopende omzetten in de vele winkelfilialen werden als reden hiervoor gegeven.

Kernwaarden

Ik denk dat er nog andere redenen aan te wijzen zijn. Wat FRS-oprichter Hans Breukhoven te weinig heeft gedaan is de focus houden op de kernwaarden van het bedrijf.

Ray Kroc, oprichter McDonald’s, zei ooit: "Of we over vijftig jaar nog Big Mac's verkopen weet ik niet, maar dat we dan nog steeds een succesvolle fastfoodketen zijn, staat buiten kijf". Hoe kon Kroc hier zo zeker van zijn? Door drie kernwaarden voor ogen te houden, te weten 'good food, fast'. Wat waren de, altijd richtinggevende, kernwaarden van de Free Record Shop? Voor mij is dat onduidelijk.

Met de pay off 'That’s entertainment' zal entertainment een van de kernkwaliteiten zijn. Maar als je in een van de winkelfilialen kwam, voelde je dit niet. Wat je vooral miste in de winkels was bevlogenheid. Het assortiment werd aangepast aan een teruglopende CD-markt maar niet genoeg.

Muziek bleef de corebusiness, gevolgd door films, games, concerttickets, hoofdtelefoons, geschenkbonnen, boeken en zelfs T-shirts en energydrinks. Maar wat er ook in het assortiment zat, er leek geen passie in het winkelpersoneel te zitten. Zonder passie geen entertainment!

Bakelieten schijf

Daarnaast is de muziekindustrie constant aan het veranderen. Denk alleen al aan de configuratie waar de muziek op staat. Het begon met een bakelieten schijf, toen kwam vinyl, de cassette, de minidisk verving de cassette, de CD verving het vinyl.

Vervolgens kwam het wereldwijde web, waarmee de CD werd vervangen door MP3-spelers, waarop we duizenden songs konden downloaden. Downloaden was de nieuwe norm in de muziekindustrie, maar inmiddels zijn we alweer verder, van downloaden gingen we naar streaming audio.

In een tijd waar delen 'king' is, gaat het niet meer om het bezit van de configuratie, maar om het genot van muziek. De muziekconsumptie is nog steeds enorm. Kijk naar concerten, het succes van Spotify, hoeveel er naar muziek op Vimeo en Youtube wordt gekeken.

Als entertainment een kernkwaliteit van je bedrijf is en de markt aangeeft dat je klanten op een andere manier consumeren, dien je niet vast te houden aan je productsoort, maar aan je kernkwaliteiten.

Profetische kijk

Mijns inziens had de focus van Free Record Shop niet op de teruglopende CD- en DVD-verkoop moeten liggen, maar op de veranderende muziekconsumptie. Dan hadden we, met de kennis van nu, Hans Breukhoven in 1971, bij het oprichten van zijn winkelketen, een profetische kijk kunnen toedichten: "De Free Record Shop voor alle entertainmentproducten en gratis muziek via streaming audio".

Of probeert de keten met het huidige geloof in fysieke verkoop, tegen beter weten in, de langst bestaande entertainmentwinkel te worden en hebben we het woord 'record' in Free Record Shop altijd verkeerd begrepen?

Henkjan Smits is talentcoach in het bedrijfsleven aan de hand van de Business X Factor. Zijn ervaring in de muziekbranche gebruikt hij constant als metafoor om zijn verhaal kracht bij te zetten. Volg Henkjan op Twitter: @henkjansmits