We willen graag de vruchten plukken van de Europese Unie en de lasten die daarbij horen vergeten.

Door Victor van Kommer

Steeds vaker hoor je de oproep dat we ook op het gebied van belastingen soevereiner moeten gaan optreden. Is dat realistisch of alleen maar populistische retoriek?

De Europese verkiezingen komen eraan en dat wordt een vrij rondje protesteren voor de Europa sceptici. De VVD krijgt het nu al benauwd en we herinneren ons allemaal dat het hondje Mark Verheijen flink mocht keffen maar dat ook even kort aan de wurgriem werd getrokken.

We zullen de komende maanden vanuit de regeringspartijen nog enkele stoere en onzinnige toespraken gaan horen over een teveel aan Europa en onze heilige soevereiniteit.

Onze heilige verworvenheden

Het begon al met de troonrede waarin een zinsnede staat die weinig aandacht heeft gekregen: "Een speerpunt voor de regering is de discussie over het takenpakket van de Europese Unie. Een aantal zaken kunnen lidstaten beter zelf regelen, zoals belastingen, sociale zekerheid, pensioenen, zorg en onderwijs. De regering zal hierin het voortouw nemen en het gesprek hierover aangaan met de andere lidstaten."

Ik begrijp de redenen voor deze uitspraak heel goed. Onze pensioenen zijn natuurlijk gereserveerd inkomen uit het verleden en het resultaat van onze spaarzaamheid. Waarom zouden we de sluizen openzetten voor hen die daar niet aan hebben bijgedragen?

Sociale zekerheid wordt al wat lastiger. Door de Europese integratie wordt een deel van onze ondernemingen en zeker de hoogopgeleide professionals al een stuk internationaler en vervagen grenzen en dat heeft natuurlijk ook gevolgen voor hun kijk op sociale zekerheid.

We moeten ook maar even denken aan al die gepensioneerden die hun winters doorbrengen in de dan zoveel minder vervloekte gordel van knoflook rond de Middellandse Zee en daar tevens genieten van voorzieningen en zorg. Maar goed, voor een groot deel van de Nederlanders is onze socialezekerheidstelsel een verworvenheid waarvoor men geen Europese bemoeienis nodig heeft.

BTW en Europa

Klinklare onzin is de uitspraak dat we meer zelf kunnen regelen met betrekking tot de belastingen. Is dit een oproep om de populisten in het parlement gerust te stellen? Het klinkt stoer en getuigt van onafhankelijkheid maar daarmee nog niet geloofwaardig.

Een zeer groot deel van onze belastingopbrengsten komt door btw, accijnzen en douanerechten. Belastingen die volledig worden gecoördineerd door de Europese Commissie en daarmee mogen we ons gelukkig prijzen anders hadden we een fiscale wirwar waardoor het bedrijfsleven ernstig gehinderd zou worden en ons nationaal inkomen flink zou worden geschaad.

Verdragen

Welke belastingen houden we dan nog over voor onze heilige soevereiniteit? De vennootschapsbelasting? Maar ook op dit gebied heeft de Europese Gemeenschap een aantal richtlijnen uitgevaardigd om enkele uitwassen te reguleren en te stroomlijnen.

Daarnaast zijn in de lidsaten onze vennootschaps- en inkomstenbelasting  gekoppeld door verdragen ter voorkoming van dubbele belasting. Een instrument dat ervoor zorgdraagt dat een burger of onderneming niet in twee landen voor hetzelfde inkomen wordt belast.

De verdragen verdelen tussen de lidstaten de heffingsrechten. Eigenlijk een afspraak op hoog niveau hoe de taart wordt verdeeld.

Dubbele moraal

De financiële crisis heeft daarnaast ook gezorgd dat we scherper zijn gaan letten op het fiscale stelsel in de landen. Cyprus kon alleen worden geholpen als ook de belastingwetten daar werden gesaneerd om te voorkomen dat het dient als het afvoerputje voor onbelast vermogen en inkomen van de superrijken. 

Nederland was daar trouwens een groot voorstander van. Zo is de vermaledijde norm van maximaal 3 procent begrotingstekort ook een oude Nederlandse uitvinding toen we in Europa het gebouw van de euro in de steigers zetten.

En we waren zelfs bereid Ierland nog uit de nood te helpen met hun vennootschapsbelasting van 12,5 procent, wat de helft is van het gemiddelde in Europa en daarmee zeer concurrerend, maar dat wordt gezien als een Noord-Europees land en dan is het allemaal minder erg.

En de recente stuiptrekkingen van het kabinet-Rutte II om 6 miljard euro bij elkaar te schrapen, voor een groot deel door lastenverzwaring via het klassieke belastinginstrument, komt ook door het diktaat uit Brussel dankzij onze eigen verzonnen norm van 3 procent.

Hondenbelasting

Wat we vooral vergeten is dat dankzij het financiële debacle, in de gebieden waar eens het Romeinse Rijk bloeide, onze rente ongekend laag is waardoor onze overheid alleen al miljarden verdient aan minder uitgaven.

Dus het argument dat we baas in onze eigen belastingbuik willen zijn is kul van de hoogste orde. We zijn tot onze nek aan elkaar verbonden in de Europese belastingwereld en we moeten ons inzetten om dit stelsel te verbeteren in plaats van de rug toe te keren.

Mocht deze regering bedoelen dat we vooral soeverein willen blijven op het gebied van de hoogte en omvang van de hondenbelasting dan trek ik bij deze mijn woorden weer in.

Victor van Kommer is directeur Tax Services van het fiscale onderzoeksbureau International Bureau of Fiscal Documentation (IBFD), voorzitter van het Kennis Instituut Zelfstandig Ondernemen (KIZO) en bijzonder hoogleraar Tax Policy aan de Universiteit Utrecht.