Waarom zou je een project rooskleurig presenteren als het toch mislukt?

Door Bart Flos

Uit een onderzoek van organisatie- en adviesbureau CE Delft blijkt dat het positieve effect van wegenbouwprojecten steevast te rooskleurig wordt voorgesteld. Als voor de aanleg van een nieuwe weg of tunnel een kostenbaten-analyse moet worden gemaakt, wordt vaak alleen het gunstigste scenario doorgerekend.

Stel je voor, je bent zo’n gedreven engineer en je zit achter je laptop de laatste hand te leggen aan een advies voor alweer zo’n ambitieus infrastructuurproject. Het bevat een worst case scenario, een realistische variant en een best case scenario. Je bent klaar en je staat op het punt om het rapport via de mail te versturen.

Worst case scenario

Stop, pauze! Waarom drie scenario’s? Kies toch gewoon voor het doemscenario! Keer op keer blijkt dat of het project zelf een puinhoop wordt – denk aan het Fyra-fiasco of aan de hogesnelheidslijn met miljardenverlies  – of dat het bij lange na niet oplevert wat we dachten. Toch denderen we door en blijven we projecten tegen beter weten in de hemel inprijzen. Dat kan anders.

Kleine lettertjes

Je gaat nog eens terug naar je calculatie en je haalt alle zoetigheid eruit. Je beperkt je tot één scenario en dat is het slechts denkbare. Je plaatst er een asterisk bij en onderaan zet je in kleine lettertjes: 'Resultaten uit het verleden zijn in dit geval een absolute garantie voor de toekomst. Deze optie is de enige en meest realistische'.

Zend!

Hoe zou dat aflopen denk je? Nou, als je héél goed luistert hoor je nu al een 'onacceptabel!' op je afkomen. Want ze willen het niet horen hè? Ze willen dat halleluja-scenario met die "maximale winst onder de meest ideale omstandigheden", dát willen ze horen. Waarom zou je ze die illusie ontnemen? Dat is wreed!

De vicieuze faalcirkel

Je doet dit natuurlijk met een heel goede reden. Want een frontale confrontatie is helemaal niet erg zo nu en dan. Laat de leider in je opstaan en provoceer de boel gerust. Maar doe dat wel met een doel! Want uiteindelijk wil je weten waaróm er – tegen beter weten in – steevast gekozen wordt voor het scenario Rooskleurig, Optimistisch en Naïef. Pas wanneer we irritante waaromvragen gaan stellen, kunnen we de vicieuze faalcirkel doorbreken.

Bart Flos is klaagcoach, inspirator, veranderadviseur en auteur. In januari verschijnt zijn nieuwe boek ‘Het perfecte project’ bij Uitgeverij Haystack. Volg Bart op twitter.com/bartflos.

Geen zin vandaag? Niet tevreden over je omzet? Laat je oppeppen door de auteurs van Uitgeverij Haystack in hun wekelijkse column #goedbezig!