Jongeren zijn innovatiever maar mogen niet

Jonge mensen zijn innovatiever en beter voorbereid op de toekomst dan de huidige vijftigers en zestigers die het over het algemeen voor het zeggen hebben.

Door: Olaf Rutten

De huidige generatie van vijftig-plussers, waar ik zelf ook nog net toe behoor, zijn over het algemeen sterk beïnvloed door een vorm van schaarste veroorzaakt door de Tweede Wereldoorlog.

We hebben hiërarchische, piramidevormige organisaties gecreëerd met een sterke sturing van bovenaf. Dit dominante industriële paradigma maakt de laatste tien jaar plaats voor een diensten- en kennisparadigma.

In dit nieuwe paradigma zijn organisaties geen piramides meer, maar pannenkoeken. De leider of ondernemer verschuift van het hoofd naar het hart van de organisatie. Staat tussen in plaats van boven de mensen.

Hij of zij is voorwaarde scheppend, geeft op een natuurlijke manier richting, controleert minder en vertrouwt meer. De macholeider die zegt hoe het moet sterft uit. Verder is de houding ten opzichte van fouten maken veranderd. 

Vroeger werd het productieproces zorgvuldig gespecificeerd en gestandaardiseerd. In het nieuwe paradigma gaat het om continu leren en zijn de teams zelfsturend.

Fouten maken is onvermijdelijk en het is de bedoeling er van te leren en verantwoordelijkheid te nemen om ze niet een tweede keer te maken.

Generatie Y

Van de huidige jongeren tussen 25 en 34 jaar heeft ruim 40 procent een hbo- of wo-diploma. In 2000 had van de totale bevolking nog maar 21 procent zo’n kwalificatie.

In 1960 had 80 procent van de Nederlanders alleen maar basisschool. Geen wonder dat aan organisaties in deze tijd andere eisen worden gesteld. Mensen worden steeds slimmer en mondiger.

Het lijkt erop dat nieuwe generaties al in de top zitten van Maslows behoeftepiramide: zelfverwezenlijking. Ze werken niet primair voor het geld, ze willen een zinvolle bijdrage leveren aan de wereld en zichzelf ontwikkelen.

Om gedrag effectief te sturen is volgens hoogleraar Theo Poiesz van business school TiasNimbas aandacht nodig voor drie aspecten, namelijk voor motivatie, capaciteit en gelegenheid. Vrij vertaald: aandacht hebben voor willen, kunnen en mogen.

Jongeren willen en kunnen steeds meer, nu het 'mogen' nog. Laat jongeren hun eigen gang gaan, geef ze vrijheid.

NRC Next

Als voorbeeld wil ik het initiatief van het NRC aanhalen, dat enkele jaren geleden startte met NRC Next. Helemaal top, ze lieten jonge talenten hun eigen krant maken met als belangrijk doel verdieping in de dagbladjournalistiek en zo loskomen van de waan van de dag. Het werd een groot succes.  

Na een paar jaar werd het voor de ‘vijftig-plussers’ van het moederconcern teveel vernieuwing. De jonkies mochten niet meer hun eigen gang gaan. Een klassieke fout in deze nieuwe tijd. Willen, kunnen, maar niet mogen.

De vernieuwing werd niet begrepen, hoofdredacteur Rob Wijnberg nam ontslag en zit nu in de startfase van de digitale krant: "De correspondent", de nu al 15.000 leden financieren het initiatief.

Ook ik ga NRC Next opzeggen, al moet ik nog wel nog even wennen aan het idee om geen papier meer uit de brievenbus te halen. Zelf ben ik ooit krantenbezorger geweest, 35 jaar gelden, het is niet meer nodig, loslaten doet ook even pijn.

Olaf Rutten is directeur van SharpenYourBusiness bv en hoofddocent intuitief & ondernemend leiderschap bij Avans+. Olaf is o.a. auteur van het boek `Minder werken, meer verdienen'.

Lees meer over:

NUwerk

Tip de redactie