Kunnen onze politici nog wel samenwerken?

In de VS zorgen kibbelende politici voor een ‘shutdown’, en ook in Nederland lijken we maar niet tot een gezamenlijke aanpak te kunnen komen. Belangrijke samenwerkingslessen uit het bedrijfsleven kunnen uitkomst bieden

Door: Jack van der Veen

In het bedrijfsleven komen we er steeds meer achter dat strategische samenwerking met toeleveranciers en afnemers (de zogenaamde ketensamenwerking) op het vlak van bijvoorbeeld productontwikkeling, distributie en klantservice cruciaal is om te kunnen concurreren.

Ook in de politiek hebben de verschillende partijen elkaar keihard nodig om met een gezamenlijk duidelijke koers en een ferme aanpak ons land er economisch bovenop te helpen. Maar samenwerken blijkt lastig. Tijd om de belangrijkste lessen toe te passen.

Leiderschap

Een eerste les van ketensamenwerking is dat leiderschap gebaseerd moet zijn op gezag en dat leiders binnen de eigen organisatie de gemaakte keuzes kunnen dragen.

Gezaghebbend leiderschap is in de politiek een schaars goed. In de politiek gaat het al te vaak om het verkrijgen van macht (zetels) en dikwijls leidt een kabinetsplan tot gemor in de eigen achterban waar de ‘mastodonten’ zich volop roeren.

Korte termijn

De tweede les is dat ketensamenwerking alleen kan lukken als dit strategisch wordt ingestoken, dus dat je langdurige samenwerking aangaat om zo op termijn substantiële meerwaarde voor de eindgebruikers te realiseren. Meer en meer lijkt de politiek zich op de korte termijn te richten.

Elke dag is er wel een plannetje, een luchtballonnetje, een schandaaltje of een ideetje te melden. De scoringsdrift is enorm en het hebben van een visie wordt simpelweg gezien als een “olifant die het uitzicht belemmert”.

Win-loose

Een derde les is dat ketensamenwerking alleen kan slagen als er een overduidelijke win-win is voor alle deelnemende partijen. In de politiek lijkt die win-win vaak ver weg.

Bij het compromissen maken moet je de eigen standpunten of verwateren of uitruilen; en zo lijkt het  dat iedereen het gevoel heeft dat een coalitie leidt tot een verslechtering van de eigen doelen.

Maar uiteindelijk willen we allemaal een daadkrachtige regering en duidelijkheid van beleid. Het is op dat niveau dat partijen elkaar moeten vinden en moeten versterken.

EBITO

Een vierde les is dat onderling vertrouwen de hoeksteen van elke ketensamenwerking is. Het gewenst gedrag kan worden omschreven met de term EBITO: Eerlijk, Betrouwbaar, Integer, Transparant en Open.

Politici scoren notoir slecht op al deze aspecten. Zo worden onwelkome resultaten door ‘spindoctors’ van een mooie uitleg voorzien en staat de term ‘politieke spelletjes’ staat gelijk aan het intransparant opereren om zo je eigen belang te dienen. Uit de diverse onderzoeken blijkt dan ook dat het vertrouwen in de politiek en in het kabinet dramatisch laag is.

Uit bovenstaande blijkt dat de huidige politieke stagnatie geen incident is, maar voortkomt uit het niet toe kunnen passen van de meest fundamentele lessen van (keten)samenwerking. Kunnen we dit nog omdraaien? Yes we can?

Jack van der Veen is hoogleraar supply chain management bij Nyenrode Business Universiteit

NUwerk

Tip de redactie