Sinds deze maand varen schepen op de Noordzee met een nieuwe routekaart. Het invoeren van deze nieuwe routes was complex en een schoolvoorbeeld van goed beleid. Beleidsmakers aan de wal kunnen hier nog wat van leren. Bij het ontwerpen van een solidariteitsfonds voor zzp’ers bijvoorbeeld.

Door Victor van Kommer

De onafhankelijk professional is als een verdwaalde samurai die rondloopt tussen de rijstvelden van de Nederlandse economie. De feodale beleidsmakers hebben er moeite mee dat deze eenzame krijger sporadisch meer verdient dan de lijfeigenen met een vaste baan.

Bij deze beleidsmakers roept het ook weerstand op dat deze vrije ziel onvoldoende bijdraagt aan onze sociale zekerheid, maar tegelijk wel een beroep kan doen op de bijstand een gebrek aan opdrachten en broodheren (die overigens uit de algemene middelen wordt gefinancierd).

Een solidariteitsfonds voor zzp’ers kan dit ondervangen. Een summier vangnet voor de zelfstandige professionals. Elke inhuurder draagt 10 procent bij over de contractprijs  en elke zzp’er draagt ook verplicht 10 procent af over de verdiensten.

Dat geeft een nieuwe solidariteit, het roomt het verschil af tussen werknemers en zelfstandigen, waar velen toch zoveel moeite mee hebben en het vermindert de behoefte aan dure arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.

Vaarroutes

Maar hoe moeten beleidsmakers dit voor elkaar krijgen? Laat ze eens hun licht opsteken bij hun maritieme collega’s; de recente invoering van de nieuwe vaarroutes op de Noordzee is immers een schoolvoorbeeld voor veel beleidsmakers op andere vakgebieden.

Schepen naar de haven van Rotterdam moeten sinds 1 augustus, vanwege veranderde veiligheidseisen, een andere route varen. Volgens Rijkswaterstaat heeft het scheepvaartverkeer zich goed aangepast.

De Noordzee is met 260.000 scheepsbewegingen één van de drukst bevaren zeeroutes ter wereld. De aanpassing van de zeeroutes gebeurde in samenspraak met België, Groot-Brittannië en Duitsland en werd goedgekeurd door de International Maritime Organization.

Als je dit leest dan denk je mooi werk, goed georganiseerd en snel ingevoerd. Maar aan deze operatie is veel voorbereiding aan vooraf gegaan.

Kunde

Overleg met andere autoriteiten, het aanpassen van kaarten en digitale netwerken, het informeren van al het scheepsverkeer (van grote rederijen tot kleine pleziervaartuigen), de media en waarschijnlijk nog tal van andere actoren. Het mooie van deze exercitie is de kunde en bereidheid van de betrokkenen.

Van deze maritieme operatie kunnen veel beleidsmakers en politici aan de wal nog heel wat leren. Want complexe dossiers als hervorming van het pensioenstelsel, flexibilisering van arbeid en hervorming van de woningmarkt zijn niet veel anders dan het veranderen van de belangrijke vaarroutes.

Dat geldt ook voor het aanpassen van ons fiscaal stelsel aan de eisen van de tijd, waar meer ruimte gaat ontstaan voor zelfstandig ondernemerschap en nieuwe vormen van solidariteit in de sociale zekerheid.

Virtuele wereld

We spreken namelijk over een virtuele wereld waarin we afspreken hoe we varen, elkaar passeren en afstand houden. De regels in een rechtssysteem scheppen een ordeningskader dat ervoor zorgt dat we elkaar niet aanvaren en dat we elkaars route respecteren.

Het recente meesterwerk van maritiem management op de Noordzee is een mooie casus voor elke beleidsmaker, adviseur en onderwijskundige die van veranderingsmanagement zijn werk heeft gemaakt.

De sociale partners kunnen, wanneer ze de broodnodige hervormingen niet aankunnen, nog altijd de hulp inroepen van  Rijkswaterstaat en een kapitein van de koopvaardij.

Victor van Kommer is directeur Tax Services van het fiscale onderzoeksbureau International Bureau of Fiscal Documentation (IBFD), voorzitter van het Kennis Instituut Zelfstandig Ondernemen (KIZO) en bijzonder hoogleraar Tax Policy aan de Universiteit Utrecht.