In het spel van het zakendoen staan we elkaar toe om losjes om te gaan met de morele grens tussen handeldrijven en elkaar een loer draaien. En niemand is daar zo goed in als de Italiaanse zakenman.

Door Guus Essers

De Romeinen beschouwden hun god Mercurius niet voor niets als de beschermer van de handelaren en tegelijkertijd van het dievengilde.

Maurizio Manfellotto, topman van Fyra-fabrikant AnsaldoBreda, gaf deze week voor een aandachtig gehoor in de Tweede Kamer een indrukwekkend lesje manipuleren voor gevorderden.

'Volstrekte onzin'

Topmannen als Maurizio Manfellotto zijn geweldig. In elk geval naar hun eigen idee en dat van hun dienaren. Ze zijn ook geweldig in het opvoeren van toneelstukjes. En soms geloven ze er zelf ook nog heilig in. Zo citeerde nuzakelijk.nl deze week: 'Ik begrijp niet dat er zoveel boze woorden klinken.' ‘Ik kan nog steeds niet begrijpen dat dezelfde mensen die de treinen hebben getest en aanvaard hebben, van idee zijn veranderd na die sneeuwbui.’ En hij begrijpt evenmin dat er zoveel ‘gebrek aan respect’ is voor de technici die jaren aan de trein hebben gewerkt.'

De Tweede Kamer is volledig van de kaart van de houding van deze CEO. Ook NS-directeur Bert Meerstadt is verbijsterd over de woorden van Manfellotto: 'Volstrekte onzin'. Hij heeft inmiddels een rechtzaak tegen de toeleverancier gestart.

Narcistische CEO's

De Fyra-case is een klassieke politieke casus, in de vermomming van een business case. Manfellotto, een van de hoofdrolspelers, staat voor een lastig dilemma. Elke vorm van begrip verzwakt zijn positie in het juridische strijdperk onmiddellijk en genadeloos. Dus snapt hij het niet. Interessant is of hij het speelt, of dat hij het zelf ook zo beleeft. Veinst hij oneerlijkheid, of is hij oneerlijk?

Op hoge posities in het bedrijfsleven, bij de overheid en in de politiek komen maar liefst vier keer zoveel narcisten en psychopaten voor dan in het normale landelijke gemiddelde: 3 procent psychopaten in de bevolking, en 12 procent in de hoogste regionen. Dit soort (op z'n minst) narcistische CEO's veinst geen bedrog of manipulatie, nee, het zit stevig in hun persoonlijkheid verankerd. Liegen en bedriegen zijn voor hen gewoon nuttige instrumenten om hun doel te bereiken.

Gewetensproblemen 

Naïeve kamerleden stelden deze week 127 vragen. De CEO zonder gewetensproblemen had één simpel en doeltreffend antwoord: 'ik begrijp er helemaal niets van.'

Liegsporen zoeken we bij narcisten en psychopaten tevergeefs: zij voelen geen emotie bij besodemieteren. Hoe heerlijk moet het zijn als je zonder geweten op een toppositie terechtkomt. Geen stress, geen wroeging, geen medelijden. Of, zoals Herman Brood het kernachtig uitdrukte: 'Spijt is een koe die schijt.'

Guus Essers is managementconsultant, politiek adviseur en leugenexpert. Recent verscheen zijn boek Ik weet dat u liegt bij uitgeverij Haystack, dat hij samen met Job Boersma schreef.

Geen zin vandaag? Niet tevreden over je omzet? Laat je oppeppen door de auteurs van Uitgeverij Haystack in hun wekelijkse column #goedbezig!