De hypotheekmarkt is ronduit vijandig tegenover zelfstandige ondernemers. Tijd om de spelregels aan te passen.

Door Linde Gonggrijp

De flexibilisering van de arbeidsmarkt heeft een grote groep ondernemende professionals en vakmensen voortgebracht die een zeer positief aandeel hebben in de economie en bijdrage aan de innovatiekracht van Nederland.

Het lijkt er echter op dat de grote veranderingen op de arbeidsmarkt voorbijgaan aan het bank- en verzekeringswezen. Wie geen vaste baan heeft en kiest voor zelfstandigheid met een wisselend inkomen staat bij de financiële dienstverleners meestal voor een gesloten deur. 

Mensen hebben door de ineenstorting van banken en verzekeraars het ongemakkelijke gevoel gekregen dat hun belangen niet meer tellen.

Dichte deur

Dit doet zich heel sterk gelden op de hypotheekmarkt, die ronduit vijandig staat tegenover zelfstandige ondernemers. Dat inmiddels bijna een derde van de werkende Nederlanders zijn inkomen niet uit een vaste baan haalt, lijkt nog niet helemaal te zijn doorgedrongen bij financiële instellingen. Het is ook schadelijk omdat het bijvoorbeeld mede bijdraagt aan het muurvast zitten van de woningmarkt.

De meeste zelfstandigen met een hypotheek hebben deze gekregen toen ze nog een vast dienstverband hadden. Wie nu een bedrijf begint zonder dat hij of zij al een hypotheek heeft, moet het opbouwen van eigenwoningbezit maar even uit het hoofd zetten.

Persen

Financiële instellingen zien de zelfstandig ondernemers onvoldoende. Er is geen ruimte om maatwerk te leveren: het individu wordt in uniforme regels geperst. De noodzakelijke hervorming en flexibilisering van de sociale zekerheid bieden kansen voor nieuwe business modellen en innovatie.

Dit is een dynamisch proces, maar het doorbreken van gevestigde praktijken blijkt weerbarstig. Zo heeft een te klein deel van de zelfstandigen een  arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Er is sprake van een selffulfilling prophecy: te weinig zelfstandig ondernemers hebben een arbeidsongeschiktheidsverzekering omdat ze de kosten te hoog vinden in verhouding met de dekking van de polis.

Hierdoor zijn alleen mensen die zichzelf een groot risico op arbeidsongeschiktheid toedichten, bereid om een verzekering af te sluiten. Dit resulteert in relatief hoge uitkeringen en hoge premies.

Switchen

Veel mensen switchen gedurende hun arbeidzame leven van ondernemer naar werknemer en andersom. Het stelsel van oudedagsvoorzieningen is hier niet op ingericht. De helft van de zelfstandigen zegt dat ze te weinig geld opzij leggen voor de oude dag. Een groot deel daarvan zou eigenlijk wel meer geld opzij willen zetten, maar vindt de huidige mogelijkheden niet goed genoeg.

Als de belangenbehartiger van de zelfstandig ondernemers zet FNV Zelfstandigen zich in voor een financiële sector die aansluit bij de realiteit van de arbeidsmarkt. We vinden dat er een betere samenwerking in de keten moet plaatsvinden tussen private partijen en de overheid.

Dan kunnen we er voor zorgen dat meer krediet beschikbaar is, meer ruimte komt voor productinnovatie en dat banken een actievere rol spelen in het ondersteunen en begeleiden van starters.

Nieuwe werkelijkheid

We bevinden ons in een transitieproces naar een nieuwe financiële werkelijkheid.

Het is wat mij betreft dus tijd voor het veranderen van instituten en het aanpassen van de spelregels. Want de mensen zijn immers allang veranderd.

Linde Gonggrijp is directeur van FNV Zelfstandigen