De belangrijkste gebeurtenis op beleggingsgebied van de afgelopen maand is toch wel de rentestijging in staatsobligaties. Er zijn steeds meer tekenen dat het stimuleringsbeleid van de Fed aanslaat.

Door Martine Hafkamp

Het feit dat in de Verenigde Staten diverse centrale bankiers steeds meer schoten voor de boeg beginnen te geven over het, eventueel, terugdraaien van het monetaire verruimingsprogramma, maakt zowel obligatie- als aandelenbeleggers zenuwachtig. In de Verenigde Staten is de tienjaarsrente daardoor in 4 weken tijd met ongeveer 30-35 procent gestegen.

In Nederland liep de rente op van 1,52 procent naar 1,84 procent in dezelfde periode. Dat is een toename van ruim 20 procent. Als deze trend zich doorzet, belooft dat weinig goeds voor obligatiebeleggers en dan vooral pensioenfondsen. 

Zij beleggen immers op grote schaal in staatsobligaties en procentueel wordt hier fors op verloren als de rentestijging doorzet. Het ABP, met een recordvermogen van euro 297 miljard euro, heeft al een schot voor de boeg gegeven door te stellen dat er 'een aanzienlijke kans is dat een verdere verlaging van de pensioenen noodzakelijk is’. 

Over de omvang van de verlaging valt nog niets te zeggen. De hoogte van de dekkingsgraad op 31 december a.s. is afhankelijk van niet alleen het behaalde rendement, maar ook het niveau van de rente.

Draghi

Waarschijnlijk heeft helikopter Ben Bernanke goed gekeken naar super Mario Draghi. Hoe bereik je je doel, in dit geval een enigszins oplopende rente, zonder daadwerkelijk iets te doen?

In het geval van Draghi ging het uiteraard niet om het bereiken van hogere renteniveaus, maar zijn uitspraak dat hij alles zou doen om de euro te redden en dat de markt ervan op aan kon dat dat genoeg zou zijn, leidde wel tot de broodnodige rust. 

En dan heeft hij nog niet eens daadwerkelijk actie hoeven ondernemen! De OESO dringt er inmiddels bij de ECB wel op aan om buitengewone maatregelen te nemen om de Europese economie weer op de rit te krijgen.

Staatsleningen

Wat betekenen deze verwachte renteontwikkelingen voor beleggers? Waarschijnlijk zullen de staatsleningen uit opkomende landen het meest te lijden krijgen van een oplopende rente in de Verenigde Staten en in het kielzog daarvan Europa. Dat was in het verleden in ieder geval wel het geval.

De gevolgen voor de aandelenmarkten zijn moeilijker in te schatten. Wellicht vluchten beleggers nog meer dan nu al het geval is in defensieve sectoren.

Het zou ook best kunnen dat men, zoals nu enigszins lijkt te gebeuren, kiest voor meer cyclische waarden. Op het moment stijgen in de Verenigde Staten de aandelen die het meest geshort zijn en de aandelen met de minst gunstige analistenrapporten het hardst.

Afbouwen

Feit bijft dat de Fed voor de moeilijke taak staat het proces van het geleidelijk terugdraaien of afbouwen van de kwantitatieve verruiming zonder bloedvergieten te laten verlopen. De mate waarin de financiële markten de Fed daarin vertrouwen, zal het koersverloop de komende maanden bepalen.

Vergeet niet dat in de laatste notulen van de Fed wel degelijk zwart op wit stond vermeld dat het Amerikaanse stelsel van centrale banken serieus overweegt al voor de zomer (!) met een reductie van het opkoopprogramma te beginnen. Weliswaar zwakte Bernanke dit later weer wat af, maar het stond er wel degelijk.

Beleggers zullen de komende weken de macro-economische cijfers uit de Verenigde Staten nog meer dan normaal in de gaten houden. Afgelopen week waren zowel de huizencijfers als het consumentenvertrouwen aanzienlijk beter dan verwacht.

Het geval wil alleen dat we nu, voor de korte termijn dan, in een fase komen waarin goed economisch nieuws ongunstig is voor de beurs. Het positieve van het verhaal is dat de verwachte turbulentie en mogelijke dip, beleggers die de bullmarkt tot dusver hebben gemist, een nieuwe kans biedt om in te stappen.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2012 de Gouden Stier voor de Beleggingsexpert van het jaar. Volg Martine ook opTwitter.com/Martinehafkamp.