De ironie wil dat de mensen die we aardig vinden, vaak de mensen zijn die ons voorliegen.

Door Job Boersma

Deze week heeft het OM bekendgemaakt dat het 25,7 miljoen euro van Jan Dirk Paarlberg wil vorderen, verdiend met heling en witwassen. Eerder veroordeelde het gerechtshof Paarlberg tot 4 jaar celstraf wegens witwassen, oplichting en belastingfraude. Pittige straffen voor ernstige vergrijpen, die in schril contrast staan tot de omschrijving die vriend en vijand van Paarlberg schetsen: intelligent, zachtaardig, attent.

Charmant

Ik weet niet of Paarlberg heeft gelogen, alleen Paarlberg kent de waarheid. Zeker weet ik slechts dat uit onderzoek bekend is welke mensen uitbundiger liegen dan anderen:

• extraverte mensen liegen meer dan introverte mensen;
• intelligente mensen liegen makkelijker dan minder intelligente mensen;
• populaire kinderen liegen meer dan minder populaire kinderen;
• machtige mensen liegen meer dan niet-machtige afhankelijken;
• psychopaten en narcisten liegen meer dan psychologisch gezonde mensen;
• politici liegen meer dan burgers;

Profiel

Uit bovenstaande gevens kun je een profiel schetsen van het 'prototype' leugenaar:

Hij - want het is vaak een man - is een charmante, intelligente, overtuigende, extraverte en machtige man met zeer veel zelfvertrouwen. Hij glimlacht af en toe, heeft een gulle lach, doet soms een beetje kinderachtig.

Laten we Paarlberg het voordeel van de twijfel geven, maar dit profiel doet mij altijd denken aan mensen als Bill – I did not have sex with that woman – Clinton. Kent u van die charmante klanten of managers in uw eigen omgeving? Oppassen geblazen.

Ideale schoonzoon

De ironie is dat we de neiging hebben aan dit type persoonlijkheden de voorkeur te geven in een sollicitatieprocedure, uit te kiezen als onze volksvertegenwoordiger of te zien als de ideale schoonzoon. Kennelijk kunnen we het goed vinden met het 'prototype' leugenaar.

Vreemd is dat niet, want zij snappen hoe ze onze gevoelens moeten sparen en oncomfortable waarheden moeten verzwijgen. Ze bedwelmen ons met hun zelfvertrouwen, charmante uitstraling en ontwapenende kinderlijke gedrag. Dit 'prototype' leugenaar gedijt maar al te goed in onze samenleving. We kopen graag hypotheken van ze. We stemmen graag op ze. We geloven gretig in hun prachtige verhalen.

Job Boersma is als psycholoog gespecialiseerd in onderhandelen, bedrijfspolitiek en liegen in het bijzonder. Samen met Guus Essers werkt hij aan het boek Ik weet dat u liegt – Echt alles over leugens en bedrog voor professionals dat in mei verschijnt bij Uitgeverij Haystack.

Geen zin vandaag? Niet tevreden over je omzet? Laat je oppeppen door de auteurs van Uitgeverij Haystack in hun wekelijkse column #goedbezig!