Onze nieuwe koning Willem-Alexander moet niet alleen met zijn schoonvader een goed gesprek voeren over ethiek , maar hij kan ook een belangrijke invloed uitoefenen op de moraal binnen de BV Nederland.

Door Olaf Rutten

Na generaties van koninginnen eindelijk weer een koning Willem. In de media gaan al geruchten dat Máxima vindt dat een koning een baard behoort te hebben.

Dat zal er dus wel van komen. Het uiterlijk vertoon zal de belangrijkste functie zijn, het perfecte stel met keurige, vlijtige kinderen.

Dit neemt niet weg dat Willem-Alexander en Máxima een essentiële invloed kunnen hebben op de moraal binnen de BV Nederland. Op basis van welke waarden en normen zullen in de toekomst keuzes gemaakt worden? Ik verheug me nu al op de kersttoespraak.

Complex

We leven in een complexe wereld die telkens vraagt om keuzes. Er gaat veel mis zodat we wantrouwen hebben gekregen in bankiers, politici, medici, vastgoedontwikkelaars, topsporters … ze liegen en gaan over grenzen.

Welke grenzen eigenlijk? Zijn er wel grenzen? Koningin Beatrix wenste ons in de kersttoespraak veel vertrouwen toe, vertrouwen waarin?

Het lijkt er soms op dat we losgeslagen zijn, dat we werkelijk niet meer weten wat het speelveld is waarbinnen we keuzes maken en ondernemen. Iedereen weet en zal beamen dat het om meer draait dan financieel gewin alleen.

Toch worden veel keuzes nog gemaakt op basis van alleen financiën op de korte termijn, zeker als vertrouwen ontbreekt en de angst voor de toekomst regeert.

Ethiek

Het is hoog tijd dat we ons meer bewust gaan worden op basis waarvan we keuzes maken, uiteraard ook als ondernemer. Filosoof Sander Boleij, manager Verantwoord Ondernemen bij Van Lanschot Bankiers, geeft de bankiers drie toetsvragen waarmee ze zelf kunnen beoordelen of iets moreel klopt.

De eerste: als het morgen in de krant staat, met je naam erbij, kun je daarmee leven?
De tweede: krijg je het vanavond aan de keukentafel uitgelegd?
En als laatste: zou je het aan je eigen moeder of kinderen verkopen?

Drie wezenlijke vragen die we ons allemaal mogen stellen bij het maken van keuzes, de wereld zal er mooier van worden.

Moreel kompas

De wereld is te complex geworden om alles zelf te doen. We stoppen geld niet in een sok, we zijn afhankelijk van banken. Als we ziek zijn hebben we een arts nodig, we kunnen het niet zelf. Het eten kunnen we niet zelf verbouwen, we zijn afhankelijk van de boeren, producenten en retailers. We kunnen onze kinderen niet zelf opleiden, we zijn afhankelijk van de scholen.

Aan de andere kant kunnen consumenten kiezen, dat geeft hun een machtspositie. Er is een wederzijdse afhankelijkheid waarop we moeten kunnen vertrouwen. Dit kan alleen als we transparant zijn, niets te verbergen hebben en kunnen ondernemen op basis van ons eigen moreel kompas.

Fragiel en solide

Eerste Kamerlid prof. Heleen Dupuis (hoogleraar ethiek) zegt het als volgt: “We hebben een wereld gecreëerd die zo complex is dat we er evolutionair nog niet aan toe zijn. Mensen zijn heel zwaar belast en we zijn niet zo stevig. Die fragiliteit komt nog weinig aan de orde bij besluiten. Hoe kun je te midden van die fragiliteit solide zijn, dat is de kernvraag. Wat is je houvast, wat zorgt dat je het redt?”

Aan koning Willem-Alexander en zijn vrouw Máxima, boegbeeld van de Nederlandse samenleving, de schone taak om het goede voorbeeld te geven.

Te beginnen met een goed gesprek aan de keukentafel met vader Zorreguieta over zijn moraal en ethiek.

En laat ons zelf ook telkens goed in de spiegel kijken bij de keuzes die we maken.

Olaf Rutten, directeur van Zoek en Leef bv. Een ondernemer pur sang, van krantenjongen tot miljonair, met een passie voor het hand in hand laten gaan van ziel en zakelijkheid. Olaf is auteur van het boek `Minder werken, meer verdienen'.