Geef starters op de woningmarkt een premie in cash. Deze aanslag op de begroting kan makkelijk gefinancierd worden door de wet Hillen van 2005. Laat huizenbezitters die hun hypotheek hebben afbetaald, weer hun eigenwoningforfait betalen.

Door Victor van Kommer

Starters op de woningmarkt hebben het moeilijk door veel onzekerheden. De banken die hun hand op de knip houden, de wurgende onzekerheid of er nog een betaalde baan is, de overheid die de regels aanscherpt en niet op de laatste plaats, de waardeontwikkeling van het onroerend goed zelf.

Maar de wispelturige overheid, zoals we die de laatste jaren kennen, kan zelf veel pijn verzachten. Waarom geen starterspremie voor hen die zich op de markt van koopwoningen begeven? En dan geen flauwe fiscale aftrek die uitgesmeerd wordt over een aantal jaren waardoor het effect teniet wordt gedaan, maar gewoon een stevige premie in cash.

Minimaal 5 procent van het aankoopbedrag handje contantje. Hard nodig voor de aanloopkosten voor inrichting en verhuizing.

Eenvoudiger

De vraag is dan natuurlijk waar dit geld vandaan moet komen met een overheid die al over de bodem van de schatkist schraapt? De oplossing is eenvoudiger dan we denken. In het vette economische jaar 2002 had het toenmalige CDA-Kamerlid Hillen het idee om het woonhuisforfait te schrappen voor hen die hun hypotheekschuld hadden afbetaald.

Het idee dat een eigenhuisbezitter eens een nettobelastingbetaler zou worden over het eigen stulpje ging voor hem te ver. Natuurlijk waren de oudere bezitters van een eigen woning zonder hypotheek natuurlijk de visvijver van het CDA.

En omdat het ons voor de wind ging werd deze initiatiefwet ruimschoots door de Tweede Kamer aangenomen en werd zij ingevoerd op 1 januari 2005.

Kolossale fout

Eigenlijk was dit een kolossale fout en een doorbreking van ons fiscale stelsel. Het idee is namelijk dat kosten afgetrokken mogen worden (de hypotheekrente) als de inkomstens belast worden (eigenwoningforfait, een combinatie van potentiële inkomsten minus onderhoudskosten).

Dat men eens nettobelasting zou betalen over het huis is een consequentie van het stelsel en bovendien heeft men vaak dertig jaar lang mogen profiteren van de ruime aftrek. Daarom is het tijd voor herstel. De ouderen zitten goed bij kas en ze hebben al bijna een decennium kunnen genieten van een oneigenlijk belastingdouceurtje.

Schatkist

Toentertijd werd uitgerekend dat de wet de schatkist 250 a 300 miljoen euro per jaar zou kosten. Dit bedrag is natuurlijk hoger geworden omdat in de afgelopen zeven jaar meer mensen hun hypotheek hebben afgelost. Een kleine rekensom geeft aan dat met 400 miljoen euro er 40.000 starters per jaar geholpen kunnen worden als we ervan uit gaan dat ze gemiddeld 10.000 euro cash ontvangen.

Toch meer dan voldoende om de woningmarkt weer leven in te blazen en daarnaast voor de overheid budgettair neutraal. Bovendien is een starterspremie niet zo vreemd. Ondernemers kunnen hun aanloopverliezen verrekenen en zelfstandigen hebben hun zelfstandigenaftrek. In deze systematiek is het dan ook begrijpelijk dat deze aftrek behouden moet blijven.

Victor van Kommer is directeur Tax Services van het fiscale onderzoeksbureau International Bureau of Fiscal Documentation (IBFD), voorzitter van het Kennis Instituut Zelfstandig Ondernemen (KIZO) en bijzonder hoogleraar Tax Policy aan de Universiteit Utrecht.