Natuurlijk is het creëren van inflatie geen officieel beleid van de centrale banken, het is meer een (geheim) neveneffect.

Door Martine Hafkamp

De staatsschulden hebben in een groot deel van de wereld een enorme omvang bereikt en zijn sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer zo hoog geweest. Toen waren ze zelfs in bijvoorbeeld de Verenigde Staten nog hoger. Maar, onze vrijheid is het waard geweest, daar zijn we het allemaal wel over eens.

De huidige hoge overheidsschulden drukken als een loden last op de economieën. Hoe hoger de schuld hoe minder de toekomstige groei.

Wanneer namelijk een economie een steeds groter deel van het verdiende inkomen moet opbrengen om rente op schulden te betalen en deze schulden af te lossen, blijft er minder over voor investeringen in bijvoorbeeld veelbelovende bedrijven. Dit heet het ‘crowding-out’ effect.

Particulieren

Op particulier niveau zijn mensen, mede gestimuleerd door toezichthoudende instanties, eveneens massaal aan schuldafbouw aan het doen. Daarbij gaat het dus om allemaal geld dat niet in de economie wordt besteed. Daar komt in West-Europa nog het probleem van de voortrazende vergrijzing bij.

De grote vraag is hoe we van deze enorme schuldenberg afkomen. Ook in de Nederlandse formatiebesprekingen zal dit een belangrijke rol spelen. Kort gezegd zijn er drie mogelijkheden.

Stimuleren

De eerste is het stimuleren van economische groei. Daardoor worden de schulden na verloop van tijd gereduceerd. Dit was direct na de kredietcrisis natuurlijk het doel, maar helaas is de groei verzand om bovenstaande redenen.

Een tweede optie is het verminderen van de overheidsuitgaven door enerzijds bezuinigingen en anderzijds belastingverhogingen.

Dit zijn beide, op zijn zachtst gezegd, niet erg populaire maatregelen bij de bevolking. En, aangezien politici graag herkozen willen worden, wordt deze mogelijkheid zo veel en zo lang mogelijk vermeden.

Inflatie

Resteert het doelbewust creëren van inflatie. Door inflatie verdwijnen de schulden immers na verloop van tijd vanzelf. In 1967 zei een nog jonge Alan Greenspan dat inflatie de enige manier is om belasting te heffen zonder dat er een wet voor nodig is. Dat gaat heel subtiel en sluipenderwijs en is daardoor populair bij de autoriteiten.

In theorie is het relatief simpel te realiseren. Men laat de rente iets (niet te ver) onder het niveau van de inflatie zakken. Zo krijg je een negatieve reële rente. Laat dat nu net zijn wat we nu vrijwel overal in de westerse wereld hebben. Houd dat jarenlang vol (rente-op-rente) en de schuld verdwijnt als sneeuw voor de zon.

Amerika

Na de Tweede Wereldoorlog is deze strategie grootschalig en succesvol toegepast. Zo reduceerde de Verenigde Staten over de rug van de arme beleggers in Amerikaanse staatsobligaties de overheidsschuld in slechts tien jaar met ongeveer 50 procent.

Deze beleggers kregen wel netjes hun volledige inleg terug, maar deze 100 procent was behoorlijk minder waard dan de nominale waarde ten tijde van de aanschaf van de obligaties.

De rente zal door de centrale banken nog lang zeer laag worden gehouden. De Fed heeft dit onlangs weer bevestigd. De centrale banken van zowel Europa, de Verenigde Staten als Japan kopen staatsobligaties op.

Daar bovenop worden institutionele beleggers door de toezichthouder welhaast gedwongen om voor een groot gedeelte in staatsobligaties te beleggen.

Neveneffect

Natuurlijk is het creëren van inflatie niet een officieel beleid van de centrale banken, het is meer een (geheim) neveneffect. Net als het laten zakken van de eigen valuta om daarmee de exportpositie van de eigen economie te bevorderen. De officiële doelen zijn: het stimuleren van de economie, het herstellen van het vertrouwen, en beleggers uit de risicomijdende en in de risicodragende waarden te jagen.

De acties van Draghi en consorten hebben het vertrouwen (voorlopig) inderdaad hersteld en risk-on is weer een beetje meer in de mode geraakt. Het risico van een meltdown op de financiële markten lijkt afgewend. In dat opzicht is men succesvol.

Maar economische groei? Daarvoor is in de komende jaren waarschijnlijk nog niet veel ruimte.

Vluchten

Wat zijn de alternatieven in dit geschetste economische klimaat waarin sparen met een negatieve reële rente weinig zin heeft en obligaties ook niet erg winstgevend zijn? Alleen maar vluchten in ‘veilige’ havens leidt op de lange termijn ook tot niets, met uitzondering van misschien goud.

Aandelen dus, en dan vooral aandelen met een aantrekkelijk en houdbaar dividend, die ook nog eens mogelijkheden tot groei bieden. Een voorbeeld hiervan is, hoewel een beetje afgezaagd, Royal Dutch Shell.

Over de afgelopen 20 jaar heeft een belegger in Koninklijke Olie gemiddeld 10 procent per jaar gemaakt. Een investering van 100.000 euro in 1992 was nu 670.000 euro geweest! Daarvan is grofweg 60 procent het resultaat van herbelegde dividenden en 40 procent van koerswinst. Over deze periode realiseerde de AEX (incl. herbelegde dividenden) 4,8 procent per jaar.

Nestlé

Beleggers in Nestlé konden over dezelfde periode gemiddeld 10,9 procent per jaar bijschrijven en degenen die hun geld in Altria (Philip Morris) staken gemiddeld zelfs 20,1 procent per jaar! Ziedaar, de kracht van beleggen in hoog dividendaandelen. En dat dwars door allerlei crises (1998, 2000-2002, 2008-2009) heen.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp.

Auteur heeft privé geen positie, klanten van Fintessa hebben Royal Dutch Shell en Nestlé in portefeuille.