Leiders die vertrouwen willen wekken, kunnen beter voorspelbaar zijn dan verrassend. Verrassingen maken je toehoorders onzeker en daarmee wantrouwend. Vertel dus een consistent verhaal.

Door Astrid Schutte

Tropische dagen zijn in Nederland altijd een welkome verrassing. Maar meestal houden wij helemaal niet van verrassingen. Als het gaat om de toekomst van ons land bijvoorbeeld, of om de toekomst van de organisatie waarin we werken.

Onzekerheid over salarissen, de inhoud van onze baan, onze pensioenen, de opbrengsten van onze investeringen kunnen we missen als kiespijn. Als werknemer worden we er weerspannig van, als burger onrustig en als aandeelhouders extra kritisch.

Een goede leider, of die nu opereert in de politiek of op het zakelijke pluche, houdt daar rekening mee. Hij of zij vertelt een consistent verhaal, een verhaal waarin verassingen in toom worden gehouden door zekerheden.

Schaamrood

Een consistent verhaal wekt op lange termijn meer vertrouwen. De politicus of bestuurder die gekke bokkensprongen maakt, zaait achterdocht. Premier Rutte die ons allemaal duizend euro belastingverlaging belooft, maakt wantrouwend. Het was toch crisis? Er moest toch op van alles bezuinigd worden? Iedereen moest toch zijn steentje bijdragen?

Of Roemer die in het Financieele Dagblad (‘Over mijn lijk!’) riep dat hij geen boete zou betalen voor een begrotingstekort van meer dan drie procent en daarop moest terugkomen. Of Douwe Egberts dat joelend naar de beurs ging en daarop met schaamrood op de kaken moest bekennen dat er fraude was gepleegd bij een Braziliaanse dochter.

Onzekerheid

Wij houden van leiders die zeggen waar het op staat en vervolgens doen wat we op basis van hun verhaal verwachten. Natuurlijk klagen we steen en been over de crisis of over de reorganisaties in onze organisatie, maar we worden hels als iemand ons nodeloos onzeker maakt.

Niet voor niets gaan de meeste klachten van werknemers in bedrijven waar gereorganiseerd wordt niet over de onredelijkheid van de herstructurering maar over de onzekerheid over hun eigen positie.

Dat roept natuurlijk de vraag op wat je moet doen met de vele onzekerheden die ons leven nu eenmaal kenmerkt. Een goede leider plaatst die onzekerheden in het kader van een uitgangspunt dat, hoe moeilijk het ook wordt, altijd overeind blijft.

Gejuich

Natuurlijk kun je met de manier waarop je je verhaal verwoordt, wél onverwacht uit de hoek komen. Zoals reclameman Jaap Torenaar in HP/De Tijd deze maand deed toen hij alternatieve slogans bedacht voor de belegen teksten van veel politieke partijen. "Een goed verkiezingsprogramma hoef je nooit aan te passen," was de tekst die hij op een verkiezingsposter van de SGP zou willen zetten, bij de foto van een bijbel.

Als je dit leest, moet je onwillekeurig glimlachen en wordt de SGP sympathieker, of je er nu op wil stemmen of niet. Want taalverassingen zijn als het zwembadje dat je op een tropische dag tóch nog op de kop kon tikken. Die begroeten we met gejuich.

Astrid Schutte is oprichter van StoryVentures dat organisaties helpt bij het ontdekken en verwoorden van hun verhaal. Onlangs verscheen haar boek ‘Echte leiders hebben een goed verhaal’ bij uitgeverij Haystack. Volg Astrid op @Storyventures of bezoek een bookevent over echte leiders.