Het populisme is nu ook al de energiewereld binnengedrongen. Afgelopen weekend verscheen een persbericht van RWE/Essent-topman Peter Terium, waarin stond dat de energierekening de komende jaren onbetaalbaar zou worden.

Door Jan Rotmans

De oorzaak was duurzame energie, dat per slot veel duurder was dan fossiele energie en kernenergie. Anders gesteld: overschakelen op duurzame energie maakt de energierekening onbetaalbaar voor mensen met lage inkomens.

Hij maakte het nog bonter door te stellen dat de torenhoge subsidies voor zonne-energie de markt ernstig verstoorden. Daardoor kon zijn bedrijf onvoldoende investeren in schone technieken voor steenkool en verdere toepassing van biomassa.

Je moet wel erg in paniek zijn om zo ongefundeerd de consument schrik aan te jagen voor duurzame energie. Het ergste is, dat alle media deze onzin kritiekloos overnamen, waardoor veel onwetende mensen volledig op het verkeerde energiebeen worden gezet.

Wilders

Hiermee manifesteert Peter Terium zich als de Geert Wilders van de energiewereld: in plaats van allochtonen demoniseert hij duurzame energie. Henk en Ingrid worden op kosten gejaagd door duurzame energie.

Hoe bestrijd je energiepopulisme? Door de drogredenen zoveel mogelijk feitelijk onderuit te halen, punt voor punt:

1. Energierekening wordt steeds hoger. Dat klopt, maar dat komt vooral doordat fossiele brandstoffen steeds duurder worden. Het tijdperk van de makkelijk en goedkoop winbare fossiele energie ligt achter ons, daar zijn alle energie experts het over eens. Het IMF verwacht zelfs een verdubbeling van de olieprijs de komende 10 jaar, de gasprijs is daaraan gekoppeld.

2. Omschakeling naar duurzame energie kost geld. De huidige energie-infrastructuur is nog niet geschikt voor grootschalige opwekking en distributie van duurzame energie. Netwerken moeten worden aangepast, wat volgens het ECN ca. 1.4 miljard euro per jaar kost.

Dit kan makkelijk betaald worden door een extra heffing op fossiele energie, die per slot miljarden euro’s schade toebrengt aan de samenleving. De RWE-kolencentrale kost de samenleving een slordige 5 miljard euro en wie betaalt die rekening?

3. We moeten niet te snel omschakelen naar duurzame energie. Hoe langer we wachten met de omschakeling naar duurzame energie, hoe meer geld het kost. Berekeningen van het PBL laten zien dat snelle invoering in het begin meer kosten oplevert, maar zich later dubbel en dwars uitbetaalt in termen van vermeden CO2-uitstoot en maatschappelijke schade.

4. Duurzame energie wordt overgesubsideerd. Ondanks de beeldvorming is dit feitelijk onjuist. Zo brachten CE Delft en Ecofys vorig jaar een studie uit, waaruit bleek dat in Nederland fossiele energie met 5.8 miljard euro werd gesubsidieerd en duurzame energie met 1.5 miljard euro.

Via 53 (!) overheidsinterventies wordt fossiele energie bevoordeeld, in termen van investeringsvoordelen, belastingkortingen en fiscale vrijstellingen voor grootverbruikers van energie. De belastingbetaler betaalt dus de lage prijs van fossiele energie.

5. Energie wordt onbetaalbaar voor sociaal zwakkeren. Dat klopt, maar niet dankzij, maar ondanks duurzame energie. Volgens het NIBUD betaalt een gemiddeld huishouden per jaar zo’n 1100 euro aan gas en 1000 euro aan elektriciteit, exclusief heffingskorting. Voor een huishouden is zonnestroom is nu al even duur als fossiele stroom (uitgedrukt als ‘parity grid point’).

De komende jaren wordt zonnestroom aanzienlijk goedkoper dan grijze stroom. De gasprijs is een heel ander verhaal, die is verviervoudigd de afgelopen 40 jaar en die stijging zal de komende 15 jaar nog fors doorzetten. Elk huis met een gasaansluiting zal dus in de toekomst onbetaalbaar worden voor mensen met een laag inkomen.

Peter Terium draait dus oorzaak en gevolg om. Als we langer doorgaan met fossiele energie wordt de energierekening voor veel mensen onbetaalbaar. Alleen snelle omschakeling naar duurzame energie houdt het betaalbaar voor Henk en Ingrid. Zo niet, dan ontstaat een sociaal probleem van enorme omvang.

Jan Rotmans is hoogleraar op het gebied van duurzaamheid en transities en internationale autoriteit op dit gebied. Hij is friskijker, dwarsdenker, kantelaar en zeer actief twitteraar: Twitter.com/janrotmans