Anoniem gedoe

Nurton Albayrak klaagde de NOS aan wegens tendentieuze berichtgeving op basis van anonieme bronnen. Ze kreeg slechts een beetje gelijk. Maar die anonimiteit is toch een lelijk ding.

Door Arend Ardon

In een uitzending stelde de NOS onder meer dat de directeur van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) de sfeer zou verzieken en niet naar de mensen in het veld zou luisteren. Volgens Albayrak was dit slechts een groepje negatievelingen, de NOS dacht daar anders over. En omdat het anoniem was, zullen wij het nooit weten.

De kwestie volgde op de uitkomst van het onderzoeksrapport in opdracht van minister Leers waaruit bleek dat de bestuursstijl van Albayrak ‘aanzienlijk heeft bijgedragen aan een gebrek aan vertrouwen in de leiding en het gevoel van sociale onveiligheid in de organisatie’.

Dat is natuurlijk niet best. Maar ook weer niet zo bijzonder. Een extern anoniem onderzoek naar de leiderschapsstijl zal in veel organisaties niet zo’n fraai beeld geven.

De beste kringen

Het komt in de beste kringen voor. In veel grote organisaties werkt men met jaarlijkse anonieme medewerkerstevredenheidsonderzoeken. Het gevoel van onveiligheid is een veel voorkomend beeld. Vaak tot frustratie van de leiding, die alles op alles zet om verbetering te brengen en toch niet verder komt.

Vrijblijvendheid

Als je wat beter kijkt, is deze taaiheid ook niet zo verwonderlijk. Anonieme informatievergaring draagt namelijk zelf bij aan het probleem.

Ten eerste, het ondermijnt verantwoordelijkheidsgevoel. Als je anoniem je mening geeft en je weet ook nog eens dat je een van de velen bent, zal je al gauw minder genuanceerd praten. Je hoeft geen enkele verantwoording af te leggen. Je kunt vervolgens afwachten wat ‘ze er mee gaan doen’. Vrijblijvendheid in zijn schoonste vorm.

Ten tweede, anonimiteit bevestigt een cultuur waarin we kennelijk niet open kunnen zijn. Interessant, omdat de anonieme tevredenheidsonderzoeken vaak worden uitgevoerd in organisaties die ook een open cultuur nastreven. Nog een averechts effect dus.

En ten derde, de leiding zit met algemene informatie zonder te weten met wie ze daarover in gesprek moeten. Ze kunnen dus alleen algemene maatregelen nemen, die het contact doorgaans niet versterken.

Veilig

Dus als u een open en veilige cultuur wenst, vooral geen anonieme tevredenheidsheidsonderzoeken. Liever open gesprekken.

Maar let op: de vraag ‘ is het hier veilig?’ werkt niet. Als het antwoord ‘ja’ is, weet je nog niks. En als het antwoord ‘nee’ is, valt het kennelijk nog wel mee. ’t Zit ‘em dus in het vermogen een open gesprek te voeren. Geen gek idee als je een veilige cultuur nastreeft.

Albayrak heeft niet meer de kans zulke gesprekken te voeren bij het COA. Gepasseerd station. Maar haar mening is in ieder geval niet anoniem.

Arend Ardon is vennoot van Holland Consulting Group. Onlangs verscheen zijn boek Doorbreek de Cirkel!, over leiderschapsgedrag in taaie veranderprocessen.

Tip de redactie