Wat hebben oud politicus John Leerdam, voormalig CEO van ABN AMRO Rijkman Groenink en DSB stichter Dirk Scheringa met elkaar gemeen? Ze hebben alle drie te kampen met een maatschappelijk imago probleem.

Door Rick van Asperen

Waarom? Ze deden toch alleen maar wat anderen in dergelijke functies ook gewoon zouden doen. Nou ja, juist daarom!

De niet bestaande staatterrorist Jael Jablabla is inmiddels een nationale volksheld geworden omdat hij John Leerdam heeft ontmaskerd. In plaats van leiderschap te tonen met het integere antwoord dat hij de zaak van deze zogenaamde straatterrorist nog niet kent, zegt John Leerdam dat hij al met zijn collega Jeroen Dijsselbloem over deze zaak heeft gesproken. Een hoop politiek geblabla dus terwijl wij van politici verwachten dat ze de waarheid spreken.

Dat verwachten we ook van CEO’s, omdat wij erop vertrouwen dat zij integer omgaan de door ons toevertrouwde middelen. Beschaam je als CEO of politicus dit vertrouwen, dan kun je vroeg of laat je biezen pakken omdat je onvoldoende leiderschap hebt getoond.

Verliezen

Er zijn bibliotheken vol geschreven over het thema leiderschap. CEO’s, directievoorzitters, managers en politici doen hun best om het etiket van een ‘echte leider' te verwerven en vervolgens hoog te houden. Dit predicaat is tenslotte goed voor je imago en hiermee uiteindelijk ook goed voor de eigen portemonnee.

Als het imago en de pegels, in plaats van de persoonlijke waarden, de drijfveer zijn dan ontstaan er uiteindelijk leiderschapsproblemen. In plaats van te creëren zijn leiders dan vooral bezig met het voorkomen dat ze iets gaan verliezen.

Kwestie van acteren

Je kunt het imago van ‘echte leider’ verwerven door te acteren. De duurzaamheid van dit imago hangt echter af op basis van welke betekenis van acteren je deze hebt weten te verwerven: door te doen of te doen alsof. Handel je op basis van je persoonlijke waarden of conformeer je je aan de geldende normen om het spel mee te kunnen blijven spelen?

Helaas vertellen nog veel te veel leiders in het bedrijfsleven en de politiek zich dat dit is waar leiderschap over gaat. Je behoort je politiek correct te gedragen door te voldoen aan de normen en rituelen die gelden binnen de eigen geledingen.

Deze overtuiging zorgt ervoor dat hun ego regelmatig hallucineert, in een trip terecht komt. Een egotrip! Omdat zij zichzelf als hoge bomen zien, zijn ze bang om alles te verliezen als ze binnen de eigen gevestigde orde het hoofd boven het hoge maaiveld uit steken.

Maar zeg nu zelf, wat is er in het kader van leiderschap nu erger om te verliezen: je huis of je integriteit en betrouwbaarheid waarop je je nieuwe toekomst weer kunt funderen?

Egostrippen

Authentiek leiderschap gaat niet over het klakkeloos kopiëren van de normen en vormen van anderen, maar over het handelen op basis van persoonlijke waarden. Het is een continue proces van strippen: het strippen van je ego. Zo blijf je dicht bij je eigen waarden zoals integriteit, eerlijkheid en betrouwbaarheid. Vanuit hier kun je vervolgens de brug slaan naar de waarden van anderen.

Nu kunnen we met elkaar onze pijlen blijven richten op de Groeninks, Leerdams en Scheringa’s in onze maatschappij. Als hoge boom zijn zij een gemakkelijke prooi. Maar ook wij kunnen ervoor kiezen ons ego te strippen – door verantwoordelijkheid te nemen voor onze reacties.

Vertrouwen

Heb jij nooit gezwegen tijdens een vergadering, omdat je bang was voor sancties als je je mond open deed? Wat doe jij tegen je eigen principes in om je eigen bonus veilig te stellen? Als je het vertrouwen in Nederland echt wilt helpen herstellen, uit dan geen kritiek op het vermeende gebrek aan leiderschap van anderen, maar toon zelf leiderschap.

Laat je niet langer leiden door de vraag wat je op dit moment het beste imago oplevert, maar baseer je keuzes op je persoonlijke waarden. Als je goed geworteld bent, kun je als hoge boom heel veel wind opvangen zonder dat dit schadelijke gevolgen heeft voor je imago.

Durf jij hierop te vertrouwen? Nee? Dan lijk je meer op mannen als John Leerdam, Rijkman Groenink en Dirk Scheringa dan je dacht.

Rick van Asperen is spreker en trainer. Deze week verscheen zijn boek ‘Egostrippen’ bij uitgeverij Haystack. Volg Rick op twitter.com/egostrippen en egostrippen.nl.