Een tweede Lehman

Na de val van Dexia wordt volop gespeculeerd over een tweede Lehman-situatie. De angst heeft toegeslagen in de financiële markten: kunnen overheden een tweede rampscenario voorkomen?

Door Fred Huibers | HEK Value Funds

De crisis die volgde op de val van de Amerikaanse zakenbank Lehman leek op een grote depressie uit te lopen. Er dreigde een vraaguitval als gevolg van de extreem onzekere situatie.

De reactie van de autoriteiten in vrijwel alle landen was om tussenbeide te komen met stimuleringsmaatregelen, garanties en, in sommige gevallen, met kapitaalinjecties. Dit alles heeft ervoor gezorgd dat de staatsschuld drastisch is opgelopen.

Lage rente

Opvallend is dat de belangrijkste overheden desondanks een bijzonder lage rente betalen over de schuldenberg. Uitzonderingen op die regel zijn kleine, economisch onbeduidende landen zoals Griekenland.

Zo is de rente, na aftrek van inflatie, die de VS, Duitsland en Japan betalen verwaarloosbaar. Dat is curieus. De markt voor staatsobligaties uit deze economisch belangrijke landen staat bekend als uitzonderlijk efficiënt.

Daarmee wordt bedoeld dat er veel marktparticipanten zijn die, in hun collectieve wijsheid, een goede inschatting maken over de beloning die zij kunnen eisen gegeven de risico's die zij accepteren door in staatsobligaties te beleggen.

Schouderophalen

Feitelijk zeggen beleggers in staatsobligaties dat zij zich geen zorgen maken over de schuldenberg. Sterker nog, zij zijn bereid om die overheden nog veel meer te lenen als dat nodig mocht zijn. Neerwaartse herzieningen van het oordeel van de kredietbeoordelaars (zoals recent voor de VS) worden met schouderophalen in de markt begroet.

Japan heeft al sinds jaar en dag een schuld die veel groter is dan het nationaal inkomen. Toch vragen beleggers maar een bescheiden vergoeding.

Onhandig

In het verleden zijn beleggers minder bijziend gebleken dan politici. Zij willen overheden best van ammunitie voorzien mits diezelfde overheden een solide plan hebben om de financiële huishouding op de langere termijn gezond te krijgen.

Als overheden nu geld nodig hebben om een ineenstorting te voorkomen kan dat zolang zij concreet aantonen dat zij als een goed rentmeester met die schulden omgaan. Landen als Griekenland hebben dat vertrouwen niet, landen als de VS, Duitsland en Japan wel.

Politici gaan met dat vertrouwen bijzonder onhandig om als zij met een blik op de korte termijn (gedreven door de zorg dat zij de verkiezingen zullen gaan verliezen) aandringen op bezuinigingen terwijl de negatieve economische effecten van die bezuinigingen de problemen alleen maar groter maakt.

Offers brengen

Veel beter zou zijn om dankbaar gebruik te maken van het vertrouwen van de beleggers maar tegelijkertijd die beleggers (en kiezers!) serieus te nemen door hen te melden dat zij offers moeten brengen om de economische kracht op de langere termijn te verzekeren.

Daar horen een geleidelijke terugschaling van sociale voorzieningen bij, maar ook maatregelen die de productiviteit bevorderen.

Het lijkt er op dat de Europese autoriteiten zodanig onder druk staan dat zij zich dit steeds meer realiseren en bereid zijn daarnaar te handelen. Een ontwikkeling die zal leiden tot zeer positieve reacties, niet in de laatste plaats in de financiële markten.

Fred Huibers is partner bij HEK Value Funds

Tip de redactie