Hoe wij een onvermijdelijke neergang van onze economie toch positief kunnen benaderen.

Door Rob Wagenaar

De zoveelste financiële crisis houdt de wereld momenteel in de greep. Er lijkt geen einde aan te komen. Hoe gaat dat nu verder? Is de weg omhoog al bijna in zicht of moeten we ons voorbereiden op nog meer? Ik probeer een realistisch scenario te schetsen. Velen zullen dat als somber kenschetsen, maar ik zie dat niet zo!

In de hitte van de crisisberichtgeving is het weleens moeilijk om het hoofd koel te houden en het verstand op de lange lijn te richten. Toch geeft zo’n houding rust en overzicht. Zo langzamerhand wordt het mij duidelijk dat de huidige crisis veel meer is dan een tijdelijke deraillering van een systeem dat op zich goed functioneert.

Onze westerse economieën, de Amerikaanse voorop, zijn toe aan een fundamentele correctie en wij zien daar al enkele jaren de voorbodes van. Wij leven op te grote voet, we geven meer uit dan we verdienen, het op de pof leven bereikt zijn limieten. Het is moeilijk om dat echt in te willen zien en nog moeilijker om daar de consequenties uit te trekken, individueel en als maatschappij.

Tering en nering

De relatie tussen tering en nering is al vele jaren fundamenteel anders en gezonder in Azië. Eerst was het Japan, Korea en later China die met enorme handelsoverschotten laten zien, waarom het evenwicht is zoek geraakt.

De schuldpositie van het westen bij deze landen kan niet verder oplopen, de geopolitieke verhoudingen raken anders totaal uit het lood.Het westen moet zijn uitgavenpatronen drastisch bijstellen en een evenwicht zien te bereiken op een veel lager welvaartsniveau. Het is jammer, maar het is niet anders.

Grote veranderingen gaan echter traag en ook politiek wil men de vervelende boodschap nog weleens voor zich uitschuiven. Het gevolg is dat we een aantal jaren aanhoudend met een chronische crisis zullen moeten leven.

De weg naar beneden gaat niet soepel en gecontroleerd. Dus rekent u maar op een jaar of 5-7. En dan zal het wel zo zijn dat wij ons in het westen herpakt hebben en hebben leren leven met een andere werkelijkheid. Met een andere economische en politieke machtsbalans ten gunste van het oosten. Het is de realiteit.

Onverbiddelijk

Hoe erg is dat? Het is leuker om in een opgaande economie te leven en het levert ook voor veel meer mensen echte welvaart op. Maar opgang en neergang zijn onverbiddelijk aan het leven verbonden.

Dus het was altijd al de vraag: hoe lang nog? Als je de onverbiddelijkheid van deze wetmatigheid erkent, dan gaat het er nu vooral om hoe je daar zelf, als gezin, als groep, als bedrijf, als gemeente en als volk mee omgaat.

Als je met een geoefend oog om je heen kijkt, dan zie je dat er zeer verschillende keuzes worden gemaakt. Van kop in het zand tot rigoureuze aanpassingen, tot vormen van ongerichte maatschappelijke onrust.

Geluk

Voor veel mensen is welvaart gelukkig niet enkelvoudig aan levensgeluk verbonden. En een beetje meer creativiteit, vitaliteit en saamhorigheid kan onze geïndividualiseerde en egocentrische maatschappij best gebruiken.

Ik zie de mogelijkheden en ga zeker niet somberen. Om te beginnen je eigen situatie serieus nemen, maar ook weer niet al te serieus. Er is een leven zonder drie auto’s en met een spelletje canasta ‘s avonds - in plaats van naar de film en het café - is ook niets mis. En wat dacht u van het lezen van een goed e-boek!

Met dank aan collega Cees Paardekooper.
Rob Wagenaar is organisatieadviseur. E-mail: rob.wagenaar@wagenaarhoes.nl