Het moet fundamenteel anders

Angela Merkel doet de Duitse kerncentrales op slot, maar de alternatieven liggen niet voor het oprapen. En het bedrijfsleven wil niet voor de gevolgen opdraaien.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

De Duitse regering heeft na rijp beraad besloten de stekker uit het binnenlands produceren van kernenergie te trekken. Nu het draagvlak voor kernenergie in Duitsland zo goed als verdwenen is, gaf Angela Merkel aan dat ‘de Duitse energievoorziening fundamenteel anders moet’.

Het staat in schril contrast met de beslissing van enkele maanden eerder om kerncentrales langer open te laten. Met dat besluit werd indertijd tegelijk aangekondigd dat er een belasting op nucleaire energie zou worden ingevoerd.

Dit laatste werd gedaan ter verkleining van het financieringstekort. Het kan verkeren.

Sluiting

Na de Japanse problemen met de kernreactoren in Fukushima, gaf Duitsland half maart al opdracht tot een voorlopige sluiting van een deel van haar kerncentrales. Toen echter gaf bondskanselier Merkel nog aan dat ‘Duitsland geen afstand kan doen van kernenergie’.

Slechts een paar weken later is zij dus een volstrekt andere mening toegedaan. De zeventien kerncentrales op Duits grondgebied zullen de komende elf jaar gefaseerd worden gesloten.

Dit besluit slaat, zeker op korte termijn, een behoorlijke bres in de Duitse stroomvoorziening. De komende jaren moet er maar liefst bijna een kwart van het totale huidige stroomaanbod worden vervangen. De afgelopen weken zijn er al tal van noodgrepen nodig geweest om stroomtekorten te voorkomen.

Importeren

Hoewel op de lange termijn Duitsland geen stroom wil importeren, zal dat naar verwachting op korte termijn wel moeten gebeuren om aan de vraag te kunnen voldoen. De doelstelling om uiterlijk in 2050 volledig over te stappen op duurzame energiebronnen die ‘betrouwbaar, betaalbaar en milieuvriendelijk’ zijn, is in mijn ogen erg ambitieus.

Bovendien kosten zij, in combinatie met de vereisten ‘stabiel, veilig en gegarandeerd’, veel tijd en niet te vergeten veel geld.

Gemis

Natuurlijk, Duitsland beschikt al over een aardig arsenaal aan schone bronnen als wind- en zonne-energie, maar dat is nog lang niet voldoende om op korte termijn gemis aan kernenergie op te vangen. Een massale overgang naar deze energiebronnen vergt bovendien forse investeringen in het stroomnet om bijvoorbeeld piekbelasting te kunnen opvangen.

Duitsland zal, tot zonne- en windenergie en het gebruik van biomassa voor voldoende aanbod kunnen zorgen, meer gebruik willen maken van kolencentrales. Maar dit zal, vanwege het vervuilende karakter, net als kernenergie kunnen rekenen op breed maatschappelijk verzet.

Schaliegas

Schaliegas dan wellicht? In de Verenigde Staten wordt al jaren schaliegas gewonnen. In het kader van het terugdringen van broeikasgas wordt er door de Amerikaanse regering zelfs groot op ingezet. In Europa is men nog niet zo ver. Hier wordt nog onderzoek gedaan naar oplossingen om milieuschade van de winning van het gas uit kleisteenlagen tegen te gaan.

Want, hoe mooi en schoon de term ‘gas’ op het eerste gehoor wellicht mag klinken, schijn bedriegt. Bij de winning van schaliegas komt methaan vrij en dat is een veel sterker broeikasgas dan kooldioxide. Bovendien worden er chemicaliën gebruikt bij de winning die het drinkwater zouden kunnen verontreinigen en vergroot de winning de kans op aardbevingen.

Polen

Toch denk ik dat het Duitse landsbestuur door de knieën zal gaan voor schaliegas als energiebron, al is het maar omdat er heel veel van op korte termijn beschikbaar is. Buurland Polen is al om en investeert fors. En ook oliemaatschappijen doen op grote schaal investeringen in de winning ervan.

Hoe graag Merkel de energiezaken ook ineens fundamenteel anders wil doen, zij is met handen en voeten gebonden. Ten eerste blijven in Duitsland fossiele brandstoffen belangrijk. Van de huidige energiebehoefte wordt 25 procent uit bruinkool, 20 procent uit aardgas, 15 procent uit steenkool en 5 procent uit olie gegenereerd. Dat is alles bij elkaar heel veel CO2!

Bedrijfsleven

Angela Merkel kan naar mijn mening het florerende Duitse bedrijfsleven niet te veel in de wielen rijden door de energietoevoer aan beperkingen te onderwerpen of de stroomprijs te hard laten oplopen.

Het Wirtschaftswunder mag geen te grote deuk oplopen en de loonoffers van de afgelopen 10 jaar mogen niet voor niets zijn geweest, want dat zal haar electoraat evenmin appreciëren. En zo heeft ze zich met haar besluit om kerncentrales te ontmantelen een echt ‘prisoners-dilemma’ op de hals gehaald!

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp.

Tip de redactie