De nieuwe bestuursvoorzitter van Philips, Frans van Houten, wil meer ondernemerschap, snelheid en wendbaarheid. Motto: Accelerate. De start is hoopgevend.

Door Arend Ardon

De nieuwe topman wil af van de centrale aansturing. Hij geeft lokale bestuurders en managers meer bevoegdheden om zelfstandig te beslissen. Zo kan de snelheid worden verhoogd. Philips is goed in innovatie, maar het moet sneller naar de markt. Accelerate!

Gaat Van Houten het verschil maken? De start pleit in zijn voordeel. Wil je dat mensen verantwoordelijkheid nemen, dan moet je ze die ook geven. Kleine zelfstandige eenheden die elkaar versterken zijn veel wendbaarder dan een grote moloch. Dat gecombineerd met een frisse, energieke slimme topman en het kan haast niet mis gaan.

Ons gedrag verandert traag

Maar nu de praktijk. In heel veel strategische beleidsplannen komen deze woorden terug: meer ondernemerschap en pro-actief gedrag, meer innovatie en verantwoordelijkheden laag in de organisatie.

In woorden en op papier komen we steeds verder en weten we steeds beter hoe we moeten besturen. Maar de pech is: ons gedrag ontwikkelt zich veel trager.

We weten dat het goed is om verantwoordelijkheid te geven, maar kunnen we dat ook als het erop aankomt? In onze woorden zit de versnelling, in ons gedrag zit vaak de rem.

Accelerate or brake?

Verantwoordelijkheid geven is gemakkelijk als de ander die meteen goed oppakt. Maar als die ander al jarenlang in een centraal geleide organisatie werkt, zal hij niet zomaar gewend zijn aan de nieuwe situatie. En dan komt het erop aan: lukt het de top om consistent te handelen? Een paar voorbeelden.

Wat als een van de lokale bestuurders zelfstandig een beslissing neemt waar de top niet gelukkig mee is? De reactie zal bepalen of die lokale bestuurder nog eens zelfstandig een beslissing neemt.

En wat als een manager afwachtend en aftastend omgaat met de nieuwe ruimte die hij krijgt? Een natuurlijke reactie is dat zijn baas gaat drukken om de voortgang erin te houden. Gevolg: de manager wordt alleen maar volgzamer.

The proof of the pudding

En meer zelfstandigheid betekent vaak ook meer tegenspraak. Die krijg je erbij cadeau. Druk je die reflexmatig de kop in, of weet je die te waarderen als aanvullend perspectief?

Ik heb vertrouwen in Van Houten. Maar hij maakt het zich niet gemakkelijk. Meer ondernemerschap kun je niet invoeren zoals een structuur of een systeem. Het vraagt om een open leerklimaat waarin ook leiders bereid zijn te kijken naar het effect van hun gedrag op de ambitie. Alle remmen los!

Arend Ardon is vennoot van Holland Consulting Group. Onlangs verscheen zijn boek Doorbreek de Cirkel!, over leiderschapsgedrag in taaie veranderprocessen.