De crisis op de obligatiemarkt houdt aan en velen verwachten dat Spanje het Waterloo zou kunnen worden van de euro. Hoe groot is de kans dat dit gaat gebeuren?

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Steeds meer landen aan de rand van de EU lijken niet langer zelfstandig hun schuldenlast te kunnen dragen. Eerst is Griekenland door de overige lidstaten van de EU ondersteund en onlangs volgde Ierland. De kans is groot dat Portugal binnenkort zal volgen.

Het steunfonds dat ten tijde van de Griekse crisis door de EU en het IMF in het leven is geroepen is groot genoeg om deze drie relatief kleine economieën te ondersteunen. Maar is dat ook zo in het geval dat Spanje zich bij het gezelschap van brokkenpiloten zou voegen?

De Spaanse economie neemt ruim 11 procent van de Europese economie voor haar rekening en zou daarmee vele maten groter zijn dan de landen die tot op heden serieus in de problemen zijn gekomen.

Parallellen

Ierland is uiteindelijk gedwongen om hulp in ontvangst te nemen doordat de lokale banken niet konden overleven zonder hulp. Grote Ierse banken hebben zich in de afgelopen jaren verslikt in een enorme hoeveelheid leningen die onroerend goed (verdiensten) als onderpand hebben.

De waarde van vastgoed is in Ierland door overaanbod ingestort. De Ierse overheid heeft de banken met kapitaalinjecties en garanties op de been gehouden. Nu die banken feitelijk failliet zijn, zit de Ierse overheid met een bodemloze put in haar balans.

De parallellen met Spanje zijn opvallend. Ook Spaanse banken, vooral de lokale spaarbanken (Cajas), moeten enorm afschrijven de waarde van hun vastgoedleningen. Een aantal van de Cajas is al failliet gegaan en de Spaanse centrale bank probeert met man en macht nog meer faillissementen te voorkomen.

Kunstmatig

De bank wordt stevig dwarsgezeten door lokale overheden die de banken zo lang mogelijk kunstmatig in leven willen houden en niet willen horen van een schoonmaak, ook al zou deze uiteindelijk onontkoombaar zijn.

Volgens analisten van Barclays Capital zouden de Spaanse banken en de overheid alleen al in het eerste kwartaal van 2011 73 miljard euro aan nieuwe financiering nodig hebben. Niet onoverkomelijk, maar wel een probleem als de rente maar steeds verder op blijft lopen.

Zou Spanje in een soortgelijke situatie als Ierland belanden, dan denken de economen van het Engelse Capital Economics dat er 420 miljard euro uit het noodfonds nodig zou zijn.

Encore

Het huidige noodfonds is mogelijk te klein om Spanje te kunnen helpen. Het is op zijn minst twijfelachtig of Duitsland zich opnieuw bereid zal tonen om belastinggeld te storten in het noodfonds.

Het lijkt wel of de Spaanse premier Zapatero dit aan voelt komen. Hij heeft onlangs gedreigd dat de speculanten die de rente die Spanje moet betalen opstuwen spijt zullen krijgen omdat uiteindelijk zal blijken dat er niets aan de hand is.

Contraproductief

Deze dreigementen zijn contraproductief als zij niet onderbouwd worden met bewijsmateriaal. Tot op heden heeft de premier dit niet gegeven.

Wat Spanje echter als verdedigingmechanisme kan gebruiken is het feit dat traditioneel veel van de staatsschuld gekocht wordt door beleggers uit eigen land. Dat aandeel is in Spanje ongeveer 60 procent; veel meer dan 20-30 procent in het geval van Griekenland, Ierland en Portugal.

Patriottische Spanjaarden zouden systematisch de leningen kunnen kopen om tegenwicht aan de speculanten te bieden. Of dit gaat lukken valt nog te bezien.

Fred Huibers is partner bij Het Haags Effektenkantoor