Het is niet verwonderlijk dat landen als Brazilië, Duitsland en China kritiek hebben geuit op de 'geldpomp' van de Amerikaanse centrale bank. Een zwakkere dollar zou de Amerikanen wel heel goed uitkomen.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Het is topdrukte in het land van de centrale bankiers. Waar regeringsleiders om het hardst roepen dat zij handelend optreden en verandering zullen brengen, zijn het de voorzitters van de centrale banken die volgens de financiële markten werkelijk aan de knoppen zitten. Hun handelingen en uitlatingen worden dan ook op een goudschaaltje gewogen.

Wereldwijd hebben de overheden vele miljarden aan stimuleringsplannen opgetuigd om de economie uit het slop te trekken. Tot nu toe is dat geen onverdeeld succes gebleken.

De automobielindustrie lijkt met behulp van allerlei tijdelijke subsidieregelingen van de ondergang gered, maar de consument lijkt nog niet echt over de streep getrokken om te gaan besteden. Gezien de onzekere tijden waarin we leven, worden veel uitgaven uitgesteld en zetten veel mensen hun geld liever op de spaarrekening.

Krediet

Positief punt is dat uit cijfers van creditcardmaatschappijen blijkt dat Amerikanen in september 1,1 procent meer op krediet hebben gekocht, de eerste toename in acht maanden. Dit zou er op kunnen duiden dat de Amerikanen minder met frisse tegenzin aan het sparen zijn, maar weer met een klein beetje plezier consumeren.

Of deze trend daadwerkelijk doorzet valt nog te bezien, gelet op de 44 miljoen Amerikaanse burgers aan de voedselbonnen, een kwart van de huizenbezitters met meer schuld dan de woning waard is en een dusdanig lage groei van de werkgelegenheid dat deze het aantal (nieuwe) werkzoekenden niet kan helpen.

Plan B

Bernanke doet in ieder geval zijn uiterste best de ideale randvoorwaarden te creëren voor zowel consumeren als investeren. Nu het middel van renteverlagingen al enige tijd niet meer kan worden ingezet, is met de aankondiging van een tweede ronde van kwantitatieve verruiming plan B in werking getreden. De omvang van de maatregel is met 600 miljard dollar wat groter dan waar de markt rekening mee hield.

In de poging de rente te verlagen en de inflatieverwachting op te krikken, zal de Fed maandelijks maximaal 75 miljard dollar aan staatsobligaties uit de markt halen. Door de staatsobligaties stapsgewijs op te kopen kan er tussentijds worden bijgestuurd en kan het inkoopprogramma desgewenst eerder worden stopgezet.

De ECB, de Bank of England en de Bank of Japan, die afgelopen week eveneens bijeen kwamen, volgden geen van drieën het voorbeeld van de Fed. De Bank of England heeft al een opkoopprogramma van 200 miljard pond lopen en de Bank of Japan intervenieerde enkele weken geleden niet alleen op de valutamarkt, maar kondigde toen ook kwantitatieve verruiming aan.

Noodfonds

De ECB gaf geen enkele hint haar rentebeleid aan te passen dan wel meer geld het financiële systeem in te gaan pompen door staatsobligaties op te kopen. Daar is ook (nog) weinig aanleiding toe aangezien Brussel heeft besloten tot een permanent noodfonds voor de euro.

Hoe aantrekkelijk dat voor lidstaten in de problemen ook lijkt, de voorwaarde dat banken en andere geldschieters in dergelijke gevallen gedwongen worden hun verantwoordelijkheid te nemen, maakt het voor landen het op orde krijgen van de begroting minder vrijblijvend dan het op het eerste gezicht misschien lijkt.

Impliciet is nu geformuleerd onder welke voorwaarden landen een beroep mogen doen op het noodfonds. Tussen de regels door valt te lezen dat obligatiehouders eveneens de rekening krijgen gepresenteerd. Dan is het niet handig als de ECB dergelijke leningen in bezit heeft, hoe verleidelijk het ook zou zijn om met behulp van kwantitatieve verruiming de euro te verzwakken en de exportpositie van het Europese bedrijfsleven te versterken.

Dienst

Bernanke heeft wel voor deze weg gekozen, al verdedigt hij zijn handelen door erop te wijzen dat zijn primaire doelstellingen voor de Verenigde Staten prijsstabiliteit en maximale werkgelegenheid zijn. Dat maakt de stap naar verdere kwantitatieve verruiming voorbarig, aangezien de meest recente werkgelegenheidcijfers een forse banengroei rapporteren.

Bernanke bewijst naar eigen zeggen de rest van de wereld eveneens een dienst want: ‘een sterke Amerikaanse economie is niet alleen belangrijk voor de Amerikanen, maar ook voor de wereldeconomie’.

Dat de huizenmarkt door de lage rente kan stabiliseren is mooi meegenomen. Onhandiger is het dat de Fed feitelijk de financier van de Amerikaanse overheid wordt, waardoor indirect dezelfde belangen zouden kunnen ontstaan.

Export

Het is niet moeilijk je van deze mogelijke belangenverstrengeling een voorstelling te maken. Door alle extra dollars die een weg zoeken naar een hoger rendement dan op eigen bodem te behalen is, kan de Amerikaanse munt verder verzwakken en dat heeft een positief effect op de export. Niet zo verwonderlijk dat bijvoorbeeld Brazilië, Duitsland en China kritiek hebben geuit.

Een zwakkere dollar zou de Amerikanen wel heel goed uitkomen. Het plaatst het aandringen van de Amerikaanse overheid op een sterkere yuan in ieder geval in een ander daglicht.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp