Het Openbaar Ministerie (OM) heeft in de zwaarbeveiligde rechtbank de Bunker in Amsterdam op vrijdag 1 maart levenslang tegen Willem Holleeder geëist. Vanaf donderdag 7 maart zal de verdediging het vijf dagen in beslag nemende pleidooi voeren. Holleeder wordt onder meer verdacht van betrokkenheid bij vijf liquidaties en lidmaatschap van een criminele organisatie. Volg in dit liveblog alle ontwikkelingen.

  • Verdediging begonnen aan laatste dag pleidooi
  • Vrijdag wordt lidmaatschap criminele organisatie besproken
  • Ook vorderingen benadeelde partijen behandeld
  • Verdediging zal eindigen met verzoek volledige vrijspraak
  • OM eiste vrijdag 1 maart levenslang tegen Holleeder
vrijdag 15 maart om 14:27
Hiermee is de zitting voor vrijdag afgesloten. We gaan op maandag 25 maart verder met de reactie van de benadeelde partijen en het OM op het pleidooi van de verdediging.
vrijdag 15 maart om 14:26
"En daarom verzoeken we u meneer Holleeder vrij te spreken."
vrijdag 15 maart om 14:26
Janssen valt in herhaling: "Er is geen concreet bewijs voor een concrete gedraging van Holleeder die hem koppelt aan de ten laste gelegde moorden in deze zaak."
vrijdag 15 maart om 14:23
Ook de moord op Van der Bijl is opgelost en Soerel is veroordeeld als opdrachtgever voor deze liquidatie. Een opdracht die hij heeft verstrekt aan kroongetuige Fred Ros.
vrijdag 15 maart om 14:21
Janssen bespreekt nu tenlastelegging tegen Holleeder als het gaat om de moord op Houtman, en die is het meest concreet. Dat komt ook doordat die moord is opgelost doordat de schutters zijn gepakt, onder wie kroongetuige Peter la Serpe. Die laatste spreekt ook van een concrete opdracht, namelijk de woorden die Holleeder zou hebben uitgesproken: "Osdorp eerst". Een verklaring die volgens Janssen niet betrouwbaar is, omdat La Serpe daar heel wisselend over heeft verklaard en pas jaren na zijn eerste getuigenis mee kwam.
vrijdag 15 maart om 14:14
Er is volgens Janssen in de zaak-Endstra niet meer dan het "onderbuikgevoel" dat Holleeder betrokken is geweest bij de afpersing van de zakenman en 'dus' ook wel verantwoordelijk zal zijn voor de moord op Endstra.
vrijdag 15 maart om 14:09
Dat geldt volgens Janssen ook logischerwijs in de zaak-Endstra. "Welke opdracht dan? Hoe dan? Waar is die dan?", vraagt Janssen zich af. "Net als dat er geen enkel bewijs is geleverd voor het contact tussen Holleeder en de vermeende uitvoerders van deze liquidatie, de groep-Alkmaar."
vrijdag 15 maart om 14:07
Janssen: "Welke vliegroute u ook kiest, we komen elke keer weer terug op het feit dat we niet hebben kunnen vaststellen dat Holleeder de opdracht heeft gegeven voor de moord op Van Hout en die moet daarmee als niet-bewezen worden geacht."
vrijdag 15 maart om 14:03
"We moeten concluderen dat we in deze zaak niet verder zijn gekomen met de verdenking van het uitlokken van de moord op Van Hout", aldus Janssen. "Belangen en motieven ontbreken of we zien meerdere partijen met motieven en belangen en kunnen daarom niet uitgaan van Holleeder als dader."
vrijdag 15 maart om 14:00
Janssen werkt toe naar zijn conclusie en haalt nog maar eens de tenlastelegging aan. Hij zegt dat er geen enkel bewijs is gepresenteerd voor wat Holleeder wordt verweten in het moorddossier Viool, dat draait om de moord op Cor van Hout.
vrijdag 15 maart om 13:57
Alleen bij de moord op Van der Bijl ziet Janssen niet genoeg aanwijzingen voor een rol van Hillis.
vrijdag 15 maart om 13:55
Janssen ziet een rol voor Hillis bij de moord op John Mieremet. Een crimineel wiens geld Hillis in bewaring had en zou overhandigen aan Sreten Jocic, met wie Mieremet een probleem had. Hillis stak het echter in zijn eigen zak, aldus de advocaat van Holleeder. Hij wijst ook op de confrontatie tussen Van Hout en Hillis, waarin de eerste hem confronteerde met de wetenschap van het ontvreemden van het eerder genoemde geld. Van Hout zei voor 1 miljoen euro zijn mond te zullen houden. Janssen denkt dat dit hem fataal is geworden.
vrijdag 15 maart om 13:52
Janssen: "Het draait allemaal om motieven, en die motieven voor Holleeder zien wij niet. Niet het willen afpakken van de panden in Alkmaar van Cor van Hout, niet het zogenaamde conflict om een pand met Houtman. Daarnaast zien wij ook andere conflicten in het milieu die hebben kunnen leiden tot de dood van andere slachtoffers. Een sleutelfiguur daarin is Stanley Hillis. Hillis, die juist in deze zaak naar voren is gekomen als persoon die met meerdere mensen conflicten had. Een persoon die door getuige Mink Kok is omschreven als de kwade genius. De angel die hij eruit wilde halen."
vrijdag 15 maart om 13:48
De zitting wordt hervat en Janssen krijgt weer het woord. "Het laatste stukje van het megapleidooi", aldus Janssen.
vrijdag 15 maart om 13:32
Dit gedeelte is afgerond en we onderbreken voor een kwartier. Dan zal Janssen het laatste stuk van het pleidooi behandelen.
vrijdag 15 maart om 13:21
Ook de weduwe van Kees Houtman en zijn zoon en dochter hebben een verzoek tot vergoeding van de materiële en immateriële schade ingediend. Houtman werd in november 2005 doodgeschoten voor zijn woning in Amsterdam en wist zich nog naar binnen te slepen, waarna hij in de gang van zijn huis stierf. Zijn vrouw en dochter waren op het moment van de schietpartij thuis en Houtman stierf in de armen van zijn vrouw.
vrijdag 15 maart om 13:18
Een van de eisers is David Denneboom, de man die zwaargewond raakte toen hij op 17 mei 2004 naast Willem Endstra stond toen de zakenman werd doodgeschoten. Denneboom zelf werd in zijn knie geschoten.
vrijdag 15 maart om 13:10
Malewicz gaat nu wel alle vorderingen bespreken omdat dat strafrechtelijk gezien ook moet. Als je vorderingen niet betwist, dan wijst de rechter die toe.
vrijdag 15 maart om 13:09

De advocaat benadrukt dat het voor strafrechtadvocaten altijd lastig is om dit soort zaken te bespreken, omdat de slachtoffers onmiskenbaar leed is aangedaan en niemand dat kan ontkennen. "De vraag is alleen of Holleeder verantwoordelijk is voor die kosten", aldus Malewicz. "Gezien ons pleidooi en de ontkenning van Willem Holleeder dat hij schuldig is aan alle ten laste gelegde feiten moet die vraag met nee beantwoord worden."

vrijdag 15 maart om 13:04
De zitting wordt weer hervat. Robert Malewicz neemt het woord over en gaat nu de vorderingen van de benadeelde partijen bespreken.
vrijdag 15 maart om 12:18
"Hoe komt het OM er dan bij dat Holleeder onderdeel was van die criminele organisatie? Welke wezenlijke bijdrage heeft Holleeder geleverd dat hem de verdenking deelname aan de criminele organisatie oplevert?", aldus Janssen. En met die vraag onderbreken we voor drie kwartier.
vrijdag 15 maart om 12:10
"Je kan op basis van het aanwezige bewijs of juist het ontbreken daarvan niet concluderen dat er sprake is geweest van een driemanschap", concludeert Janssen nog maar eens. "Ik snap wel dat het OM dat wil omdat het de ontbrekende schakel is tussen Holleeder en het opdracht geven voor moorden. Dat Holleeder op een gelijke voet stond met Hillis en Soerel, dat hij kon zeggen 'Houtman moet dood' en dat het dan ook gebeurde. Maar er is geen enkele grond waardoor dat aannemelijk is geworden. Andersom is dat wel het geval. Er zijn tal van verklaringen die Holleeder bestempelen als persoon die niet over de eindbeslissing ging."
vrijdag 15 maart om 12:04
Janssen bespreekt nu een aflevering van de Willem Podcast van NU.nl waarin misdaadjournalisten Vico Olling en Martijn Haas hun boek De Kouwe Ouwe over Stanley Hillis bespreken en zeggen dat zij een beeld hebben gekregen van Hillis als dé topcrimineel.
vrijdag 15 maart om 12:00
Janssen gaat verder met het verkleinen van de rol van Holleeder ten opzichte van Soerel en Hillis. Hij haalt verklaringen aan die de laatste twee als de ware bazen omschrijven; de mannen die beslisten over leven en dood en waar iedereen bang voor was.
vrijdag 15 maart om 11:52
De positie van La Serpe is volgens Janssen minder scherp als het gaat om de analyse van de onderlinge verhoudingen in het criminele milieu. Volgens de advocaat van Holleeder komt dat doordat de positie van La Serpe in het milieu niet zo sterk was. Het ontbrak hem aan kennis, is de uitleg van Janssen. "Hij heeft nooit een positie gehad in het criminele milieu die ervoor zorgde dat hij zicht had op wie er aan de top stond", concludeert Janssen.
vrijdag 15 maart om 11:49
Janssen valt nu terug op de verklaring van Fred Ros op 18 oktober 2018. In zijn verklaring omschreef hij Holleeder als de kop-van-jut, dat als Soerel of Hillis iets wilde het sowieso gebeurde, en dat als Holleeder wat wilde dat eerst goedgekeurd moest worden door die andere twee.
vrijdag 15 maart om 11:47
Janssen zegt dat die contacten tussen Holleeder en de tussenlaag nauwelijks zijn aangetoond.
vrijdag 15 maart om 11:46
Jesse R., met om hem heen Ros en La Serpe, wordt door het OM als een moordcommando van het driemanschap beschouwd en dat geldt ook voor de al eerder genoemde groep-Alkmaar. Janssen haalt de presentatie van justitie op de eerste dag van het requisitoir aan, waarin werd gesproken van een toplaag (Holleeder), een tussenlaag en de uitvoerders. De tussenlaag was bedoeld om de communicatie tussen de toplaag en de uitvoerders te verzorgen. De toplaag kon volgens het OM op die manier buiten beeld blijven.
vrijdag 15 maart om 11:42
En de advocaat van Holleeder zegt hetzelfde over La Serpe, Ros en Jesse R. Ook hier zijn er nauwelijks bewijzen voor contacten met Holleeder.
vrijdag 15 maart om 11:41
Janssen gaat verder met het bespreken van de "overige deelnemers van de vermeende criminele organisatie". Dat zijn Ali Akgün, Jesse R., Fred Ros en Peter la Serpe. De advocaat van Holleeder herhaalt nog maar eens dat Akgün wat hem betreft een rol krijgt toebedeeld van het OM die in ogen van de verdediging te miniem is. Hij is volgens Janssen niet iemand die opdrachten aannam, maar iemand die zelfstandig beslissingen nam. Nog belangrijker is dat volgens Janssen nergens uit blijkt dat Akgün en Holleeder contact hebben gehad.
vrijdag 15 maart om 11:19
Onderbreking voor een kwartier.
vrijdag 15 maart om 11:19
Janssen herhaalt nog maar eens dat er niets blijkt van een samenwerking tussen de drie en dat bewijzen daarvoor óf nauwelijks aanwezig zijn óf zelfs ontbreken.
vrijdag 15 maart om 11:18
Dan komt Janssen nu op Holleeder. "Daar kan ik kort over zijn", aldus de advocaat. Hij haalt een verklaring aan van Kok die zegt dat Holleeder vaak klem kwam te zitten. Zoals bijvoorbeeld na de aanslag op zijn goede vriend Cor van Hout in 1996 en zijn 'gedwongen' overstap naar Mieremet en Sam Klepper.
vrijdag 15 maart om 11:14
vrijdag 15 maart om 11:11
Holleeder zou volgens Janssen allang hebben toegegeven dat hij in het Kolbak-proces (over de afpersingen van onder anderen Endstra in 2006) heeft gelogen over zijn relatie met Hillis. "In het kader van die zaak zou de opname interessant zijn, maar nu niet meer", vindt Janssen. "Dus wat moet u wat die opname? Niet zoveel. Er komt in ieder geval niet het beeld uit naar voren van het driemanschap dat in deze zaak wordt gepresenteerd."
vrijdag 15 maart om 11:07
Janssen beweert dat in dertien jaar tijd vanaf 2006 er volgens hem nooit een hard bewijs is gepresenteerd dat Holleeder en Soerel zakelijk hebben samengewerkt. "Daarom was iedereen zo blij met die opname van De Vries van het gesprek van 2011", zegt Janssen cynisch. Het verbaast hem enorm dat er zoveel media-aandacht kwam voor de opname omdat dit volgens hem helemaal geen nieuws was.
vrijdag 15 maart om 11:03
Janssen gaat eerst in op de persoon van Dino Soerel.
vrijdag 15 maart om 11:02
"Samenvattend, dat Hillis Holleeder nodig zou hebben om mensen af te persen als je deze verhalen hoort is bijna lachwekkend", benadrukt de advocaat. Janssen zegt dit, omdat dit wel het beeld is dat is geschetst in dit proces. Holleeder die door Hillis zou zijn gebruikt omdat hij een 'spaarpot' was. "En daarnaast raar omdat het OM zegt dat Hillis liquidaties heeft laten uitvoeren voor Holleeder. Ik vind dat ongeloofwaardig, maar zal straks nog terugkomen op de onderlinge verhoudingen."
vrijdag 15 maart om 10:56
Janssen somt nu een aantal voorbeelden op van vermeende afpersingen door Hillis. Hij doet dit aan de hand van verklaringen van getuigen die zeggen dat zij van Hillis te horen kregen dat ze bedragen aan hem moesten afstaan. "Van belang is dat de naam van Holleeder in deze verklaringen nooit valt", aldus de advocaat.
vrijdag 15 maart om 10:53
Janssen noemt het opmerkelijk dat Hillis nooit is meegenomen in grote strafrechtelijke onderzoeken. Hoe dat kan weet hij niet.
vrijdag 15 maart om 10:51
Hillis weet dit volgens de advocaat ook voor elkaar te krijgen terwijl hij prominent in beeld kwam tijdens de IRT-affaire in 1993. Die affaire draaide om het bewust binnenlaten van hasj in Nederland door de politie om zo criminelen in beeld te krijgen. Later bleek dat er niet alleen hasj, maar ook cocaïne de landsgrenzen binnenkwam. Janssen vertelt dit allemaal omdat juist dit 'talent' van Hillis nodig is om de ware baas te zijn in het criminele milieu; een grote rol spelen, maar toch op de achtergrond blijven.
vrijdag 15 maart om 10:46
Janssen noemt Hillis een fascinerende persoon die dankzij het boek de Kouwe Ouwe meer naamsbekendheid heeft gekregen en die altijd op de achtergrond heeft weten te blijven. "Toch is hij erin geslaagd om na zijn optreden bij Sonja Barend in 1985, terwijl hij op de vlucht was voor de politie, en het gesprek van de dag was, weer naar de achtergrond te verdwijnen", legt de advocaat uit.
vrijdag 15 maart om 10:41
Volgens Janssen is er geen enkele getuige te vinden die uit eigen ervaring spreekt over het driemanschap, "en geen getuige die met één of twee stappen te koppelen is aan Miermet", houdt de advocaat voor.
vrijdag 15 maart om 10:37
Janssen haalt als voorbeeld van deze tactiek nog maar eens het interview van Mieremet met De Telegraaf uit 2002 aan. In het artikel sprak Mieremet over Endstra als bankier van de onderwereld, Holleeder als zijn beschermer en de twee samen als verantwoordelijken voor de aanslag op zijn leven in 2002.
vrijdag 15 maart om 10:35
Holleeder zelf heeft al meerdere malen in dit proces gesproken over Mieremet als kwade genius. Mieremet zou vanuit tactisch oogpunt mensen, zoals Endstra, zijn gaan dwingen om negatief over Holleeder te gaan verklaren, en daarnaast roddels zijn gaan verspreiden opdat die waarheid werden.
vrijdag 15 maart om 10:34
Ook Thomas van der Bijl sprak over de drie mannen als één organisatie. Hij deed dit in een verhoor bij de politie op 18 januari 2005. Hij noemde Holleeder als de baas en Soerel zou als woordvoerder optreden namens Hillis. Volgens Janssen zijn ook de verklaringen te herleiden naar Mieremet. "Als verschillende getuigen verklaren over een driemanschap, maar allemaal dezelfde bron hebben, dan is er geen sprake van meerdere getuigenissen", aldus Janssen.
vrijdag 15 maart om 10:28
Janssen zegt de stukken te hebben bekeken en trekt daaruit de conclusie dat Willem Endstra in zijn gesprekken met de politie in 2003 voor het eerst sprak over het bestaan van het driemanschap. "Wat is nou die grondslag voor die stelling van Endstra", vraagt Janssen zich hardop af. "Wij zien dat er een verband is met de uitspraken van John Mieremet die destijds ook over deze drie mannen als een eenheid begon te praten."
vrijdag 15 maart om 10:23
"Het driemanschap is een gevleugelde term geworden die inmiddels vaststaand is", aldus Janssen. "Iedereen denkt bij die term aan Hillis, Soerel en Holleeder. Dit driemanschap loste een hoop op voor het OM omdat ze nu antwoord konden geven op de vraag waarom Soerel opdracht zou geven voor de moord op Houtman. Want hij kent hem helemaal niet. Dat deed hij voor Holleeder."
vrijdag 15 maart om 10:21
Janssen gaat nu in op het vermeende driemanschap.