In de zwaarbeveiligde rechtbank de Bunker in Amsterdam is op 5 februari 2018 de rechtszaak tegen Willem Holleeder begonnen. Hij wordt onder meer verdacht van betrokkenheid bij vijf liquidaties en lidmaatschap van een criminele organisatie. Volg in dit liveblog alle ontwikkelingen.

  • Openbaar Ministerie (OM) begint aan tweede dag requisitoir
  • Vrijdag wordt positie Willem Holleeder in criminele milieu besproken
  • Verdenkingen zullen in historisch perspectief worden geplaatst
  • De strafeis wordt op 1 maart uitgesproken 
vrijdag om 16:29
We gaan verder op 28 februari om 10.00 uur.
vrijdag om 16:29
Holleeder pakt het laatste woord en zegt dat er vrijdag veel dingen zijn besproken die hem niet eerder zijn voorgehouden. Dat vindt hij jammer, want dan had hij het kunnen uitleggen. Verder benadrukt hij dat hij nooit opdracht heeft gegeven voor liquidaties en dat niemand dat ook over hem kan zeggen.
vrijdag om 16:27
Stempher: "Op 28 februari zal nog maar eens duidelijk worden voor wat een ellende die organisatie heeft gezorgd."
vrijdag om 16:26
Stempher komt tot zijn conclusie. Hij benadrukt nog meer eens dat iemand deel kan uitmaken van een criminele organisatie, ook als personen die tot die groep behoren niet allemaal betrokken zijn geweest bij de door die organisatie gepleegde misdaden.
vrijdag om 16:13
Volgens Stempher was het driemanschap al in 2001 actief bij het afhandig maken van geld van John Mieremet en Sandra den Hartog dat zogenaamd aan Jocic betaald moest worden, de man die volgens Holleeder achter de dood van Sam Klepper zat en geld wilde zien om meer doden te voorkomen. Dit is volgens het OM een verzonnen verhaal.
vrijdag om 16:06
Stempher gaat afronden. Hij zegt dat de vijanden van het driemanschap moesten vrezen voor hun leven. Hij verwijst naar de aanslag op Mieremet in 2002, de moord op Endstra op 17 mei 2004, de moord op Houtman in 2005 en die van Van der Bijl. "Allemaal liquidaties in opdracht van dit driemanschap en in sommige gevallen de inmiddels geliquideerde Ali Akgün", verduidelijkt Stempher.
vrijdag om 16:01
La Serpe heeft ook gezegd dat hij vaak met Jesse R. naar Rotterdam is gereden, waar R. een lijst met liquidaties kreeg. Die opdrachten kreeg hij van Soerel, maar zouden ook namens Holleeder moeten worden uitgevoerd.
vrijdag om 16:00
La Serpe heeft als kroongetuige ook verklaard over zijn samenwerking met met Jesse R. Dat duo is verantwoordelijk voor de dood van Kees Houtman in november 2005. Volgens La Serpe heeft hij Holleeder per toeval in 2005 ontmoet op het Gelderlandplein in Amsterdam. Holleeder zou toen de woorden "Osdorp eerst" hebben gesproken. Dat is het stadsdeel in Amsterdam waar Houtman woonde.
vrijdag om 15:53
Stempher noemt nu enkele momenten waarop Holleeder en Soerel elkaar ontmoet zouden hebben. Een daarvan is pikant omdat Peter R. de Vries hierover heeft gezegd dat deze niet heeft plaatsgevonden, maar kroongetuige Peter la Serpe wel. Het gaat om een vermeend gesprek in 2004 bij Het Arsenaal in Naarden-Vesting. De Vries blijft erbij dat Holleeder hier niet bij aanwezig is geweest. La Serpe en ook een ober zeggen van wel. Het OM volgt het verhaal van de laatste twee.
vrijdag om 15:31
Ook op de opname uit 2011 gemaakt door De Vries, praat Holleeder over Hillis en Soerel. Willem Holleeder: "Ja. Die ouwe. Stanley Hillis, ja. Nou die ouwe had geld tegoed van Endstra. En die wilde dat geld gewoon hebben en die heeft mij daarbij betrokken. Die is bij mij geweest en die zei: 'Luister, ik heb geld tegoed.' Dit en dat zus en zo. Ik heb daar gesprekken over gevoerd en bij die gesprekken is Dino Soerel natuurlijk wel aanwezig geweest, namens die ouwe."
vrijdag om 15:30
Ook andere getuigen als Fred Ros spreken over het bestaan van het driemanschap. In de brief van elf kantjes die Holleeder aan misdaadjournalist De Vries schreef, lijkt hij de samenwerking met Soerel en Hillis te bevestigen.
vrijdag om 15:27
Stempher haalt, net als zijn collega Tammes donderdag, getuige Hidir Korkmaz aan. De man die in 2017 om het leven kwam. Korkmaz zou hecht contact hebben onderhouden met personen die het OM omschrijft als de groep Alkmaar, een moordcommando. Korkmaz verklaart dat deze personen werkten voor Holleeder en Soerel. De groep Alkmaar zou betrokken zijn bij de dood van Endstra (2004) en de liquidatie van Mieremet (2005). Het OM gaat hier donderdag 28 februari dieper op in als de moorden waarvan Holleeder wordt verdacht, besproken worden.
vrijdag om 15:23
Stempher: "Het is ook vast komen te staan dat Soerel en Hillis met elkaar hebben samengewerkt. Er zijn vele getuigen die in meer of mindere mate hebben verklaard van dit zogenaamde driemanschap. De getuigen wijzen op de criminele samenwerking tussen de drie mannen."
vrijdag om 15:21
Holleeder en Soerel kennen elkaar ook uit detentie en volgens het OM gaan zij tot 2006 goed met elkaar om. "Al willen de mannen zelf anders doen geloven", aldus Stempher.
vrijdag om 15:21
Holleeder zou ook tegen Astrid hebben gezegd dat Hillis een leger achter zich heeft staan en daarom goed van pas kwam. Uit de opname van het gesprek tussen Peter R. de Vries en Holleeder in 2011 blijkt ook dat Holleeder en Hillis met elkaar omgingen. Hillis zou nog geld tegoed hebben van Endstra en Holleeder moest ervoor zorgen dat dit betaald zou worden.
vrijdag om 15:17
Het OM stelt dat Hillis en Holleeder elkaar kennen uit detentie begin jaren negentig. Zijn naam valt weer voor 1999 in combinatie met Holleeder. De mannen zouden samen een inbraak hebben gepleegd bij crimineel Mink Kok. Die laatste bevestigt dit. Ook Astrid noemt de naam van Hillis als Holleeder over het voornemen praat om het geïnvesteerde geld van Mieremet en Klepper niet te laten terug te betalen door Endstra.
vrijdag om 15:11
Holleeder wordt ervan verdacht deel te hebben genomen aan een criminele organisatie van 1 jan 2002 tot en met 1 mei 2006. Dit gebeurde samen met Hillis en Soerel.
vrijdag om 15:07
We gaan nu in op de verdenking lidmaatschap criminele organisatie. Stempher omschrijft wat de verdenking, artikel 140 van het wetboek, precies inhoudt.
vrijdag om 14:48
Stempher vat nu samen dat de problemen tussen Holleeder en van Hout in 1995 begonnen. Dat Van Hout een leidende positie had die Holleeder nooit zou kunnen krijgen. "Hij kiest dan voor de overstap naar de sterkste partij Mieremet en Klepper die bereid zijn om zijn probleem voor hem op te lossen", aldus Stempher.
vrijdag om 14:46
Van Hout werd uiteindelijk doodgeschoten in Amstelveen in januari 2003.
vrijdag om 14:44
De moord op Van Hout kreeg volgens het OM in 2003 plots prioriteit. Het zou volgens justitie goed kunnen dat een gesprek tussen Van Hout en Hillis en Soerel in een café in Amsterdam tot deze prioriteit heeft geleid. Van Hout vertelde Hillis te weten dat hij het geld dat voor Jocic bestemd was in zijn eigen zak heeft gestoken en dat hij voor 1 miljoen euro bereid was zijn mond te houden. Getuige Ariën K. jr heeft dit verhaal op zitting verteld. Hij heeft Van Hout de volgende dag op het hart gedrukt het goed te gaan maken met Hillis en Soerel, maar die weigerden dat.
vrijdag om 14:38
Op 12 februari bepaalde de Hoge Raad dat Paarlberg de miljoenen die bij hem zijn gestald terug moest betalen. Lees hierover het vonnis: Hoge Raad maakt ontneming 24 miljoen euro zakenman Paarlberg definitief
vrijdag om 14:36
Stempher: "Samen met Hillis en Soerel wordt Endstra vanaf 2002 gedwongen geld af te staan en begint de zakenman vanaf 2003 geld over te maken. Holleeder is hierachter de motor en zorgt ervoor dat Endstra het geld overmaakt naar zakenman Jan-Dirk Paarlberg. Het maakt hiervoor niet uit dat Holleeder nooit over dat geld heeft kunnen beschikken."
vrijdag om 14:31
Het motief van Holleeder voor de moord op Mieremet is volgens het OM ook een financiële en Holleeder begint vanaf 2002 "aan zijn geld te trekken".
vrijdag om 14:26
Stempher: "Waar zijn we op de tijdslijn? We zien dat eind 2000 Klepper wordt doodgeschoten en wederom wordt gepoogd Van Hout dood te schieten. In 2001 krijgt Jesse R. de opdracht Van Hout dood te schieten. John Mieremet heeft niet door dat er door Holleeder dubbelspel wordt gespeeld. Dat hij zijn heil aan het zoeken was bij de dan sterkste partij in het Amsterdamse criminele milieu, Hillis en Soerel. Het driemanschap begint zich te vormen."
vrijdag om 14:24
Stempher: "Volgens onze stellige overtuiging gaat Holleeder niet bij de pakken neerzitten en gaat hij door met de jacht op Van Hout. In 2001 benadert hij hiervoor Jesse R., een huurmoordenaar. Wij baseren dit mede op de verklaring van de kroongetuige Fred Ros. Die zegt van R. te hebben gehoord dat hij Van Hout mocht doen (doden, red.). Ros zegt ook dat hij in de gevangenis van crimineel Danny K. heeft gehoord dat de moordopdracht voor Van Hout van Holleeder kwam. Ook kroongetuige Peter La Serpe heeft verklaard dat R. tegen hem zei de 'power' van Holleeder achter zich te hebben staan."
vrijdag om 14:18
Stempher grijpt weer terug naar de aanslag op Van Hout in 2000. Het doelwit zelf zou ervan overtuigd zijn dat Holleeder erachter zat. Ook het OM deelt deze mening en ziet ook de betrokkenheid van Mieremet. "Iemand met wie Holleeder toen samen was", aldus Stempher.
vrijdag om 14:10
Het is onderdeel van de schets van het OM van Holleeder die zich steeds wist aan te sluiten bij de heersende partij in het Amsterdamse criminele milieu. Vanaf 2000 zijn dat Soerel en Hillis. En daarom zou hij eerst Klepper hebben laten doodschieten en was Mieremet de volgende. Holleeder wordt in tegenstelling tot de dood van Klepper wel vervolgd voor de aanslag op Mieremet in 2002 en zijn dood in 2005.
vrijdag om 14:08
Het geld dat zogenaamd aan Jocic betaald moest worden, een bedrag van zo'n 11 miljoen gulden, zou namelijk in de zakken van Hillis, Soerel en Holleeder zijn beland. Holleeder heeft dit altijd ontkend. Wel gaf hij toe dat Hillis heeft opgetreden als mediator en het geld zou hebben overgedragen aan Jocic. Het OM gelooft niks van het verhaal en was er sprake van het al eerder genoemde spel van Holleeder.
vrijdag om 14:05
Stempher bespreekt nu de periode na de dood van Klepper in 2000. Zijn weduwe Sandra den Hartog zou de opgelegde 'boete' van Jocic voor de verdwenen partij drugs nog steeds moeten betalen. Dat gold ook voor John Mieremet, de criminele partner van Klepper. Het OM vermoedt dat Holleeder een spel heeft gespeeld en dat zich toen al de contouren van een samenwerking tussen Holleeder, Dino Soerel en Stanley Hillis aftekende.
vrijdag om 13:52
De zitting is weer hervat. Stempher zegt nog een klein uur nodig te hebben voor dit onderdeel en dan nog een uur voor de onderbouwing van de verdenking tegen Holleeder van het lid zijn van een criminele organisatie.
vrijdag om 13:15
We onderbreken de zitting voor een pauze tot 13.45 uur.
vrijdag om 13:05
Het OM ziet ook ondersteuning voor hun visie in het feit dat Holleeder na de dood van Klepper een relatie is begonnen met de weduwe van Klepper, Den Hartog. Volgens justitie was dit slechts om haar geld afhandig te kunnen maken.
vrijdag om 13:02
Er is ook nog een derde getuige, Edgar van L., die heeft verklaard dat Mieremet en Holleeder achter de moord op Klepper zitten. Van Hout zou naar voren zijn geschoven als dader om als zondebok te dienen. Reden voor de moord op Klepper door Mieremet en Holleeder zou zijn geld zijn.
vrijdag om 12:57
vrijdag om 12:53
Ex-vriendin Sandra den Hartog, tevens de weduwe van Klepper, heeft verklaard dat Holleeder haar zoon heeft bedreigd door te zeggen dat hij zijn vader heeft doodgeschoten en dat dat hem ook kan gebeuren.
vrijdag om 12:51
Stempher sluit ook uit dat Van Hout achter de moord op Klepper zit. Zij vinden het het meest overtuigend dat Holleeder achter de moord op de crimineel zit. Er is blijkbaar onvoldoende bewijs voor, want Holleeder wordt hier dus niet voor vervolgd.
vrijdag om 12:47
Volgens het OM zit er in het dossier geen sluitend bewijs voor de betrokkenheid van Jocic bij de moord op Klepper.
vrijdag om 12:40
Het OM zegt dat er drie scenario's zijn voor wie er achter de moord op Klepper zit, die nooit opgelost is. Die drie scenario's zijn volgens het OM dat of Jocic, of Van Hout of Holleeder de opdrachtgever is.
vrijdag om 12:38
Stepmher schakelt nu door naar de liquidatie van Klepper in 2000. Holleeder heeft hierover verteld dat zowel Klepper en Mieremet een conflict hadden gekregen met de Servische crimineel Sreten Jocic omdat ze een partij drugs van hem hadden gestolen. Er zou betaald moeten worden, maar Klepper weigerde dit. Volgens Holleeder werd Klepper daarop in 2000 doodgeschoten in Amsterdam.
vrijdag om 12:35
Stempher haalt nu de verklaring van Sonja Holleeder aan die heeft verteld dat zij de gordijnen open of dicht moest doen als Van Hout wel of niet thuis was. De zussen zeggen ook dat na die tweede aanslag in 2000, Holleeder maar bleef vragen waar Van Hout was en vertelde dat Van Hout eraan zou gaan. Volgens het OM was het duidelijk dat Klepper, Mieremet en Holleeder in 2000 achter Van Hout aanzaten.
vrijdag om 12:29
Een betrokkenheid die ook weer een rol zou hebben gespeeld bij de tweede aanslag op Van Hout in 2000. Volgens de zussen van Willem was hun broer op jacht naar Van Hout en droeg hij hen op informatie over de verblijfplaats van Van Hout door te geven.
vrijdag om 12:20
Het OM zei al bij aanvang van deze zittingsdag dat er veel besproken is in deze rechtszaak waar Holleeder niet voor terechtstaat. Dat gebeurt nu weer met de voorgenoemde aanslagen. Justitie doet dit omdat ze hierin het antwoord zien voor de betrokkenheid van Holleeder bij de groep Klepper en Mieremet
vrijdag om 12:14
Van Essen wordt in hetzelfde jaar van de ontvoering, 1999, in zijn achterhoofd geschoten en overleefde deze aanslag ternauwernood. De man leeft nog steeds en is gebonden aan een rolstoel. Volgens het OM kreeg justitie informatie binnen dat Holleeder betrokken was bij deze aanslag. Holleeder werkte toen al voor Endstra. Holleeder zelf heeft verklaard dat Mieremet, Klepper en Endstra achter de aanslag op Van Essen zaten. Hijzelf werd te verstaan gegeven zich erbuiten te houden.
vrijdag om 12:10
Het OM vindt het verhaal van Holleeder echter ongeloofwaardig, vooral omdat in de tijd van de ontvoering, 1999, Holleeder al in het kamp van Klepper zat. Officier van justitie Stempher zegt dat zij het vermoeden hebben dat Van Hout achter de ontvoering zat. Hij zou dit voor zijn vriend en xtc-handelaar Ronald van Essen hebben gedaan. Die had weer geld tegoed van Willem Endstra. Die laatste was de eigenaar van de gokhallen waar Gerard Holleeder werkte. Die werd door de ontvoerders meegenomen naar de gokhallen en moest geld uit de kluis halen.
vrijdag om 12:06
Stempher bespreekt nu de ontvoering van Gerard Holleeder, de broer van Willem. Volgens Willem zat Klepper hierachter, zie hier zijn getuigenis over deze ontvoering: 'Sam Klepper zat achter ontvoering van broer Willem Holleeder'
vrijdag om 11:53
Na een korte onderbreking is de zitting weer hervat. We zijn nog steeds bij de breuk tussen Holleeder en Van Hout in 1996.
vrijdag om 11:30
Mieremet zou later in een interview met misdaadverslaggever John van den Heuvel hebben toegegeven dat hij achter de eerste aanslag op Van Hout zat. Ook zegt hij dat Holleeder hen het adres van Van Hout heeft doorgegeven. Het OM gelooft dit verhaal.
vrijdag om 11:23
Zie ook de verklaring die Astrid hierover gaf: Astrid Holleeder: 'Willem vertelde me zelf dat hij wist van aanslag op Van Hout'