De Japanse duizendknoop woekert door de openbare ruimte en Nederlandse tuinen. De invasieve exoot verdringt inheemse plantensoorten en richt schade toe aan onder meer schuttingen, muren en vijvers. Wat is er tegen te doen als je hem in je tuin aantreft?

De Japanse duizendknoop vormt een groot probleem, zegt Brenda Horstra van Tuinbranche Nederland. "Ik zie hem voornamelijk langs snelwegen, maar tuincentra krijgen er ook veel vragen over, want hij is moeilijk uit te roeien als hij eenmaal in je tuin staat. Op sommige plekken gaan varkens ze te lijf, of wordt er gewerkt met laserstralen. Maar wat je ook probeert: een makkelijke oplossing is er niet."

Dat beaamt Chris van Dijk, onderzoeker aan de Wageningen University & Research en specialist op het gebied van invasieve exoten - planten (of dieren) die hier niet oorspronkelijk vandaan komen en schade aanrichten aan de natuur.

"Dé oplossing, die bestaat niet", zegt Van Dijk. "Maar we hebben wel een gereedschapskist met technieken die helpen in de bestrijding. Daarnaast kunnen we wat doen aan preventie, want in principe verspreidt de duizendknoop niet via zaden in de lucht. Het is de mens die hem van plaats A naar plaats B brengt."

De Japanse duizendknoop wordt al steeds beter herkend en daardoor meer gesignaleerd.

De Japanse duizendknoop wordt al steeds beter herkend en daardoor meer gesignaleerd.
De Japanse duizendknoop wordt al steeds beter herkend en daardoor meer gesignaleerd.
Foto: WUR

Plant met wortel en al verwijderen biedt meeste soelaas

Voor iedereen die ongeduldig op zoek is naar de beste verwijdermethode, heeft Van Dijk alvast antwoord: "Ruim afgraven is de effectiefste techniek. In Engeland is daar een hele industrie omheen ontstaan. Probeer zo diep mogelijk af te graven, tot zeker een meter, zodat alle wortels weg zijn. Meestal is dat moeilijk doordat er te weinig ruimte is, en het is nogal rigoureus. Bovendien moet de besmette grond worden afgevoerd naar een plek waar ze die verbranden of op een andere manier saneren. Als je de grond bij het groenafval stort, doemt het probleem elders weer op. Er zijn ook minder rigoureuze technieken als regelmatig uittrekken, heet water of elektrocuteren maar helemaal wegkrijgen lukt dan vaak niet."

Volgens Van Dijk is de tuinier bewuster geworden en wordt de Japanse Duizendknoop vaker herkend. "Ik heb niet het idee dat de plant nu ineens op veel meer plekken voorkomt dan enkele jaren geleden, maar wel dat mensen er meer mee bezig zijn en zich bewust zijn van de risico’s. Dat is alvast goed, want zo kunnen we vroeg signaleren en de verspreiding indammen. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat de plant bij het restafval gaat en dus niet in de groenbak."

Zo bestrijd je de Japanse duizendknoop volgens Wageningen University

  • Probeer de soort te herkennen. Op de website van Wageningen University staan foto's.
  • Probeer de plant te verzwakken door de stengels meerdere keren per groeiseizoen af te knippen. Voer de stengels en plantenresten af in de grijze bak (restafval).
  • Probeer de uitlopers heel secuur te verwijderen, zonder dat er wortels achterblijven.
  • Eventueel kan een wettelijk toegestaan onkruidbestrijdingsmiddel toegepast worden aan het einde van het groeiseizoen (september).

Duizendknoop verspreidt zich via snel- en spoorwegen

Een andere manier waarop de verspreiding plaatsvindt, is via autowegen. De Japanse duizendknoop staat vaak in de middenberm of langs de weg en groeit richting de straten. "Daar worden ze opgepikt door maaimachines of langsrijdende auto's en verderop wortelen ze weer. Snel- en spoorwegen zijn vaak corridors waarlangs exoten zich verspreiden", aldus Van Dijk.

Met alle inventieve manieren die op internet worden aangereikt, is Van Dijk voorzichtig, bijvoorbeeld over de inzet van varkens. "Dat leek een goed initiatief omdat varkens wroeten en wortels eten, maar de resultaten vielen tegen. Het probleem van een woekerende duizendknoop is er niet mee opgelost."

Overigens doen volgens de onderzoeker ook veel wilde verhalen de ronde over de Japanse duizendknoop. "Die moet ik wel nuanceren, want uiteraard kan de plant schade toebrengen aan bijvoorbeeld schuttingen of schuurtjes, maar hij gaat niet zomaar dwars door beton heen. De meeste huizen zijn ondoordringbaar, de exoot heeft echt een gat nodig om doorheen te kruipen."