Nu Europa met een energiecrisis kampt, krijgen vooral de hoge prijzen van energie veel aandacht. Maar hoe zit het met duurzame energiecontracten? Hoe groen zijn die nou echt?

In Nederland leveren energiemaatschappijen groene én grijze stroom. Onder groene stroom vallen zonne-energie, windenergie, elektriciteit uit biomassa en waterkracht. Grijze stroom wordt gemaakt met fossiele brandstoffen (aardgas en steenkool) en kernenergie. Over die laatste vorm van energie is discussie onder experts, omdat bij de productie geen CO2 wordt uitgestoten en kernenergie dus niet bijdraagt aan klimaatopwarming. In Nederland staat overigens maar één werkende kerncentrale, in Borssele. Die is goed voor de productie van 4 procent van het totale elektriciteitsverbruik.

In Nederland wordt groene stroom bijvoorbeeld geleverd door Energie VanOns, om | nieuwe energie en Powerpeers. Deze bedrijven staan in de top vijf van groenste energieleveranciers van de Consumentenbond en worden ook als groen bestempeld in de Groene stroom checker van HIER. Deze lijst wordt als toonaangevend gezien en vergelijkingssites als Independer.nl nemen de resultaten over.

Groene stroom wordt verhandeld met certificaten

Groene stroom loopt niet letterlijk met een draadje van de windmolen naar jouw huis als je een groen energiecontract afsluit. Nederland doet mee aan een Europees systeem met groencertificaten. "Als een energiemaatschappij groene stroom op het elektriciteitsnetwerk zet, dan krijgt die hiervoor een certificaat. Ook wel een Garantie van Oorsprong genoemd", zegt Sible Schöne, adviseur bij klimaatstichting HIER.

De Europese Unie heeft de certificaten in het leven geroepen als bewijsstuk, zodat de hoeveelheid groene stroom die wordt afgenomen ook daadwerkelijk wordt gemaakt. Alleen is dat systeem niet waterdicht, vertelt Puk van Meegeren, energie-expert van Milieu Centraal. "In Noorwegen bestaat er bijvoorbeeld geen grijze stroom. Alle huishoudens draaien daar op energie van de waterkrachtcentrale. In principe heeft Noorwegen dus helemaal geen bewijs van groene stroom nodig en blijven er veel certificaten over." Deze overgebleven certificaten worden opgekocht door Nederlandse energieleveranciers.

Op deze manier hebben sommige energiemaatschappijen dus meer certificaten dan dat ze daadwerkelijk aan groene stroom leveren. De groene stroom - waarvoor het certificaat is bedoeld - blijft gewoon in Noorwegen. En het certificaat verhult hierdoor grijze stroom. Uit cijfers van statistiekbureau CBS uit 2020 blijkt dat ruim een kwart van de stroom in Nederland groen is opgewekt op eigen bodem. De rest is grijs óf groen uit het buitenland. Een derde van de aangeboden groene stroom komt niet uit Nederland.

“Eigenlijk is alleen groene energie van Nederlandse bodem echt groen.”
Sible Schöne, adviseur bij HIER

Het grootste probleem met het systeem is dat je als consument weinig bijdraagt aan de groei van groene energie als die niet in Nederland wordt opgewekt, vertelt Schöne. "Terwijl dat juist het achterliggende idee is. En er is niets tegen te doen, want het mag gewoon volgens de wet." Toch kan de consument wel degelijk verandering in de situatie brengen. Zo adviseert Schöne goed te onderzoeken waar de energie van de energiemaatschappij vandaan komt. "Eigenlijk is alleen groene energie van Nederlandse bodem echt groen."

Volgens Independer.nl groeit de groep consumenten die graag groene stroom wil. "Vorig jaar gaf nog 75 procent van onze bezoekers aan dat het niet uitmaakte of de stroom grijs of groen zou zijn, maar dat is teruggelopen naar 68 procent", zegt Joris Kerkhof, energiedeskundige van Independer. Bijna 13 procent zegt expliciet groene stroom van Nederlandse bodem te willen.

Transparantie bij energieleveranciers wordt groter

Bij sommige vergelijkingssites kun je zien of de groene energie Nederlands is. Ook de energieleveranciers zelf zijn steeds transparanter over de oorsprong van de stroom en gebruiken bijvoorbeeld contractnamen als 'Hollandse Wind'. Bij Vandebron kun je zelfs kiezen van welke windmolen of biomassacentrale de stroom moet komen.

In 2030 moet 70 procent van de Nederlandse stroom duurzaam opgewekt zijn. Energieproducenten hebben dat afgesproken in het Klimaatakkoord en denken dat ook te halen. Helemaal afhankelijk van welwillende consumenten zijn we dus niet.

We zijn benieuwd naar je mening over dit artikel. Klik hier om je feedback achter te laten in een korte vragenlijst van een minuut.