Al ruim een maand lang wordt in de media gesproken over extreem hoge energietarieven. Veel huishoudens merken er nog weinig van. Komt de hoge rekening nu de verwarming weer aanstaat? Nee, die komt bij iedereen op een ander moment.

Energieleverancier Vandebron maakte vorige week bekend dat de tarieven al per 1 november omhooggaan voor een deel van de 200.000 klanten. Dat geldt voor iedereen met een variabel contract. Dat zijn dus consumenten die het tarief niet voor bepaalde tijd (één, twee, drie of vijf jaar) vast hebben laten leggen. Heb je wél een contract voor bepaalde tijd, dan blijf je nog het tarief betalen dat gold toen je het contract afsloot, tot het moment dat het afloopt.

Bovenstaande situatie laat zien dat het nog niet gemakkelijk is te achterhalen wanneer die hogere rekening verschijnt. "Mensen vragen zich af: wanneer ben ik de pineut en wat moet ik nu al doen?", zegt Joris Kerkhof, energie-expert bij vergelijkingssite Independer.

"Voor de meeste huishoudens geldt: doe even niks", aldus Kerkhof. "Óf je hebt een contract dat nog langer dan een half jaar doorloopt. Dan heb je bij het einde van dat contract waarschijnlijk te maken met lagere energieprijzen dan nu, want de verwachting is dat we te maken hebben met een tijdelijke piek."

"Óf je hebt een variabel contract dat doorgaans pas op 1 januari omhooggaat. Als je weet wat het nieuwe tarief en maandbedrag worden, kun je kijken of het verstandig is over te stappen naar een andere leverancier en tijdelijk het tarief dat dan geldt vastleggen."

Alleen bij Vandebron en Welkom Energie op dit moment uitzonderingen

Huishoudens die te maken hebben met een abnormale gang van zaken zijn vooralsnog alleen de huishoudens met een variabel contract bij Vandebron, dat dus vanaf maandag al een hoger tarief voor stroom en gas rekent, en de 90.000 klanten van Welkom Energie. Dat energiebedrijf werd vrijdag failliet verklaard. De Autoriteit Consument & Markt heeft er eerder deze week voor gezorgd dat de klanten vanaf maandag (1 november) worden overgeheveld naar Eneco.

"Deze klanten kunnen pas na dertig dagen naar een andere leverancier als ze dat willen", zegt Kerkhof. "Maar ook zij kunnen wachten om te zien wat het nieuwe variabele tarief bij Eneco wordt vanaf 1 januari en wachten tot de prijzen wat gezakt zijn voordat ze een nieuw contract aangaan."

Bijna de helft van de huishoudens heeft een variabel contract en krijgt dus op 1 januari 2022 pas te maken met de hogere energietarieven. De belasting gaat dan echter ook omlaag.

Bijna de helft van de huishoudens heeft een variabel contract en krijgt dus op 1 januari 2022 pas te maken met de hogere energietarieven. De belasting gaat dan echter ook omlaag.
Bijna de helft van de huishoudens heeft een variabel contract en krijgt dus op 1 januari 2022 pas te maken met de hogere energietarieven. De belasting gaat dan echter ook omlaag.
Foto: Autoriteit Consument en Markt

Wanneer gaat de rekening omhoog?

  • Je huidige tijdelijke contract loopt af? Nu meteen wordt de rekening hoger
  • Je hebt een variabel contact bij Vandebron? Vanaf maandag 1 november betaal je meer
  • Je zit bij Welkom Energie? Vanaf maandag ga je naar Eneco en betaal je meer
  • Je hebt een variabel contract (niet bij Vandebron)? Vanaf 1 januari en misschien eerder volgt een tariefsverhoging

Dat de energietarieven voor iedereen met een variabel contract vanaf 1 januari 2022 omhooggaan, is met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid vast te stellen. Het moment dat de rekening wordt gepresenteerd, is echter voor iedereen anders.

Wanneer komt die afrekening?

Stel dat je variabele contract op 15 augustus dit jaar inging, dan krijg je in augustus komend jaar de eindafrekening gepresenteerd. "Meer dan anders is het belangrijk om in de gaten te houden hoe het zit met je verbruik", zegt Kerkhof. "Houd dat via een app, internetportal en de e-mails of brieven die je krijgt goed in de gaten. Misschien is het verstandig om het maandbedrag, dat eigenlijk een voorschot is, te verhogen. Dan voorkom je een enorme eindafrekening als jouw boekjaar is afgelopen."

Toch is Kerkhof voorzichtig met dat advies. "Als een energiebedrijf failliet gaat, kan het zijn dat je niet het gehele voorschot terugkrijgt. Door de bizarre omstandigheden wel iets om rekening mee te houden."

De klanten bij wie het tijdelijke contract net is afgelopen of bijna afloopt, hebben waarschijnlijk de meeste pech. Zij betalen nu de hoofdprijs, zeker omdat in 2021 nog een relatief hoge energiebelasting geldt. Het kabinet heeft miljarden uitgetrokken om de belasting vanaf 1 januari te verlagen. Voor een gemiddeld huishouden scheelt dat zo'n 400 euro op jaarbasis. Gezien de enorme stijgingen is dat voor een deel van de Nederlanders slechts een gedeeltelijke compensatie, aangezien sommige rekeningen wel honderden euro's per maand hoger liggen dan een jaar geleden. Veel hangt ook af van hoe koud de winter wordt.