Hoewel de problemen op de woningmarkt dinsdag in de troonrede en de miljoenennota uitgebreid zijn benoemd, doet het demissionaire kabinet te weinig om de kostenstijgingen het hoofd te bieden. Dat zeggen deskundigen en belangenpartijen in een reactie op de rijksbegroting die op Prinsjesdag werd gepresenteerd.

Huizen zijn gemiddeld 20 procent duurder geworden sinds het begin van de coronacrisis in maart vorig jaar. De laatste jaren zijn de huren hard omhooggegaan, waardoor de betaalbaarheid onder druk staat. "Hoe wordt een betaalbare woning weer bereikbaar voor iedereen en vooral voor starters?", zo sprak de koning in de troonrede de hamvraag uit.

Het kabinet blijft het antwoord voorlopig schuldig, vindt Matthijs Korevaar, universitair docent financiering en woningmarkt aan de Erasmus Universiteit. "Er gebeurt eigenlijk weinig tot niets, is de conclusie. Het kabinet maakt jaarlijks 100 miljoen euro vrij om woningbouw te stimuleren, maar dat is een doekje voor het bloeden."

Ook hoogleraar woningmarkt Peter Boelhouwer van de TU Delft denkt dat het niet genoeg is om de grote uitdagingen op de woningmarkt het hoofd te bieden. "Het is een stap in de juiste richting. De 100 miljoen euro is bedoeld om projecten te stimuleren met zeker 50 procent betaalbare woningen. Met het geld kan een mogelijk exploitatietekort worden aangevuld, waardoor bouwprojecten minder vertraging oplopen. Maar volgens een onderzoek van het eigen ministerie is er wel 13 miljard euro nodig, en misschien nog wel meer."

Eerlijk is eerlijk, het kabinet waarschuwt expliciet voor het uitblijven van oplossingen: "Gezien de demissionaire status, bevat de miljoenennota geen grote beleidswijzigingen." Wel zijn er wat "gerichte investeringen" aangekondigd, zoals de 100 miljoen euro voor nieuwbouw en een korting van 30 miljoen euro op de verhuurderheffing.

De huizenprijzen zijn na de dip van de kredietcrisis hard gestegen. Er werden in het afgelopen jaar ook relatief veel woningen verkocht.

De huizenprijzen zijn na de dip van de kredietcrisis hard gestegen. Er werden in het afgelopen jaar ook relatief veel woningen verkocht.
De huizenprijzen zijn na de dip van de kredietcrisis hard gestegen. Er werden in het afgelopen jaar ook relatief veel woningen verkocht.
Foto: CBS, Kadaster en Ministerie van Financiën

Woonbond wil af van verhuurderheffing bij sociale huurhuizen

Toch is het chagrijn er niet minder om bij de Woonbond, die opkomt voor de belangen van huurders. "Het gevoel van urgentie om de wooncrisis echt aan te pakken ontbreekt volledig. Er worden wat pleisters geplakt met 100 miljoen per jaar extra voor woningbouw, terwijl de miljardenheffing op sociale huur in stand blijft", zegt Woonbond-directeur Zeno Winkels. "Die boete op betaalbare huurwoningen moet eraf, zodat er meer sociale huurwoningen verduurzaamd en gebouwd kunnen worden en de woningen betaalbaarder kunnen worden verhuurd."

Het stelt ook de koepelorganisatie voor woningcorporaties Aedes teleur dat er geen handreiking komt van het demissionaire kabinet. Er is veel meer nodig om serieus tegemoet te komen aan de noodkreet van al die woningzoekenden, stelt de koepel. "De 30 miljoen euro die we als korting krijgen is een sigaar uit eigen doos", reageert Theo Scholte namens Aedes. "Het is een laatste reparatie van het mislopen van 180 miljoen euro door de huurbevriezing."

Ook Korevaar wijst erop dat de 30 miljoen euro weinig uithaalt. De verhuurderheffing leidt ertoe dat woningcorporaties in het komende jaar 1,4 miljard euro moeten ophoesten. "En dat bedrag loopt op als de WOZ-waardes blijven stijgen", aldus Korevaar. "Per saldo zijn corporaties dus misschien wel méér kwijt."

“Economen zijn het daar al langer over eens, maar het kabinet erkent dus ook zelf expliciet dat het eigen beleid de prijzen fors heeft beïnvloed.”
Matthijs Korevaar, universitair docent woningmarkt

Toch vindt de universitair docent financiering en woningmarkt dat het kabinet een opvallend statement in de miljoenennota heeft gezet. "De fiscale bevoordeling van huizenbezit wordt als een van de hoofdoorzaken van de hoge koopprijzen genoemd. Economen zijn het daar al langer over eens, maar het kabinet erkent dus ook zelf expliciet dat het eigen beleid de prijzen fors heeft beïnvloed. Er worden alleen nog geen stappen gezet om het beleid om te gooien."

De hypotheekrenteaftrek stimuleert mensen de aankoop van hun woning te financieren met schulden, zo staat in de miljoenennota. Dat geeft mensen een prikkel om relatief veel geld te besteden aan wonen. Nederland heeft mede daardoor een relatief hoge hypotheekschuld. Het Centraal Planbureau schat dat de huidige subsidie op het eigenwoningbezit leidt tot ongeveer 14 procent hogere huizenprijzen.

Adviesorganen pleiten ervoor om de hypotheekrenteaftrek versneld af te schaffen. "De lage rente zorgt ervoor dat die stap ook relatief gemakkelijk kan nu", aldus Korevaar.