De woningmarkt splijt de samenleving en die ongelijkheid is op termijn slecht voor huizenbouwers. Met die stelling vraagt branchevereniging WoningBouwersNL een nieuw kabinet in te grijpen door de fiscale voordelen van woningeigenaren af te pakken, zodat de huizenprijzen niet nog verder uit de bocht vliegen. "Dit leidt tot onrust en op termijn stokt de doorstroming", zegt voorzitter Piet Adema in een interview met NU.nl.

"We beleven gouden jaren dankzij de grote vraag naar woningen. Ik denk dat we dit jaar uitkomen op 70.000 nieuwbouwwoningen, vergelijkbaar met de laatste jaren, en ook het aantal vergunningen neemt toe. Maar de woningmarkt is een vliegwiel voor ongelijkheid geworden en het is tijd dat we ons daarover uitspreken."

Adema (56) is gepokt en gemazeld in de bouw én de politiek. Hij was regiodirecteur bij Volker Wessels, gedeputeerde in Friesland en tot voor kort partijvoorzitter van de ChristenUnie. Als voorzitter van WoningBouwersNL voert hij de grootste branchevereniging voor projectontwikkelaars en aannemers in de huizenbouw aan. Leden zijn betrokken bij zo'n 80 procent van de huizen die in Nederland worden gebouwd. Opvallend genoeg gaat de vlag niet uit bij de woningbouwers. Adema vindt dat de politiek moet ingrijpen door belastingkortingen voor huiseigenaren af te schaffen.

Waar waarschuwt u precies voor en in hoeverre is die waarschuwing in het belang van uw leden?

"De ongelijkheid die zich op de woningmarkt manifesteert, kan onvrede en onrust in de samenleving oproepen. Dat is voor niemand goed. Het eerste woonprotest is zondag al geweest. De verhouding tussen huurders en kopers is uit de klauwen gelopen. Het is bovendien onwenselijk dat starters geen toegang meer hebben tot een koopwoning. Op termijn stagneert daarmee de doorstroming. Dan loop je het risico dat de wal het schip keert. Dan kan de vraag naar woningen ineens instorten. Een nieuw kabinet moet de prijsopdrijvende effecten wegnemen om het probleem niet nog groter te laten worden. Het komt nu nog over als preken tegen eigen parochie, maar het kan ons echt schaden."

WoningBouwersNL-voorzitter Piet Adema heeft zorgen over de houdbaarheid van almaar stijgende huizenprijzen.

WoningBouwersNL-voorzitter Piet Adema heeft zorgen over de houdbaarheid van almaar stijgende huizenprijzen.
WoningBouwersNL-voorzitter Piet Adema heeft zorgen over de houdbaarheid van almaar stijgende huizenprijzen.
Foto: WoningBouwersNL

Denkt u dat hetzelfde kan gebeuren als in de crisis tussen 2008 en 2013, toen de huizenprijzen 23 procent zakten en de woningbouw werd gehalveerd?

"We hadden toen te maken met een financiële systeemcrisis. Voorlopig is er geen reden om aan te nemen dat dat weer gebeurt. Maar de huizenprijzen moeten wel reëel blijven. Als je ziet wat er nu wordt geboden op bestaande woningen... Dat is niet normaal. En als er niks wordt gedaan aan het beschikbaar komen van geld, zie ik het doorgroeien."

Wat moet er volgens u gebeuren om de huizenprijzen niet verder uit de bocht te laten vliegen?

"Er moeten maatregelen komen die de huizenmarkt laten afkoelen. Dat kan simpel door de prijsopdrijvende factoren weg te halen: de vrijstelling van schenkbelasting tot 100.000 euro - de zogenaamde jubelton - moet weg. De hypotheekrenteaftrek verder afbouwen. En we zijn voor een belasting op de overwaarde. Verder pleiten we voor een nationaal koopstartfonds, waarbij de overheid de grond koopt en voor een lage prijs verhuurt aan de consument. Dat maakt de woning al snel 30 procent goedkoper. Er moeten ook betaalbare startersappartementen komen. Gemeenten moeten dan wel genoegen nemen met lagere grondprijzen."

Het demissionaire kabinet gaat op Prinsjesdag waarschijnlijk alleen aankondigen dat er 1 miljard euro bij komt voor de bouw, zo lekte via de NOS uit.

"Dat heeft alleen maar effect op de heel lange termijn, niet nu. Het Rijk besteedt het geld ook aan de meest lastig te ontwikkelen locaties. Er is een tekort van bijna 300.000 huizen. Dat gaat mijn inziens groeien als er meer arbeidsmigranten naar Nederland komen, en die hebben we nodig, want er zijn te weinig arbeidskrachten. Het aantal bouwlocaties is ontoereikend, dus er moeten er zeker meer bij. Tot 2030 moeten er één miljoen nieuwe woningen komen. Maar dat helpt niet het acute probleem van nu op te lossen, en dat is het probleem van een groeiende ongelijkheid. Daar maak ik me oprecht zorgen over."