Bijna zes miljoen huishoudens gaan vanaf 1 juli fors meer betalen voor gas en stroom. Energieleveranciers gaan hun tarieven aanpassen op de relatief hoge inkoopprijs die ze momenteel betalen.

Voor consumenten met een variabel contract en een gemiddeld verbruik scheelt het 160 euro op jaarbasis. Loopt een vast contract met bepaalde tijd af, dan is het verschil wel 400 euro. Dat blijkt uit gegevens van prijsvergelijker Pricewise en de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Independer.nl laat desgevraagd weten prijsverhogingen te verwachten van zo'n 25 procent op de energierekening.

Verschillende oorzaken voor hoge energieprijzen

Daarmee volgen de energieleveranciers de prijsverhogingen die ze zelf ondervinden voor de inkoop van energie. Op de wereldmarkt en specifiek in Europa zijn verschillende oorzaken aan te wijzen, weet ABN AMRO.

Ten eerste zijn grondstoffen als olie en gas momenteel schaars, zeker nu de economie weer op stoom komt na lockdowns in de meeste landen. Ten tweede is de prijs voor CO2-uitstootrechten in het Europese emissiehandelssysteem (ETS) voor energieproducenten omhooggegaan. Bovendien was de prijs sinds vorig jaar, net na de corona-uitbraak wereldwijd, historisch laag. De prijzen voor elektriciteit liggen nu net boven het niveau van januari 2019, die van gas nog iets daaronder.

Energieleveranciers passen twee keer per jaar de tarieven aan voor klanten die een variabel contract hebben. Dat geldt volgens de ACM voor 44 procent van de klanten, bijna vier miljoen huishoudens. Als het goed is, hebben zij al bericht gekregen van hun energieleverancier over de tariefverhogingen, maar uit een enquête van de ACM (pdf) blijkt dat een kwart van de klanten niet of te laat een brief ontvangt.

Huishoudens waarvan het vaste energiecontract afloopt, gaan automatisch over op de variabele tarieven en betalen gemiddeld 400 euro per jaar extra. Dat gaat om een kwart van de huishoudens, zo'n twee miljoen. Samen met de consumenten die al een variabel contract hebben, gaan dus zes miljoen huishoudens fors meer betalen voor stroom en gas dan ze nu doen. Bij de voorbeeldbedragen wordt uitgegaan van een gemiddeld Nederlands huishouden met een energieverbruik van 3.500 kWh en 1.500 kubieke meter gas.

Wat kun je als consument het beste doen?

Volgens de ACM zijn afgelopen jaar 1,6 miljoen huishoudens overgestapt van energieleverancier. Pricewise stipt aan dat dus 76 procent van de klanten niet is overgestapt. Gezamenlijk zouden die 1 miljard euro aan besparingen laten liggen. Ook Independer.nl laat weten dat veel klanten te veel voor gas en stroom betalen. "Dat kan een keuze zijn omdat je tevreden bent over de service", zegt Joris Kerkhof, energiedeskundige bij Independer. "Maar meestal weten mensen niet dat ze elders goedkoper uit zijn."

Als een vast contract afloopt, wordt het automatisch omgezet in een variabel contract. "Je kunt veel besparen als je het tarief voor een jaar laat vastzetten, te meer omdat bij een overstap naar een nieuwe energieleverancier een flinke welkomstbonus staat te wachten, oftewel een korting op de totaalprijs", aldus Kerkhof.

Pricewise vindt dit hét moment om over te stappen en gaat er dus van uit dat de prijzen nog een tijdje doorstijgen. "Zo voorkom je dat je honderden euro's per jaar te veel betaalt", zegt Tomas Bleker, energiespecialist bij de prijsvergelijker. Kerkhof houdt in het midden wat er het komende half jaar gebeurt. "Als de prijs weer daalt, profiteer je daarvan met een variabel contract op 1 januari, maar als je wat meer zekerheid wil, kun je de tarieven beter vastleggen. We moeten beseffen dat we momenteel niet met woekerprijzen te maken hebben. De verhogingen zijn vooral substantieel omdat de tarieven door de coronapandemie extreem laag waren."