Het Nederlandse bedrijf Dutch Climate Systems (DCS) claimt een doorbraak in de productie van airconditionings. In plaats van milieuvervuilende koelvloeistoffen wordt water gebruikt, waardoor ook het stroomverbruik tot 80 procent kan afnemen.

Binnenkort komt de airco in productie voor bedrijfsgebouwen, scholen en mogelijk complexen van woningcorporaties. Stip op de horizon is dat ook huishoudens de airco zouden kunnen kopen, die in prijs met andere airco's kan concurreren.

De wereldwijde vraagtoename van airco's is een groot probleem. Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) is het een van de 'hachelijkste en tegelijkertijd meest verwaarloosde kwesties van onze tijd', aldus een rapport uit 2018. 'Als we niets doen, zal de energievraag door airconditioners in 2050 meer dan verdrievoudigd zijn, en net zo groot zijn als de huidige energiebehoefte van China.'

Koelvloeistoffen al minder milieuvervuilend, maar uitfasering duurt nog jaren

In de meeste airco's zitten bovendien hfk's of andere zogenoemde F-gassen. Dat zijn koolwaterstoffen die bij lekkage van de apparaten de lucht in gaan als superbroeikasgassen. Klimaatopwarming zorgt voor meer behoefte aan airco's en versnelt zo de opwarming verder. Nieuwe airco's bevatten al wel koelvloeistoffen die minder vervuilend zijn, maar de uitfasering van hfk's duurt waarschijnlijk nog jaren.

Het bedrijf DCS heeft vijftien jaar gedaan over de ontwikkeling van de ICECUBE, die vanaf de zomer in een fabriek in Nieuwleusen (boven Zwolle) wordt geproduceerd. Volgens Arthur van der Lee van DCS is het principe simpel: "Als water verdampt, wordt de lucht koud. We plaatsen een soort warmteterugwinunit waarin twee luchtstromen worden doorgegeven. In de wisselaar laten we water verdampen, waardoor een koude luchtstroom ontstaat. De lucht die eruit komt wordt niet vochtiger, wel koeler."

3D-beeld van de door DCS ontwikkelde ICECUBE, een airco op basis van water.

3D-beeld van de door DCS ontwikkelde ICECUBE, een airco op basis van water.
3D-beeld van de door DCS ontwikkelde ICECUBE, een airco op basis van water.
Foto: DCS

'Lekkage heeft geen impact op milieu'

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft in drie stadia van het ontwikkelproces subsidie verleend, recent nog 120.000 euro. "Het apparaat volgt een simpel natuurkundig principe, maar de techniek erachter is geavanceerd en door ons getoetst op uniciteit wereldwijd", zegt Fred van den Brink van de RVO.

"Daarbij is essentieel dat het product een maatschappelijke bijdrage toont. Afhankelijk van de omstandigheden is de airco tot 80 procent energiezuiniger. Daarnaast is installatie ook makkelijker. Installateurs hebben geen certificaten nodig om met koudemiddelen te werken en lekkage heeft geen impact op het milieu."

Hoe heter het buiten is, hoe meer vermogen de ICECUBE heeft om het binnen te koelen. Er is alleen één probleem: als het buiten vochtig is, koelt hij minder goed. In grote gebouwen kan dat worden opgelost door de lucht te drogen, maar in huizen is daar nog geen toepassing voor. "Dat betekent dat hij op warme, vochtige dagen misschien wel tot 23 graden kan koelen, maar niet tot 20 of zelfs 18 graden", stelt Arthur van der Lee. "Toch vinden we de prestatie onnavolgbaar. Het belangrijkste is dat hij de hitte verdrijft. Dat doet hij op een baanbrekende manier, betaalbaar, zeer energiezuinig en zonder milieuvervuiling."

Afhankelijk van de luchtvochtigheid in de omgeving

Hoogleraar energietechnologie Bendiks Jan Boersma van de TU Delft ziet daarin wel een minpuntje van deze manier van koelen. "Qua concept is het hartstikke mooi en heeft het veel voordelen ten opzichte van de conventionele airco. Het enige is dat je niet naar hele lage temperaturen kunt als de luchtvochtigheid hoog is, terwijl het juist de vochtige lucht is die warm aanvoelt, omdat je lichaam minder goed kan zweten."

Volgens de hoogleraar worden de koelmiddelen die worden gebruikt voor andere airco's "steeds beter" en zouden die in de toekomst mogelijk ook volledig onschadelijk kunnen zijn. "Maar dan nog is koelen met water een mooie, energiezuinige optie met veel potentie."

DCS kan met de huidige opzet jaarlijks tienduizend airco's produceren.