Een vraag om zorg én een behoefte aan zelfstandigheid: het hoeft elkaar niet te bijten. Samen met hulpbehoevende ouders of kinderen kun je voor een kangoeroe- of mantelzorgwoning kiezen. Wat houdt dat precies in, en wat komt er bij zo'n leven kijken?

Een kangoeroewoning mag exotisch klinken, gloednieuw is het concept niet. Een huis met een extra zelfstandige woning onder hetzelfde dak, ook wel een buidelwoning genoemd, komt met name al langere tijd voor in het oosten van het land.

Vereniging Eigen Huis (VEH) laat desgevraagd weten dat het de afgelopen tien jaar wel bekender is geworden. "Mensen willen langer thuis blijven wonen", vertelt Hans André de la Porte. "Maar mantelzorg kan zwaar en tijdrovend worden als kinderen niet in de buurt wonen."

“Sinds eind 2014 mag een mantelzorgwoning vergunningsvrij gerealiseerd worden.”
Ginette Klein, trainer bij MantelzorgNL

Zorgbehoevende ouders met een groot huis, kunnen bijvoorbeeld hun kinderen vragen om bij hen te komen wonen. In een zelfstandig verblijf dus, maar wel altijd in de buurt. Maar de kangoeroewoning is daar niet de populairste oplossing voor, weet Ginette Klein van MantelzorgNL. Vaker wordt er gekozen voor een mantelzorgwoning: een bijgebouw op hetzelfde erf.

"Sinds eind 2014 mag dat vergunningsvrij gerealiseerd worden", vertelt Klein. "Wel zitten daar bepaalde bouweisen aan vast. Zo mag het bijgebouw alleen op het achtererf komen te staan, mogen er maximaal twee mensen in en mag je alleen de begane grond bewonen. Daarnaast moet er een aantoonbare mantelzorgrelatie zijn tussen mensen in de hoofd- en bijwoning."

'Je band wordt hechter'

In de praktijk blijken gemeentes echter niet altijd goed mee te werken, weet Bram de Jong inmiddels. In 2019 verhuisde hij met zijn vrouw en drie kinderen naar de vrijstaande woning van zijn moeder, die op haar beurt een vakantiewoning op het eigen erf zou betrekken. "Maar de gemeente leek een beetje te worden overrompeld door de huidige wetgeving", vertelt hij. "We hebben zes maanden strijd moeten voeren, via vijf verschillende afdelingen. Uiteindelijk moet je net de juiste persoon treffen."

Na die periode van veel stress en geduld ziet De Jong nu vooral de voordelen van zijn nieuwe leven. "Het scheelt veel tijd als je zo dicht in de buurt woont. Bovendien is het voor mijn moeder fijn dat ze voorlopig op haar eigen plekje kan blijven wonen. Ze is 69 en kan op deze manier nog wel een tijdje mee."

"Je band wordt ook wat hechter", voegt De Jong eraan toe. "We spreken elkaar elke dag, eten twee keer per week samen. En mijn kinderen kunnen makkelijk zelf even langsgaan voor een spelletje, of om snoep te halen. Daar fleurt mijn moeder ook weer van op."

De mantelzorgwoning van Bram de Jong op het achtererf van zijn moeder.

De mantelzorgwoning van Bram de Jong op het achtererf van zijn moeder.
De mantelzorgwoning van Bram de Jong op het achtererf van zijn moeder.
Foto: Bram de Jong

Let goed op het financiële plaatje

De Jong is blij dat hij vooraf alles goed heeft doorgesproken met zijn familie. "In eerste instantie was niet iedereen ervan overtuigd dat dit de juiste oplossing was. Je moet met iedereen heel open overleggen over je verwachtingen, zodat je alle neuzen dezelfde kant op krijgt. Niet alleen het lichamelijke aspect is daarbij belangrijk. Spreek ook goed af wie de bankzaken regelt. Voor nu, en in de toekomst. Het financiële plaatje moet blijven kloppen."

Met twee gezinnen op hetzelfde adres maken mensen zich nog weleens zorgen over de fiscale gevolgen. De Belastingdienst legt online uit wanneer je elkaars fiscaal partner of toeslagpartner bent. Klein van MantelzorgNL vertelt dat ze op dat gebied regelmatig vragen krijgt van bezorgde mensen, die vrezen hun toeslagen te verliezen zodra ze op papier huisgenoten worden. Maar met een kangoeroe- of mantelzorgwoning hoeft dat in de praktijk zeker niet altijd problemen op te leveren.

"Je hebt sowieso nooit meer dan één fiscaal of toeslagpartner", vertelt Klein. "Als alleenstaande oudere behoud je bovendien de alleenstaande AOW. Je zult niet zomaar gekort worden. Maar het is natuurlijk wel slim om van tevoren goed naar je eigen situatie te kijken."