Ben je minder valide geworden, dan kunnen de normaalste objecten opeens grote obstakels zijn. Welke aanpassingen kun je maken om toch in je eigen huis te blijven wonen? En in hoeverre kun je daar als naaste bij helpen? NU.nl vraagt om tips bij experts.

Ergotherapeut Linda van der Voorde is gespecialiseerd in neurorevalidatie en komt zo in contact met uiteenlopende mensen die hun leven opnieuw moeten inrichten. Ook het woonaspect is daarbij belangrijk. "Ik ga vaak op huisbezoek om de situatie te analyseren. Met kleine aanpassingen kun je proberen te zorgen dat iemand thuis nog zolang mogelijk kan functioneren."

Via de online hulpmiddelenwijzer van Vilans wordt er al veel informatie gegeven over verschillende woonoplossingen. Denk aan beugels of antislipvloeren voor mensen die minder mobiel zijn, of aangepaste telefoons voor slechtzienden. Ben je nog niet toe aan gelijkvloers wonen, dan kunnen tussentreden ervoor zorgen dat traplopen net iets makkelijker wordt.

“Soms moeten er zo veel aanpassingen worden gedaan dat de gemeente een verhuisadvies geeft.”
Linda van der Voorde, ergotherapeut

"Tegenwoordig moet je kleine hulpmiddelen vaak zelf aanschaffen", legt Van der Voorde uit. "Hoewel verhuurders ook nog weleens hulpmiddelen vergoeden. Grotere aanpassingen, zoals een traplift, lopen via de Wet maatschappelijke ondersteuning bij de gemeente. Een ergotherapeut kan daarbij objectief kijken hoe je wordt beperkt in je woning, en wat daarbij helpend is. Soms moeten er zo veel aanpassingen worden gedaan dat de gemeente een verhuisadvies geeft."

'Praat samen over nieuwe situatie en bijbehorende emoties'

Afscheid nemen van bepaalde spullen kan lastig zijn, zegt Van der Voorde. "Als je rolstoelafhankelijk wordt, moeten er vaak bepaalde meubels worden weggedaan om nog goed door het huis te kunnen bewegen. En losse vloerkleden kunnen al gevaarlijk worden zodra je iets minder mobiel bent. Het lijken kleine dingen, maar vooral ouderen hebben veel moeite met zulke aanpassingen."

Die acceptatie is iets wat tijd nodig heeft, vertelt psycholoog Melanie de Groot-Blaas van zorginstelling Omring. "Praat samen over wat er precies moeilijk is aan de nieuwe situatie, en laat ruimte voor bijbehorende emoties. Ga ook na waar je nog wél invloed op kunt uitoefenen. En hoe je je bepaalde aanpassingen eigen kunt maken. Denk daarbij aan prettige kleuren, of een focus op waardevolle foto's en spullen."

"Het is daarnaast ook belangrijk om niet alleen maar met de veranderingen en aanpassingen bezig te zijn", gaat de psycholoog verder. "Probeer ook afleiding te bieden door bijvoorbeeld samen leuke dingen te ondernemen."

Ingrijpende aanpassingen opdelen in kleine stapjes

Ergotherapeut Monique Joosten, die bij zorginstelling Ananz gespecialiseerd is in patiënten met Parkinson en dementie, vertelt hoe ingrijpende aanpassingen ook in kleinere stapjes opgedeeld kunnen worden.

"Mantelzorgers zijn nog weleens geneigd om dingen te snel over te nemen. Wij proberen ze in zulke situaties te begeleiden. Als een cliënt ondanks zijn aandoening staand wil blijven douchen, probeer ik mee te denken over hoe dat zo veilig mogelijk kan. Eerst via een beugel bijvoorbeeld. Dan komt het zittend douchen later."

Eerst een beugel, daarna pas zittend douchen. "Mantelzorgers moeten niet te snel dingen overnemen."

Eerst een beugel, daarna pas zittend douchen. "Mantelzorgers moeten niet te snel dingen overnemen."
Eerst een beugel, daarna pas zittend douchen. "Mantelzorgers moeten niet te snel dingen overnemen."
Foto: Getty Images

Zowel Joosten als Van der Voorde benadrukt wel dat het belangrijk is om op tijd maatregelen te treffen. "Vaak zie je dat mensen pas kiezen voor verandering als het echt niet anders kan", vertelt Van der Voorde. "Maar als je dan pas actie onderneemt, zit je met een groot probleem. Een aanmelding bij de gemeente heeft tijd nodig. Vaak gaat er al zes weken overheen voordat ze bij je langs komen."

Uiteindelijk blijft het aankomen op keuzevrijheid, besluit Joosten. "De veiligste oplossing hoeft niet altijd de beste oplossing voor de familie te zijn. Een vloerkleed kan levensgevaarlijk worden, maar heeft intussen misschien ook een grote emotionele waarde. Belangrijk is dan om mee te helpen zoeken naar een compromis."