Maak je plannen voor een nieuwbouwhuis, dan heb je de term BENG wellicht al eens voorbij zien komen. Het staat voor Bijna Energieneutraal Gebouw, een eisenpakket dat sinds 1 januari voor alle nieuwe woningen in Nederland geldt. Wat houden die eisen precies in? En in hoeverre krijg je er als consument mee te maken?

Woningen in Nederland moesten eerder voldoen aan de energieprestatiecoëfficiënt (EPC), om zo te controleren hoeveel energie het kost om een huis te verwarmen. Die index bleek niet perfect te werken. Voldeed een woning nét niet aan de minimumeisen, dan trokken bouwers dat recht door één of twee zonnepanelen op het dak te leggen, ook wel schaam- of excuuspanelen genoemd. Met de BENG worden zulke trucjes moeilijker. Het totaalplaatje is evenwichtiger.

Nieuwe rekenmethode gebruikt drie indicatoren

Bouwvergunningen worden tegenwoordig verleend aan de hand van drie indicatoren. De eerste concentreert zich op de buitenschil van een woning en bepaalt hoeveel energie er verloren gaat (denk daarbij aan isolatiemateriaal en de hoeveelheid buitenoppervlak). De tweede indicator draait om de hoeveelheid energie die de woning nodig heeft (verwarming, koeling, warm tapwater) en de derde beslaat een verplicht deel hernieuwbare energie.

Die laatste twee indicatoren zijn aan elkaar gekoppeld. Als de elektriciteit van je warmtepomp niet volledig wordt opgewerkt door zonne-energie, wordt de installatie meegeteld bij beide indicatoren. De rekenstandaard die daaraan ten grondslag ligt, wordt ook meteen gebruikt om energielabels voor alle woningen in Nederland te bepalen.

“Keuzes voor een warmtepomp of zonnepanelen worden al bij het ontwerp gemaakt. Als consument heb je daar weinig mee te maken, tenzij je het huis zelf bouwt.”
Jan Roelof Hoving, Vereniging Eigen Huis

"Met de normen in het huidige bouwbesluit voldoet een woning die nu opgeleverd wordt vaak al aan BENG-1", vertelt Bouke Molenkamp, manager nieuwbouw bij Brockhoff Makelaars. "Bij huizen die sinds 1 januari ontworpen worden, horen extra stappen. Als consument kun je zelf daar bovenop nog meer stappen zetten. Zo kun je met extra zonnepanelen bijvoorbeeld nul op de meter krijgen."

'Communicatie rondom milieueisen is soms storend'

"Vaak ben je afhankelijk van de aannemer die de woning aanbiedt", zegt Jan Roelof Hoving, bouwkundig specialist bij Vereniging Eigen Huis (VEH). "Keuzes voor een warmtepomp of zonnepanelen worden al bij het ontwerp gemaakt. Als consument heb je daar weinig mee te maken, tenzij je het huis zelf bouwt."

Zaligmakend is het nieuwe eisenpakket niet, stelt Hoving. "Er is kritiek geweest over waarom er in het eisenpakket niet voor volledig energieneutraal werd gekozen. Maar die aanpak zou niet kosteneffici¨ënt zijn. Je mag er natuurlijk altijd voor kiezen om beter te bouwen. Maar helaas wordt er veel op de ondergrens gebouwd. Als er dan iets misgaat, zit je eronder."

Hoving voegt daaraan toe dat de communicatie rondom milieueisen soms storend is. "De illusie wordt wel eens gewekt dat ook alle bestaande woningen energieneutraal moeten worden. Ik denk niet dat het nodig is, met alternatieven zoals het gebruik van waterstof."

Oog hebben voor de onzichtbare dingen

Mensen met een oudere woning hoeven zich geen zorgen te maken over het halen van de BENG-grens. Maar toch kan daar op energiegebied nog genoeg winst worden gemaakt, legt Pim Nusselder van Milieu Centraal uit. "Je kunt heel veel doen om je huis richting energieneutraal te krijgen. Het zijn vaak de onzichtbare dingen die mensen nog over het hoofd zien. Als je zonnepanelen bij de buren ziet liggen, zul je daar zelf ook eerder door geïnspireerd raken."

“Goed glas mag je ook niet onderschatten. De kwaliteit is in de afgelopen dertig jaar sterk verbeterd.”
Pim Nusselder, Milieu Centraal

Nusselder vervolgt: "Maar isolatie valt niet op, terwijl dat juist een heel groot verschil maakt. Vooral het dak is daarbij belangrijk, omdat warme lucht opstijgt. En goed glas mag je ook niet onderschatten. De kwaliteit is in de afgelopen dertig jaar sterk verbeterd."

Nusselder haalt daarnaast het vernieuwde energielabel aan, dat per 1 maart geldt voor huishoudelijke apparaten. De zee van plustekens is verdwenen, label A is het allerhoogste. "Je kunt nu beter zien wat écht zuinig is. Maar het blijft ook gaan om gedrag. Een wasmachine met label A is hartstikke mooi, maar gebruik dan ook echt het ecoprogramma. Met 90 graden ben je alsnog veel stroom kwijt."