Vanwege stijgende huizenprijzen konden met name starters de laatste jaren moeilijk een betaalbare woning vinden. Toch zijn er meer 'verliezers' van de prijzenpiek: huurders in de vrije sector. De Tweede Kamer gaat ze vanaf dit jaar een beetje beter beschermen.

Woningen zijn gemiddeld 54 procent duurder geworden sinds het dieptepunt in 2013 na de kredietcrisis, blijkt uit vrijdag door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gepubliceerde cijfers. Of je daar als huiseigenaar van profiteert, heeft sterk te maken met het moment van aankoop en (toekomstige) verhuisplannen.

"Het vermogen van veel huiseigenaren is op papier gegroeid, maar in de praktijk heb je daar niet altijd veel aan. Dat geld komt namelijk pas vrij als je verhuist, maar dan heb je het meestal meteen weer nodig omdat je volgende huis ook duurder is geworden", zegt Nic Vrieselaar, woningmarkteconoom bij Rabobank.

DNB is voor hogere belasting huiseigenaren

Toch baart het groeiende vermogen van huiseigenaren De Nederlandsche Bank (DNB) zorgen. De centrale bank deed onlangs een oproep aan een volgend kabinet om de fiscale voordelen die huiseigenaren genieten, vooral in de vorm van hypotheekrenteaftrek, verder af te bouwen en het vermogen in het huis steviger te belasten. Op die manier zou de ongelijkheid tussen huurders en woningeigenaren worden verkleind.

"Je kunt veilig stellen dat de kosten/woonlasten voor huurders, zeker in de vrije sector, veel harder zijn gestegen dan die van huiseigenaren", zegt Vrieselaar.

“De oplossing van DNB lijkt de omgekeerde wereld. Omdat de huren hoog zijn en steeds verder stijgen, moeten de woonlasten voor huiseigenaren ook omhoog?”
Karsten Klein, directeur belangenbehartiging bij Vereniging Eigen Huis

"Zo profiteren veel woningbezitters van de sterk gedaalde hypotheekrente, terwijl huren afgelopen jaren juist pijlsnel zijn gestegen", vervolgt de woningmarkteconoom. "Dat komt deels omdat de huren gekoppeld zijn aan de hoge huizenprijzen. Want beleggers, oftewel verhuurders, bieden mee met de rest van de kopers, maar willen uiteindelijk wel rendement. Dus vragen ze hogere huren. Dat stuwt op zijn beurt de koopprijzen nog verder op, wat weer het vermogen van andere huiseigenaren verstevigt. Zij kunnen daardoor meer geld voor een nieuw huis neerleggen. Het heeft een sterk echoënd effect."

Karsten Klein, directeur belangenbehartiging bij Vereniging Eigen Huis (VEH) vindt het voorstel van DNB om huiseigenaren hoger te belasten "onbegrijpelijk". "Deze oplossing van DNB lijkt de omgekeerde wereld. Omdat de huren hoog zijn en steeds verder stijgen, moeten de woonlasten voor huiseigenaren ook omhoog? Ik draai het liever om: verlaag of reguleer dan de huren en zorg voor meer huurwoningen."

Tweede Kamer behandelt initiatiefwet PvdA om huurders te beschermen

Die stap gaat de Tweede Kamer waarschijnlijk binnenkort wel zetten. PvdA-Kamerlid Henk Nijboer heeft al een politieke deal met minister Kajsa Ollongren gemaakt dat de coalitie zijn plan steunt om de prijsverhogingen van huren in de vrije sector vanaf dit jaar te maximaliseren naar 1 procent boven de inflatie.

"Tot nu toe waren huurders vogelvrij", stelt Nijboer. "Hun huur werd jaarlijks met 5 of 6 procent verhoogd en er is geen wet die dat reguleert. Sommige huren zijn daardoor honderden euro's per maand gestegen." Alleen huren onder de 752 euro zijn beschermd.

“Huiseigenaren mopperen nog weleens over de gemeentelijke woonlasten die elk jaar enkele euro's per maand omhooggaan. Maar huurders zijn elk jaar vaak tientallen euro's per maand meer kwijt aan woonlasten.”
Nic Vrieselaar, woningmarkteconoom bij Rabobank

Wat de initiatiefwet van Nijboer niet beschermt, is de huurprijs bij aanvang van het huurcontract. "Wat de PvdA betreft trekken we het puntensysteem dat voor sociale huurwoningen geldt door naar ver boven de 1.000 euro kale huur, maar daar is geen politiek draagvlak voor. De echte prijsstijgingen zien we inderdaad bij huizen die vrijkomen en worden aangeboden op de huurmarkt."

Volgens woningmarkteconoom Vrieselaar is het voor woningeigenaren dus goed om te beseffen dat de prijsstijgingen van de laatste jaren een schaduwzijde kennen. "Huiseigenaren mopperen nog weleens over de gemeentelijke woonlasten die elk jaar enkele euro's per maand omhooggaat. Maar huurders zijn elk jaar vaak tientallen euro's per maand meer kwijt aan woonlasten. De huizenmarkt heeft echt behoefte aan meer evenwicht."