In april en mei halveerde het aantal woninginbraken ten opzichte van diezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers van de politie. In de coronacrisis veranderen misdaadtrends. "We zien bijvoorbeeld ook een lichte stijging van het aantal inbraken in schuurtjes, boxen, garages en tuinhuisjes", zegt Sybren van der Velden, landelijk projectleider Woninginbraak bij de Nationale Politie.

Met de versoepeling van de coronamaatregelen vlakt die daling in inbraken sterk af, constateert Sybren van der Velden, landelijk projectleider Woninginbraak bij de Nationale Politie. "Sterker nog: als de trend van de afgelopen twee weken zich voortzet, dan zitten we deze maand weer op evenveel woninginbraken als in juni vorig jaar."

Onder invloed van de coronacrisis verandert de criminaliteit. Wereldwijd dalen de misdaadcijfers. In Nederland valt vooral de sterke afname van zakkenrollerij en de halvering van het aantal woninginbraken op, blijkt uit een analyse van de sociale gevolgen van corona door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

De verklaring ligt voor de hand: als mensen vaker thuis zijn, is er minder gelegenheid om ongezien een portemonnee te rollen of een woning binnen te dringen.

Inbraak en online fraude

Hebben woninginbrekers hun werkterrein verlegd, nu ongemerkt binnenkomen lastiger wordt? "Dat zou kunnen", vermoedt Van der Velden. "We zien bijvoorbeeld een lichte stijging van het aantal inbraken in schuurtjes, boxen, garages en tuinhuisjes, terwijl we voor de coronamaatregelen in deze categorie juist een daling zagen."

“Als je iedere dag thuiswerkt, ga je vaker even een ommetje maken┬ázonder je huis goed af te sluiten. Dat biedt kansen voor insluipers.”
Jasper van der Kemp, criminoloog aan de Vrije Universiteit (VU).

Ook de sterke toename van het aantal meldingen van cybercriminaliteit, zoals WhatsApp-fraude (nu al meer dan in heel 2019), is opvallend te noemen. "Maar een causaal verband met de daling van het aantal woninginbraken is niet aangetoond", benadrukt de projectleider Woninginbraak. "Dat is echt nog gissen."

Nieuwe kansen voor inbrekers

Duidelijk is wel dat ingrijpende maatschappelijke gebeurtenissen, zoals de coronacrisis, een sterk effect kunnen hebben op patronen van criminaliteit, stelt Jasper van der Kemp, criminoloog aan de Vrije Universiteit (VU).

"Dat gebeurde ook in de Tweede Wereldoorlog. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat het tijdstip waarop inbraken gepleegd werden, na de oorlog veranderde. Voor die tijd werd er vooral in de nachtelijke uren ingebroken, maar omdat veel mannen in de oorlogsjaren van huis waren en vrouwen aan het werk gingen, zagen inbrekers ineens overdag hun kans schoon. De gelegenheid veranderde, en dat had direct effect op de criminaliteit."

Op een soortgelijke manier zou ook de coronacrisis de patronen van woninginbraken kunnen beïnvloeden, verwacht Van der Kemp. "Als thuiswerken de norm wordt, dan zou dat op langere termijn een dempend effect kunnen hebben op het aantal woninginbraken."

“Zelfs met de daling van het aantal woninginbraken in april en mei zijn er dit jaar op 20.000 tot 30.000 inbraken. Dat zijn tienduizenden slachtoffergezinnen.”
Sybren van der Velden, landelijk projectleider Woninginbraak bij de Nationale Politie

Maar ook een omgekeerd effect is niet uitgesloten. "Als je iedere dag thuiswerkt, ga je misschien vaker 'even snel' een ommetje maken zonder je huis goed af te sluiten. Dat biedt kansen voor insluipers. Terwijl je waarschijnlijk niet snel zou vergeten om de deur op slot te draaien als je een hele dag op kantoor zou gaan werken." Er kunnen dus ook nieuwe gelegenheden voor woninginbrekers ontstaan, afhankelijk van hoe de maatschappij zich ontwikkelt. "Dat zal moeten blijken."

Meer 'heterdaadjes' tijdens coronacrisis

Nog een effect van de coronacrisis: het percentage aanhoudingen na meldingen van burgers is toegenomen, constateert Van der Velden.

Jarenlang werd iets meer dan de helft van de aanhoudingen verricht op heterdaad, maar dat aandeel is inmiddels gestegen naar 65 procent. Een gevolg van het feit dat meer mensen thuis zijn, vermoedt de projectleider, net als de toename van de sociale samenhang. "We zijn meer op elkaar gaan letten. In veel buurten zijn bijvoorbeeld WhatsApp-groepen opgezet waarin wordt aangeboden om boodschappen te doen voor de buren."

Van der Velden hoopt dat de speciaal opgerichte WhatsApp-groepen blijven bestaan, ook na de coronacrisis. "Zet ze in om de buurt in de gaten te houden", tipt de projectleider. "Zelfs met de daling van het aantal woninginbraken in april en mei komt het aantal dit jaar op 20.000 tot 30.000 inbraken uit. Dat zijn tienduizenden slachtoffergezinnen van een delict met een grote impact."

Dat aantal moet omlaag, vindt Van der Velden. "Een buurtapp kan helpen. Zeker nu we weer vaker de deur uit gaan, is een extra oogje in het zeil houden niet verkeerd."