Is het nodig om vogels te voeren in de winter? En zo ja, hoe voer je ze het best? Marc Scheurkogel, voorlichter bij Vogelbescherming Nederland, en bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University geven antwoord.

Welke vogels kun je tegenkomen bij je huis, tuin en keuken?

Scheurkogel: "In de stad kun je, helemaal als je een beetje een leuke tuin hebt, vogels zoals koolmezen, pimpelmezen, huismussen, roodborstjes en merels aantreffen. Woon je in een bosrijker gebied, dan komen daar spechten, groenlingen en vinken bij. Hoe verder je van een stedelijke omgeving woont, hoe meer diversiteit in vogels."

Is het belangrijk om vogels te voeren in de winter?

Scheurkogel: "Het is geen bittere noodzaak. Maar het geeft de vogels wel een steuntje in de rug. Helemaal als het vriest. Hoe strenger de winter, hoe minder insecten, wormen en besjes er zijn. Dan trekken de vogels meer richting de tuinen. Toch blijven ze altijd wel wat te eten vinden."

Het is een zachte winter. Heeft dat invloed op hoe vogels nu eten?

Van Vliet: "Er verandert momenteel zo veel door de klimaatverandering. Voor de planten, insecten en daarmee ook voor de vogels. Het is bijna niet bij te houden. De planten en insecten reageren op de hogere temperaturen. Sommige planten gaan eerder bloeien door de zachte winter en vroege lente. Dat gaat zeker ook invloed hebben op vogels. Er komen ook nieuwe insectensoorten naar ons land, zoals nieuwe muggen, kevers en sprinkhanen. Het is nog moeilijk te zeggen hoe de vogels daarop gaan reageren."

Wat kun je vogels het beste voeren in de winter?

Scheurkogel: "Lekkere hapjes voor de winter zijn vogelpindakaas en vetbollen. Daar zit veel vet in en dat is goed voor vogels als het kouder wordt. Ze hebben het vet nodig voor voldoende energie, want in de winter verliezen ze gewicht. Hang vetbollen zonder een netje op, want er bestaat een risico dat een vogel erin blijft hangen, of dat het netje in de tuin verdwijnt."

“Belangrijker dan bijvoeren is je tuin goed inrichten voor vogels. Zorg voor zoveel mogelijk verschillende planten.”
Arnold van Vliet, bioloog

Is het goed om vogels water te geven in de winter?

Scheurkogel: "Zet liever geen bakje water neer als het vriest. Doe ook geen suiker of zout in het water om bevriezing te voorkomen, dat is slecht voor de vogels. Ze kunnen meestal wel aan water komen, ook door bijvoorbeeld een hapje sneeuw of rijp te nemen. Ligt dat er niet? Dan kun je vergruisd ijs aanbieden."

Wat moet je in ieder geval niet voeren?

Scheurkogel: "Geef vogels geen voedsel dat voor mensen bedoeld is. Daar zit vaak te veel zout in. Dat geldt ook voor brood. Wat broodkruimels kan wel, maar liever geen grote stukken brood. Geef ook geen restjes van een warme maaltijd, zoals gekookte rijst of aardappels, want dat kan beschimmelen."

Insecten zijn belangrijk voer voor vogels. (Foto: Getty)

Hoe kun je het voer het beste aanbieden?

Scheurkogel: "Zorg ervoor dat de vogels een goede aanvliegroute hebben. Zo kunnen ze ook makkelijk weg als er een kat aankomt. Leg dus geen voer vlak bij een schutting of een hegje neer, maar midden in de tuin. Hang vetbollen hoog op. Niet alle vogels kunnen aan een bolletje hangen, dus het is ook goed om iets te strooien of op een voederplank te leggen. Wil je niet dat kraaien en duiven al het voer opeten? Zet dan een korf of breed gaas om het voer heen, zodat alleen kleine vogels erbij kunnen."

Worden vogels niet lui als je voedsel aanbiedt?

Scheurkogel: "Nee, ze zullen ook zelf ook op zoek blijven gaan. Hier wordt onderzoek naar gedaan, maar tot nu toe gaan we ervan uit dat ze niet lui worden. Denk hierbij wel zelf logisch na; voer niet overmatig."

Hoe krijg je veel vogelsoorten in je tuin?

Scheurkogel: "Voer divers. Sommige vogels doe je het meest plezier met zaden. Merels houden juist van bessen en fruit. Leg bijvoorbeeld een appel in de tuin."

Er zijn steeds minder insecten. Is bijvoeren dan niet extra belangrijk?

Scheurkogel: "Belangrijker dan bijvoeren is je tuin goed inrichten voor vogels. Zorg voor zoveel mogelijk verschillende planten: besdragend, bloemdragend en zaaddragend. Dat is voer voor de vogels en het trekt insecten aan, wat ook weer vogelvoer is. Zo help je de vogels structureel."

Van Vliet: "Al die tuinen vol tegels, de trend van verstening moet worden doorbroken. Richt je tuin zo groen mogelijk in. Zo creëer je extra leefgebied voor de vogels. Wat ook belangrijk is: maak je tuin niet 'winterklaar' door alles wat dood is af te knippen en op te ruimen. Laat blad juist lang liggen, dat trekt weer insecten en daarmee vogels aan."

Welke vogel eet wat?*

Merel, zanglijster, koperwiek, kramsvogel en spreeuw

  • Voedsel: gewelde krenten en rozijnen, fruit, schillen en klokhuizen, alle soorten bessen, broodkruimels
  • Voerplaats: een sneeuwvrije plaats op de grond met beschutting vlakbij

Mezen

  • Voedsel: vetbollen, ongezouten (dop)pinda's, kokosnoot, zonnepitten, pindablokken
  • Voerplaats: voedertafel of voederhuisje of opgehangen in een boom

Winterkoning, heggenmus en roodborst

  • Voedsel: meelwormen, ongekookte havermout, broodkruimels
  • Voerplaats: een zeer beschutte sneeuwvrije plaats

Mus, vink en groenling

  • Voedsel: onkruidzaden, zonnepitten, pindablokken, wat bruin broodkruimels en pinda's
  • Voerplaats: op de grond, eventueel voedertafel

Specht, boomklever en boomkruiper

  • Voedsel: ongezouten (dop)pinda's, vetbollen, zonnepitten, pindablokken en pinda's
  • Voerplaats: vastgemaakt aan een boomstam op een rustige plaats

*Bron: Vogelbescherming Nederland