Kraters op de maan, de ringen van Saturnus, of misschien zelfs een sterrennevel die op honderden lichtjaren afstand ligt. Je kunt het allemaal zelf bekijken met de juiste spullen en een beetje kennis. NU.nl wint advies in bij Edwin Mathlener, een expert in turen naar het heelal.

De deskundige, die via Sterrenkijker.nl tips geeft en jaarlijks een gids uitbrengt voor beginnende kijkers, was zelf nog een tiener toen hij door het virus gegrepen werd. "Ik had de mazzel dat een vriend in mijn klas een vader had met een eigen telescoop", vertelt Mathlener. "Ik mocht een avondje sterren komen kijken en was meteen verkocht."

"Die ervaring van zelf kijken is het leukst in een klein groepje", weet hij. "Je kunt ook naar een van de sterrenwachten in Nederland gaan, maar het nadeel daarvan is dat er nog andere mensen zijn die ook willen kijken. Hoewel het natuurlijk wel weer een goede plek is om te zien of je het leuk genoeg vindt."

Zelf aan de slag met een telescoop is volgens Mathlener tegenwoordig ook heel goed te doen. "Aan een eerste kijker moet je niet te veel geld willen uitgeven. In de jaren zeventig en tachtig was het relatief duur, maar je kunt nu telescopen uit China krijgen die eigenlijk best een goede kwaliteit hebben. Als je 200 euro te besteden hebt, kun je al een heel acceptabele telescoop kopen. En als je het dan toch niks vindt, zet je hem op Marktplaats en heb je voor die paar tientjes verlies een leerzaam avondje gehad."

De belangrijkste tips voor sterrenkijken

  • Een telescoop hoeft niet duur te zijn
  • Maak een waarneemplan
  • Gebruik een sterrenatlas
  • Zoek uit op welk tijdstip je moet kijken
  • Laat de telescoop op temperatuur komen
  • Hoe donkerder, hoe beter

Heb je een telescoop en wil je beginnen met sterrenkijken, dan is het slim om eerst een plan te maken. "Je moet niet zomaar naar buiten hollen met je kijker en je dan pas afvragen wat je eigenlijk wil zien", vertelt Mathlener. "Als je op reis gaat, zoek je ook eerst naar een routebeschrijving. Bij zo'n avondje waarnemen, doe je er goed aan om uit te zoeken naar welke objecten je wil kijken en waar ze te zien zijn. Een sterrenatlas is daarbij handig. Het vergt een beetje voorbereiding."

Als je 200 euro te besteden hebt, kun je al een heel acceptabele telescoop kopen. (Foto: ThinkStock)

Kijken door zolderraam is slecht idee

Vervolgens moet er nog een mooie plek worden uitgezocht. En de zolder is dat absoluut niet, legt amateurastronoom Mathlener uit. "Ik snap dat het een heel romantisch idee is, maar alle warmte van je huis gaat omhoog, dus het dak wordt dan een vervelende plek. De lucht is heel onrustig, dat kijkt niet lekker. Ook door je raam naar buiten kijken is geen goed idee. Het vensterglas verstoort het beeld heel erg."

Een tuin of een groot open balkon werkt wat dat betreft beter. "En zet dan ook vooral die kijker een half uur van tevoren vast even buiten neer, zodat hij kan afkoelen", adviseert Mathlener. "Het beeld kan namelijk ook verstoord raken door de bewegende lucht in de kijker. Je eigen lichaamswarmte kan zelfs van invloed zijn. Het beste is dus ook om zover mogelijk bij de warmte van je huis uit de buurt te blijven."

“Je eigen lichaamswarmte kan van invloed zijn op het beeld.”
Edwin Mathlener, amateurastronoom

"Het helpt ook als je in een donkere omgeving woont", gaat Mathlener verder. "Als je een planetenwaarnemer bent, kan dat prima vanuit een stedelijke omgeving. Maar als je graag zwakke melkwegstelsels opzoekt, dan zul je echt de stad uit moeten voor een goede donkere plek."

Schrik intussen niet als je de eerste minuten nog weinig lijkt te zien. "Je moet je ogen goed aan het donker laten wennen om lichtzwakke objecten te kunnen zien", vertelt Mathlener. "Dat kan tot een half uur duren."

Zelfs het type zaklamp dat je meeneemt, kan van invloed zijn. De sterrendeskundige: "Wit licht verpest de donkeraanpassing van je ogen. Gebruik een rood lampje om bijvoorbeeld je sterrenkaart te lezen en je kijker te kunnen bedienen."

Beginners kijken graag naar de maan en planeten, weet Mathlener. Wel vertelt hij daarbij dat die laatste deze decembermaand iets lastiger te zien zullen zijn. Wel zijn er nu verschillende sterrenbeelden goed te bekijken. "Orion komt heel mooi aan de hemel, dus ga vooral naar de Orionnevel kijken. En naar de Plejaden, een open sterrenhoop in het sterrenbeeld Stier. Dat zijn toch wel de twee highlights. En die zijn allebei ook leuk met een kleinere kijker."