Stekken, het 'klonen' van een plant, klinkt als iets voor mensen met heel groene vingers. Maar dat valt mee: je hebt er vooral heel veel geduld voor nodig. Nu buiten de bladeren vallen, is het een mooi moment om je planten binnen te vermenigvuldigen. Hoe begin je en wat zijn de belangrijkste do's en don'ts?

Bij stekken snijd of knip je een stukje van een plant af en zet je dat in het water of meteen in de grond, vertelt Iris van Vliet, schrijfster van het boek Stek je plant en online actief als 'Mama Botanica'. "Uit een stekje kan een heel nieuwe plant groeien. Het is leuk om te doen, omdat je de planten echt zelf grootbrengt. Ook zijn ze niet zo perfect als planten die je koopt. Ze hebben een eigen karakter."

"Stekken is proberen, proberen, proberen", vertelt Rogier van Vugt, hoofd van de kassen bij de Hortus Botanicus in Leiden. "Ik ben al sinds mijn vijfde bezig met planten en ik probeerde altijd maar gewoon veel. Het is doen en durven."

Bijna alle planten zijn wel te stekken. "Bij sommige planten gebruik je alleen maar een blaadje van de plant, bij anderen ook de wortel of een stukje stengel", zegt Van Vliet. "Planten zijn bikkels die stekken goed aankunnen", voegt Van Vugt toe. "Zorg er wel voor dat de moederplant, de plant waar je stekjes vanaf haalt, genoeg bladeren en wortels overhoudt."

Vijf manieren van stekken

Verschillende plantensoorten vragen om verschillende manieren van stekken. Van Vliet: "Grofweg zijn er vijf manieren te onderscheiden. Als je deze kent, ben je al een heel eind."

1. Stekken met de stengel en luchtwortel

"Een luchtwortel groeit aan de plant, zo de lucht in", vertelt Van Vliet. "Deze wortel kun je afknippen met wat steel en blad en dat kun je op water zetten. Een bekende en populaire plant die je op deze manier kunt stekken is de monstera (gatenplant). Een ander voorbeeld is de hangplant epipremnum (drakenklimop), die snel groeit en een mooi resultaat geeft."

Een luchtwortel kun je er zo afsnijden. (Foto: Iris van Vliet)

2. Stekken met de stengel

"Een andere manier is om, bijvoorbeeld aan de bovenkant, een stuk van de hoofdstengel af te knippen en in het water te laten wortelen. Bij de begonia maculata (stippenbegonia) groeien langs de hele stengel kleine wortels, die in het water gaan groeien en helemaal gaan uitwaaieren. Een ander voorbeeld is de tradescantia (vaderplant), een goede plant voor beginners omdat hij heel snel wortels krijgt; binnen een week."

Voor dit stekje is de bovenkant van de plant afgeknipt. (Foto: Iris van Vliet)

3. Stekken met een enkel blad

"Bij weer andere planten hoef je alleen maar een blad te plukken en in de grond te steken. Het blad wortelt in het zand en zo groeit er een nieuw plantje. Een voorbeeld hiervan is de begonia rex (bladbegonia)."

Bladstekken: een enkel blad in de grond steken. (Foto: Iris van Vliet)

4. Een vetplant stekken

"Dit is een leuk project voor mensen met geduld. Het kan wel twee maanden duren voor je verandering ziet bij een stekje van een vetplant. Je kunt van de meeste soorten vetplanten een onbeschadigd blaadje plukken en die op de aarde leggen. Niet erin, maar erop. Uiteindelijk gaan er wortels naar de aarde groeien. Besproei het blaadje eens per week met een plantenspuit, dat is genoeg."

Bij vetplantjes stekken leg je de blaadjes op de aarde. (Foto: Iris van Vliet)

5. Planten scheuren

"Sommige planten kun je scheuren om te stekken. Je haalt de plant dan helemaal uit de pot. Bij de wortels kun je zien dat de plant bestaat uit verschillende delen, die je los kunt scheuren of snijden. Elk deel moet zijn eigen wortel hebben. Een voorbeeld hiervan is de calathea."

Planten die uit verschillende delen bestaan kun je scheuren. (Foto: Iris van Vliet)

'Het duurt soms heel lang'

"Het belangrijkste van stekken is om niet te snel op te geven", benadrukt Van Vliet. "Het duurt soms heel lang voordat de plant gaat wortelen. Als het stekje er nog gezond en stevig uitziet, dan kun je ervan uitgaan dat-ie hard bezig is en niet dood is. Stekjes zijn vaak sterk, zelfs sterker dan de moederplant."

Do's en don'ts voor stekken van mama Botanica

  • Gebruik een scherp mes of schaar voor het stekken
  • Maak je mes of schaar schoon tussen het stekken door, anders verspreid je bacteriën tussen de planten
  • Zet stekjes niet direct in het zonlicht, maar wel op een lichte plek
  • Maak de stekjes niet te groot, anders gaat de aandacht van de plant naar het groeien van de bladeren in plaats van naar de wortels
  • Stekjes in het water? Ververs het eens per twee weken, anders groeien er algen in het water
  • Gebruik doorzichtig glas voor stekjes op water, zo kun je goed zien hoe de wortel groeit
  • Stekjes in de grond? Geef ze niet te veel water, de grond moet niet te nat zijn maar licht vochtig
  • Meng wat zand door de potgrond, dan blijft de grond wat luchtiger en kunnen wortels beter erdoorheen groeien
  • Je kunt van alles gebruiken om stekjes in te groeien, potten, bekers. Zorg er wel voor dat er gaatjes onderaan zitten zodat het water weg kan lopen
  • Maak potten schoon voor je ze (her)gebruikt
  • Wees geduldig en geef niet te snel op
  • Geef stekjes weg aan anderen, dat maakt het extra leuk