Stel je voor dat de betonnen muren van je huis in slechts twee uur laagje voor laagje uit een printer rollen. Het klinkt als een utopie, maar in Gelderland staat het eerste 3D-geprinte gebouw van Europa en in Eindhoven gaan ze binnenkort van start met het printen van vijf woonhuizen met een ronde vorm.

De eerste vergaderlocatie van Europa die met een 3D-printer is gemaakt, is sinds twee weken open en staat in Teuge, vlakbij Apeldoorn. Er komt nog een decoratief dak van zink op, maar de eerste gasten hebben al van het pand gebruikgemaakt. Initiatiefnemers Arvid en Marjo Prigge kwamen op het idee toen hun naastgelegen hotel steeds vaker werd gebruikt als locatie voor vergaderingen en trainingen.

Vergaderzaal uit de printer

"We kregen vaak de vraag of groepen in een ronde setting konden vergaderen", vertelt Prigge. "Uit onderzoek blijkt dat vergaderen in een cirkel het meest effectief is. Een van de voordelen van 3D-printen is dat je volledige vormvrijheid hebt en je ronde muren kunt printen."

We hadden binnen een jaar een vierkant gebouw op ons terrein kunnen zetten, maar dat sloot niet aan bij ons vergaderconcept, waarbij we natuurbeelden en video's op de wanden projecteren, vult Prigge aan. "Dat geeft een positieve impuls aan wat er in de ruimte gebeurt."

Het duurde tien dagen om de vergaderzaal in Teuge te printen. (Foto: Houben/Van Mierlo architecten, De Vergaderfabriek)

Geprint in tien dagen

Het duurde slechts tien dagen om het gebouw te printen, in samenwerking met een consortium van partijen en bedrijven. Grote muren van beton werden laagje voor laagje opgebouwd door een 3D-printer.

Prigge: "In twee uur stond er een wand van 3 bij 3 meter. We hebben direct op de bouwplaats gewerkt en niet in een fabriek. Om te zorgen dat het beton egaal en in hetzelfde tempo droogde, is er een grote tent overheen gezet. Zo werd het beschermd tegen tocht en regen."

Als je aan komt rijden in Teuge, zie je meteen dat de buitenkant van het gebouw beton is. "We wilden zo echt mogelijk laten zien, hoe het pand is gemaakt", aldus Prigge. De vergaderruimte is aan de binnenkant afgewerkt met duurzaam pleisterwerk, omdat daar videobeelden op worden geprojecteerd. Het zorgt, samen met een plafond van gerecyclede kranten, voor een goede akoestiek.

Vijf huizen uit de 3D-printer

Toen vorig jaar juni aangekondigd werd dat er in Eindhoven vijf 3D-geprinte huizen gaan komen, dook de internationale pers erbovenop. Van CNN tot de Engelse krant The Guardian; allemaal berichtten ze over het innovatieve Project Milestone. "Dat was nogal overweldigend", vertelt woordvoerder Ivo Jongsma van de TU Eindhoven, een van de partners van het project.

Naast de TU Eindhoven werken de Gemeente Eindhoven en een aantal bouwgerelateerde bedrijven samen aan het realiseren van de eerste bewoonbare huizen die rechtstreeks uit de printer komen.

Jongsma: "De vorm van de geprinte woning wijkt totaal af van hoe wij een huis zien. De vijf huizen zijn geïnspireerd op zwerfkeien: enerzijds omdat ze wat weg hebben van beton en anderzijds omdat keien een onregelmatige vorm hebben." Naar verwachting wordt begin 2020 het eerste huis geprint.

Ontwerp van een geprint huis kun je op het laatst aanpassen

Het werken met een 3D-printer heeft veel voordelen. Jongsma: "Bedenk je op het allerlaatste moment dat een raam op een andere plek moet komen, dan kun je je ontwerp aanpassen in de printer." De eerste woning in Eindhoven wordt circa 90 vierkante meter en is gelijkvloers. De andere woningen krijgen ook verdiepingen. Jongsma: "Daar moeten we nog wat technische noten voor kraken."

De printer gebruikt niet meer beton dan nodig is, in tegenstelling tot de traditionele bouw, waardoor de CO2- uitstoot wordt beperkt. Jongsma: "De gaten voor de leidingen hoeven niet meer apart gemaakt te worden, die print je gewoon mee. Je kunt uiteindelijk zelfs kleur mee printen. Zo ontstaat een hele andere manier van bouwen."

De printer gebruikt niet meer beton dan nodig is. (Foto: Houben/Van Mierlo architecten)

Zijn geprinte woonwijken de toekomst?

Of we in de toekomst hele woonwijken krijgen die uit een printer komen en bouwvakkers overbodig worden, betwijfelt Thijs Asselbergs, architect en hoogleraar Architectural Engineering aan de TU Delft. "Het driedimensionaal printen is revolutionair, maar we kunnen de bouw niet in één klap transformeren tot een industrie die met 3D-printers werkt. Er zijn veel grote vraagstukken die opgelost moeten worden, daarom verwacht ik dat deze manier van 3D-printen op de bouwplaats geen enorme vlucht zal nemen."

Een van die vraagstukken is het reduceren van energie en het verminderen van de CO2-uitstoot. Het kabinet wil in 2050 een volledige circulaire economie tot stand brengen. Asselbergs: "Beton is een lastig materiaal als het om circulariteit gaat. In de woningbouw zie je bijvoorbeeld dat er steeds meer met houtskeletbouw wordt gewerkt, maar hout komt niet uit een printer. We moeten toe naar volledige CO2-neutraliteit. 3D-printers zijn daar niet direct het antwoord op, maar kunnen wel een hulpmiddel zijn."