Een team van studenten van de TU Delft veroverde zondag in Hongarije zilver op de Solar Decathlon Europe met hun conceptwoning. Een soort Olympische Spelen, maar dan voor duurzame woningen, vertelt hoogleraar Duurzaam Bouwen Andy van den Dobbelsteen. Hun winnende plan: een energiepositieve, circulaire en modulaire woning in een leegstaand, energieslurpend kantoorpand.

Universiteiten van over de hele wereld deden hun best om het innovatiefste en energiezuinigste huis te bouwen voor de Solar Decathlon in Hongarije. De TU Delft stuurde 52 studenten uit het MOR-team (modular office renovation).

Hun concept: inefficiënte kantoorgebouwen ombouwen naar energiezuinige woningen. Tijdens de Solar Decathlon Europe bouwden de studenten in vijftien dagen zelf het prototype.

Leegstand en extra woningen

Twee Nederlandse uitdagingen in de gebouwde omgeving worden met het concept getackeld, vertelt bouwkundestudent Siem van Sluijs: de ambitie van het ministerie van Binnenlandse Zaken om er in 2030 één miljoen woningen bijgebouwd te hebben, en het grote aantal leegstaande, inefficiënte kantoren in Nederland.

Maar liefst 55 procent van de kantoren in Nederland heeft een energielabel lager dan C, en ook dat wil de overheid aanpakken: voor 2023 moeten die kantoren geüpgraded zijn. Bovendien staat in Nederland 27 procent van de kantoren leeg, meldt het CBS op basis van de Landelijke Monitor Leegstand. Van der Sluijs legt uit hoe hun concept deze problemen oplost.

Het zelfgebouwde energiezuinige huis van het MOR-team van de TU Delft.

Voor deze wedstrijd bouwden jullie een kantoor om tot een energiepositief, modulair, circulair multifunctioneel gebouw. Hoe ziet dat eruit?

"Laten we beginnen met de gevel. Die is bedekt met zonnepanelen, die het kantoor energiepositief maken. Dat betekent dat er meer energie wordt opgewekt dan nodig is, en daarmee kun je bijvoorbeeld ook je auto of elektrische fiets opladen. Die zonnepanelen zijn er in elke print, je kunt er bij wijze van spreke een Rembrandt op laten afdrukken. Het is een kwestie van tijd voordat deze panelen massaal worden geproduceerd."

Het kantoor heeft een modulair interieur om makkelijk van functie te wisselen.

En als we naar binnen stappen?

"Het kantoor is zo ingericht dat het makkelijk van functie kan wisselen. De leegstand van kantoren wordt deels veroorzaakt door de moeite die het kost om van een kantoor een woning te maken. Dus de badkamer en de keuken bestaan uit bouwblokken, eigenlijk net als IKEA dat doet. We werken met schuifwanden waardoor het kantoor makkelijk van functie kan wisselen."

De keuken bestaat uit biologisch afbreekbare blokken om bouwafval te voorkomen.

"De keuken en badkamer bestaan uit losse elementen die makkelijk verplaatst kunnen worden. In de traditionele bouw wordt alles gestuukt en betegeld en vastgelijmd. Als dat moet worden afgebroken, kost dat veel werk en belandt het materiaal bij het bouwafval. Dat voorkomen we door deze blokken en plaatwerk, dat van biologisch afbreekbaar materiaal gebouwd is."

Mogen kantoren zomaar worden gebruikt als woonruimte?

"Gemeenten vinden dat lastig, maar om de ambities te halen, wordt dat wel nodig. In Rotterdam zijn ze nu bezig met een project in het Vierhavengebied. Geen enkele gemeente wil een leegstaand, verkwistend gebouw en te weinig woningen."

De plantenwand zorgt voor verkoeling en schone lucht

Wat zien we nog meer in jullie winnende concept?

"Het gebouw heeft een binnentuin met een plantenwand. In kantoren komt de ventilatie uit lange leidingen, soms wel honderden meters. In dit gebouw wordt de lucht van buiten natuurlijk gefilterd door de planten en zo komt de koelte het gebouw binnen. Ook hebben we een klimaatplafond. Zo worden de koelte en de warmte evenredig verdeeld over de ruimte. De temperatuur wordt geregeld door een warmtepomp."

In leegstaande kantoren kan ook worden gewoond.

Jullie hebben het huis zelf opgebouwd in Hongarije. Zijn dit soort gebouwen makkelijk zelf op te zetten?

"Alles is te leren! Wij hebben veel steun gehad vanuit onze bouwpartners die ons de fijne kneepjes van het vak aanleerden. Wij zijn theoretische mensen en kunnen tekeningen maken en de bouw theoretisch snappen. Voor de bouw hebben we veel hulp gehad van bouwvakkers. Dat was nog moeilijk, om die mensen te vinden, maar ze zijn onmisbaar."

En nu?

"We zijn heel trots op ons resultaat. Nu gaan we verbeteringen in het concept aanbrengen en het vervolgonderzoek stimuleren bij onze sponsors. Dat zijn onder andere het het ministerie van Binnenlandse Zaken, het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, en ABN AMRO. Duurzaamheid is geen onderdeeltje op de TU Delft, het is de leidraad. Alles draait nu om duurzaam bouwen. Of deze huizen binnenkort op de markt zijn: dat denk ik niet. Deze innovaties vormen nog geen integraal geheel. Maar daar gaat onze generatie van ingenieurs en architecten voor zorgen!"