Meer groen, die hinderlijke lantaarnpaal weg, of een nieuwe glijbaan: zelfbedachte plannen om je eigen woonwijk te verbeteren zijn in elke gemeente welkom.

In Groningen zijn ze hun tijd ver vooruit als het gaat om bewonersinitiatieven in de wijk, zegt Annet Muller-ter Veen. Zij is manager bij Innovatiewerkplaats Helpman De Wijert in Groningen. De gemeente startte drie jaar geleden een experiment: ze kozen vijf wijken en gaven de bewoners veel meer inspraak in de herinrichting ervan.

Iedere gemeente in Nederland heeft een budget beschikbaar om ideeën van bewoners uit te voeren. Het te vergeven bedrag verschilt in elke gemeente.

Ook verschilt de wijze van indienen van een plan. Een telefoontje naar de gemeente of even kijken op de website is vaak genoeg om te weten wat de voorwaarden zijn en hoe een plan moet worden ingediend.

32 bijeenkomsten en honderden plannen

De wijk De Wijert met zo'n vijfduizend inwoners is een van die Groningse wijken, vertelt Muller-ter Veen.

"Er zijn 32 wijkbijeenkomsten gehouden waarin bewoners hun wensen hebben geuit. Daar zijn honderden ideeën uit voortgekomen. Bij deze bijeenkomsten zijn niet alleen bewoners betrokken, maar ook basisscholen, instellingen en woningcorporaties."

In 2017 werd een stemweek gehouden en werd besloten welke projecten prioriteit krijgen.

“Er zijn honderden plannen en we stemmen over wat er eerst komt”
Annet Muller-ter Veen, manager bij Innovatiewerkplaats Helpman De Wijert

"Elke maand wordt er een bewonersbijeenkomst georganiseerd om elkaar op de hoogte te houden van de voortgang, om resultaten te delen, successen te vieren, om nieuwe initiatieven te pitchen en vrijwilligers te werven."

Zandkastelen, veilig oversteken en meer bloemen

Waar de experimentele Groningse aanpak al voor heeft gezorgd? Een zomerprogramma voor kinderen die niet op vakantie kunnen, bloemen in kale boomspiegels en een pannakooi voor kinderen. Een tijdelijke gigantische zandbak en een zandkastelenfeest, filmvertoningen in een openluchtbioscoop, een veilige oversteekplaats over een drukke straat, een buurtconciërge en adoptieprullenbakken.

En er staan meer projecten op de planning: een zebrapad voor Silly Walks, een grapje uit Monty Python. Hulp bij de verzorging van honden en katten door mbo-studenten Dierverzorging, een straatnamenspel, tijdelijke sensorbanken die registeren waar bewoners het liefst gaan zitten.

Muller-ter Veen: "Burgers kunnen hier op allerlei manieren het heft in eigen handen nemen als er iets is dat ze stoort, als ze zich niet veilig voelen, of iets missen."

'Wijken worden altijd ingericht met bewoners'

Maare Zondervan is landschapsarchitect bij ingenieursadviesbureau Sweco, en weet dat alle herinrichtingen van wijken gepaard gaan met inspraak van de bewoners.

"Het beeld dat mensen in een zaaltje te horen krijgen wat er in hun straat gaat gebeuren klopt niet. Dat pikt niemand meer, zeker niet in grote steden. Dankzij internet is alles supertransparant en kun je zo opzoeken waar het budget voor bewonersinitiatieven naartoe gaat."

“Wat nu erg leeft: meer vogels en insecten”
Maare Zondervan, landschapsarchitect bij ingenieursadviesbureau Sweco

Het is altijd interessant om te horen waar bewoners behoefte aan hebben, zegt Zondervan.

"Wat nu veel leeft, is het thema biodiversiteit in de stad, vogels en insecten. Bewoners willen stadslandbouw, een groenstrook of een extra bomenrij. Zo hebben we in Den Bosch een buurttuin gemaakt, dat uitgroeide tot een project waarbij herintreders voor het onderhoud zorgden. Er worden buurtfeesten gehouden en mensen kunnen zelf hun eten plukken."

'Laat je niet ontmoedigen'

Een bewonersinitiatief heeft kans van slagen als je als indiener duidelijk maakt wat jouw eigen rol is, zegt Zondervan. "Als je meer groen wil, zeg dan dat jij het zelf gaat onderhouden met een groep bewoners. Maak jezelf onderdeel van het plan, en zoek medestanders."

En hou vol, zegt de landschapsarchitect, want zij ziet veel ideeën stranden omdat er tegengas is van de gemeente. "De gemeente heeft ook een eigen programma en gebieden die opgeknapt moeten worden. Als het idee duur is om uit te voeren en niet binnen het programma valt, zal je sneller een nee krijgen omdat de gemeente daar dan geen geld voor heeft liggen."

"Mensen laten zich soms te snel ontmoedigen. Laat zien wat je in je mars hebt, dat jouw idee een algemeen doel dient. Toets jouw idee aan de gemeentelijke plannen."

Zondervan: "Als de gemeente al plannen had voor herindeling van de wijk, dan zullen ze eerder bereid zijn naar een nieuw initiatief te luisteren, en je breekt daarmee een ander potje geld aan. Als de straat straat toch al open wordt gebroken, kan je als bewoners veel makkelijker een idee mee laten liften."

Tips van de landschapsarchitect om jouw idee te laten slagen:

  • Zorg dat jouw plan gesteund wordt door meerdere mensen.
  • Laat in je plan zien dat het een coproductie is tussen jouw groep en de gemeente.
  • Denk niet dat de gemeente toch niet wil luisteren. Elke gemeente heeft een budget voor bewonersinitiatieven.
  • Betrek actuele thema's bij je plan: vereenzaming van ouderen, insectensterfte, klimaatadaptatie.
  • Bekijk het partijprogramma van de gemeente en laat je plan erop aansluiten.