Je wilt graag je oudere buren een handje helpen, maar misschien zitten zij daar wel helemaal niet op te wachten. Hoe pak je dit aan?

"Oudere mensen vragen niet snel om hulp. Ze zijn te trots. Vroeger deden ze alles met de hand en nu zijn ze afhankelijk van anderen", vertelt Ada Kelder (65), vrijwilliger bij ouderen in Rotterdam.

De overheid spoort ouderen aan om langer zelfstandig thuis te blijven wonen. Er wordt een beroep gedaan op hun zelfredzaamheid, maar niet alle ouderen zijn altijd in staat om voor zichzelf te zorgen.

Er kan sprake zijn van beginnende dementie, eenzaamheid of ziekte. Familieleden zijn vaak druk of wonen ver weg. Ook voelen veel ouderen zich schuldig om regelmatig bij een familielid aan te kloppen voor hulp. Buren zijn wel vaak binnen handbereik, maar zij weten niet altijd wat er speelt bij deze ouderen.

Buurtapp

De buurtapp is een platform waarop buurtgenoten kunnen samenkomen om ideeën uit te wisselen, dingen van elkaar te lenen en oproepen te plaatsen. Ook kun je het inzetten voor buurtpreventie en gebruiken als agenda voor evenementen in de wijk. Je kan zelf kiezen hoe groot je de buurt maakt. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor alleen mensen uit jouw straat.

Norbert Scholl is de ontwikkelaar van De BuurtApp. "De app is handig voor ouderen die slecht ter been zijn. Er zijn altijd wel betrokken mensen die op het platform aanbieden om een boodschap voor iemand te doen. Die sfeer moeten zij wel zelf creëren, omdat ouderen er niet om zullen vragen."

Stigma over eenzaamheid

"Sociale contacten zijn zeer belangrijk voor het welzijn en voor de gezondheid. Ouderen kunnen in een isolement terecht komen. Mensen die eenzaam zijn hebben behoefte aan structureel contact, een duurzame relatie", zegt Renée de Vries, woordvoerder Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen (ANBO)

"Er hangt een stigma boven het woord eenzaamheid. Het is iets dat mensen niet graag toegeven. Dit is trouwens niet alleen van toepassing op ouderen. Ook bij jongeren of binnen gezinnen kan er sprake zijn van eenzaamheid."

Alleen zijn betekent niet altijd eenzaamheid

Elias Niehot (84) werkt 23 jaar bij het ANBO en komt al jaren bij ouderen met hulpvragen over de vloer. "Ik kijk bijvoorbeeld naar de brandveiligheid in een huis en als ik er zelf niets aan kan veranderen, schakel ik een instantie of een familielid in."

“Soms ben ik een half uur met een formulier bezig en praten we anderhalf uur over alledaagse dingen.”
Elias Niehot, ANBO

Dat iemand alleen is, betekent niet gelijk dat iemand eenzaam is. Sommige mensen zijn graag op zichzelf, die vermaken zich met hun hobby's. "Maar aan de andere kant ben ik soms bijvoorbeeld een half uur met een formulier bezig en anderhalf uur aan het praten over alledaagse dingen. Vooral bij alleenstaanden komt dit vaak voor", zegt Niehot.

Oprechte interesse

In 2013 vonden bouwvakkers het levenloze lichaam van Bep de Bruin in haar Rotterdamse woning. Ze lag er tien jaar zonder gemist te worden. Het was voor de gemeente een teken om met vrijwillige huisbezoeken de eenzaamheid onder 75-plussers te onderzoeken. Een van die vrijwilligers is Ada Kelder, tevens een van de hoofdpersonen in de documentaire Goede Buren die sinds donderdag in de bioscoop draait. Volgens Kelder is er een fijne lijn tussen bezorgdheid en bemoeizucht.

Geef het niet zomaar op. Mensen die echt hulp nodig hebben, wijzen het juist het meest af. "Oudere mensen vragen niet snel om hulp. Ze zijn te trots. Vroeger deden ze alles met de hand en nu zijn ze afhankelijk van anderen", zegt Kelder. Eenzaamheid is moeilijk in te schatten. Sommige mensen verloederen als ze alleen zijn en sommigen zijn weer brandschoon.

“Help iemand uit oprechte interesse en niet omdat je iemand zielig vindt.”
Renée de Vries, ANBO

De Vries vult aan: "Voel je niet verplicht om iemand uit de buurt te helpen. Doe het vooral uit oprechte interesse en niet omdat je iemand zielig vindt. Vooral een gelijkwaardige relatie is belangrijk en wie weet wat zij weer voor jou of de buurt kunnen betekenen."

Gezien en gekend worden

Elke week op vaste basis vrijwilligerswerk doen of meedoen met een buurtapp is niet voor iedereen weggelegd. Anja Machielse is hoogleraar op de Universiteit voor Humanistiek en specialiseert zich in de empowerment van kwetsbare ouderen. Volgens haar is het vooral belangrijk dat mensen gezien en gekend worden. Dit geeft hen een gevoel van veiligheid en ergens bij te horen.

Tips om niet als een bemoeial over te komen

  • Zeg elkaar regelmatig gedag
  • Laat weten waar je woont
  • Maak af en toe een praatje
  • Vraag of iemand iets van de winkel nodig heeft
  • Maak een portie extra eten en breng een keer spontaan langs

"Mensen vinden het niet prettig als je ineens uit het niets je zomaar gaat bemoeien met hun leven. Zorg dat je een vertrouwensband met elkaar opbouwt en kijk van daaruit of er behoefte is aan hulp", verklaart Machielse.