De kille winterse dagen zijn voor veel mensen reden om de houtkachel of open haard op te stoken. Heel knus. Maar let er wel op dat je het bewust doet, zeggen experts van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en Milieu Centraal tegen NU.nl.

Er valt nog veel winst te behalen op het gebied van voorlichting over "verantwoordelijk hout stoken", vindt Flemming Cassee, inhalatietoxicoloog bij het RIVM. "Houtstoken is namelijk - om het beestje maar bij de naam te noemen - niet gezond", zegt hij. "Dit heeft te maken met de stoffen die in houtrook zitten, zoals fijnstof, benzeen en zeer goed te ruiken aldehydes, die een negatief effect kúnnen hebben op je longfuncties."

Deze uitspraak verdient volgens Cassee echter wel wat nuance; het is echt niet nodig om nu direct je open haard dicht te gooien. Hoeveel schadelijke stoffen vrijkomen, is namelijk sterk afhankelijk van onder welke condities je stookt, zo zegt hij. "Of je goed ventileert, of er buiten wind staat, of je een - volgens de richtlijnen - goed functionerende schoorsteen hebt en of je droog en schoon hout gebruikt".

Mariken Stolk van Milieu Centraal vult aan: "Bij het stoken van vochtig hout komt extra veel rook en fijnstof vrij. Zorg er daarom voor dat het hout minstens twee jaar gedroogd heeft."

Hout moet kurkdroog zijn, zegt het RIVM en Milieu Centraal. (Foto: ANP)

'Gooi geen papier in de open haard'

Het papiertje van je toffee even snel in de open haard gooien? Niet doen, waarschuwt Stolk. "Het is verboden om een ander materiaal dan hout, zoals plastic of papier, in je open haard of houtkachel te gooien. Dan komen er meer schadelijke stoffen vrij."

Tips van Milieucentraal voor bewust hout stoken

  • 1. Zorg voor gelijkmatige, gele vlammen in het vuur en nauwelijks rook uit de schoorsteen. Bij oranje vlammen en veel rook is de verbranding niet optimaal. Zorg dan voor voldoende luchtaanvoer.
  • 2. Ventileer tijdens het stoken. Open bijvoorbeeld de klep van de schoorsteen, het ventilatierooster of een kamerraam. Dit zorgt ervoor dat het hout beter verbrandt en hierdoor komen minder schadelijke stoffen vrij.
  • 3. Laat de schoorsteen ieder jaar goed vegen.
  • 4. Gebruik kurkdroog en onbewerkt hout. Bij het stoken van vochtig of bewerkt (bijvoorbeeld geverfd) hout komt nog meer fijnstof en rook vrij.
  • 6. Stook niet bij windstil of mistig weer. Dan blijft de rook extra lang hangen, waardoor de lucht extra wordt verontreinigd.

Stook niet als het buiten mistig is. (Foto: ANP).

'Pelletkachel is zuiniger en stoot minder schadelijke stoffen uit'

Mocht je toch graag hout blijven stoken, maar doe je dit graag op een manier die de lucht minder vervuilt? Schaf dan een pelletkachel aan, tipt Stolk. "Zo'n kachel gaat veel zuiniger om met brandstof en de uitstoot van schadelijke stoffen is veel kleiner.|

Wel plaatst ze een kanttekening: "Gebruik de pelletkachel niet als hoofdverwarming, maar als sfeerverwarming, en maximaal één of twee keer per week. Anders wordt de lucht alsnog te veel verontreinigd."

'Het branden van een paar kaarsen produceert meer fijnstof'

Hoewel het RIVM wat betreft de gezondheidseffecten van houtrook nog relatief in het duister tast, hoeven mensen zich volgens Cassee niet druk te maken over - in het bijzonder - gesloten houtkachels. "Het niveau aan schadelijke stoffen die daar zeker binnenshuis uit vrijkomt is zeer klein", zegt hij. "Met het branden van een paar kaarsen zit er bijvoorbeeld al meer fijnstof in de binnenlucht."

Een gesloten houtkachel. (Foto: ANP)

Een open haard is een ander verhaal, zegt hij. In dat geval is het stookgedrag van mensen van grote invloed op de luchtkwaliteit. "Het is belangrijk om te weten hoe je zo'n ding moet aandoen en hoe het optimaal functioneert. Dan heb je al een flinke beperking van het aantal vrijgekomen schadelijke stoffen."

De woordvoerder van Milieu Centraal kan zich "heel goed voorstellen" dat mensen zo'n vuurtje "maar ál te gezellig" vinden. "En geniet ervan, maar met mate." Dat is dan ook de belangrijkste tip van Stolk: "Gebruik de open haard of houtkachel vooral niet te vaak, en stook veilig. Zo houd je de lucht schoon en ga je zo zuinig mogelijk om met brandstof."