Wat doe je als je meer leefruimte wilt, terwijl de woningmarkt overspannen is en de huizenprijzen nog steeds stijgen? Verbouwen of verhuizen? "Je kunt ook zelf een tiny house bouwen."

Het Centraal Bureau voor de Statistiek en het Kadaster constateerden in mei dat de prijzen voor koopwoningen in april 2018 bijna 9 procent waren gestegen ten opzichte van een jaar eerder.

Volgens cijfers van Rabobank daalt het aanbod van koopwoningen in Nederland en stijgt de huizenprijs dit jaar door. De grootste hypotheekverstrekker van Nederland voorspelt dat aan het eind van 2019 de gemiddelde prijs voor een woning 300.000 euro bedraagt.

Is het slimmer om te verbouwen of te verhuizen met dit vooruitzicht? "Daar is geen eenduidig antwoord op te geven", zegt Hans André de la Porte, woordvoerder van de Vereniging Eigen Huis (VEH). "Verhuizen en verbouwen kosten allebei geld."

Verhuis van de Randstad naar de regio

De keuze tussen verhuizen of verbouwen hangt volgens André de la Porte ook af van je wensen, je financiële mogelijkheden, de locatie die je op het oog hebt of waar je nu woont.

"Woon je in de buurt van de Randstad, dan verkoop je je huis sneller dan in het oosten, zuiden of noorden van Nederland. Het aanbod van koopwoningen is beperkter rond de vier grote steden."

Nog een puntje om rekening mee te houden volgens de VEH is de grote vraag naar aannemers in het hele land. "Die nemen vaak liever een grotere opdracht aan dan een kleine verbouwing. Ook zijn de prijzen van aannemers gestegen", zegt De la Porte.

Investeer in vierkante meters

Of een verbouwing de waarde van je huis verhoogt, is lastig te bepalen, aldus Wim Bentum van Waltmann Makelaars in Utrecht. Dat ligt aan de locatie, de staat van de woning en aan de aard van de verbouwing.

''Een dakkapel of een nieuwe keuken voegt alleen gebruikswaarde toe. Een opbouw of uitbouw kan een kleine financiële waarde toevoegen. De opbrengsten van die extra vierkante meters moet je wel afstrepen tegen het leggen van een fundament daarvoor. Dat is vaak een pittige investering", zegt Bentum.

Kijk naar je levensfase

Kijk ook naar je levensfase voordat je gaat verbouwen, zegt interieurontwerper Kitty van Balveren. Ouders met jonge kinderen hoeven wat haar betreft niet te investeren in het bouwen van een aparte speelkamer.

"Ik zie in mijn praktijk vaak dat jonge kinderen graag willen zijn waar reuring is. Als je een speelplek met opbergmogelijkheid creëert in een ruimte waar je zelf ook veel bent, is dat effectiever en goedkoper", aldus Van Balveren. 

Meer ruimte schep je ook door de functies van de ruimtes kritisch te bezien. Van Balveren: "Als je graag in de keuken zit en in de woonkamer staat een grote zithoek, wat doet die enorme bank dan voor jou? Door hem te vervangen door een kleinere bank, win je optisch en praktisch meer ruimte."

Kwaliteit van ruimte

"Het idee dat 'ruimte' het unique selling point van wonen is, kan niet langer voldoen. Mensen zullen moeten beseffen dat de kwaliteit van de ruimte veel belangrijker is." Dat is de visie van architect Jan-Willem van der Male. Hij woont sinds vorig jaar met zijn vriendin in een zelfontworpen en zelfgebouwd huis van 18 vierkante meter in Rotterdam.

Van der Male woont in een zogenoemd tiny house. "Het was een persoonlijke wens om zonder hypotheek in een duurzaam zelfontworpen en gebouwd huis te wonen." Dat zijn huis een flink stuk kleiner is dan de gemiddelde woning in Nederland met 120 vierkante meter vloeroppervlak, was juist de bedoeling.

"Een kleine woning betekent minder materialen, minder onnodige spullen, minder energie om te verwarmen, minder afval en minder verspilling. Door een huis optimaal functioneel te ontwerpen, voeg je kwaliteit toe aan je huis", vindt Van der Male. 

"De trend om steeds groter te gaan wonen, betekent juist kwaliteitsverlies. Het aantal vierkante meters is een kwantitatieve waarde. De meeste mensen negeren hun gevoel en onderzoeken niet wat een ruimte met hen doet. Daardoor hebben velen het idee een dat een groot huis een fijn huis is", stelt de architect.

Hut als slaapkamer

Voordat Van der Male met zijn vriendin zijn tiny house betrok, woonde hij anti-kraak in twee lokalen van een oud schoolpand. "We hadden 60 vierkante meter, maar dat vonden we veel te groot." 

Hij bouwde zelf een hut in een van de lokalen. Die fungeerde als slaapkamer. "Ik vind het fijner om te slapen in een kleine kamer. Mensen voelen zich vaak veiliger in een kleine ruimte. Dat is een oerinstinct."

Naast zijn baan als architect richtte Van der Male de Tiny House Academy op waar hij diverse cursussen en bouwbegeleiding aanbiedt zodat mensen hun eigen tiny house kunnen bouwen. In de twee jaar dat zijn academy bestaat, heeft hij zes tiny houses helpen realiseren.

''Het zijn vooral de dertigers met of zonder kinderen die een tiny house durven te bouwen. Als starter op de woningmarkt is het steeds moeilijker om een hypotheek te krijgen. De vijftigers met een 'empty nest' willen van groot naar klein gaan wonen, maar weten niet goed hoe ze dat moeten aanpakken", zegt Van der Male.

"Het bouwen van je eigen tiny house vraagt om een andere manier van denken. De hoeveelheid stenen waarmee je je eigen zekerheid bouwt, is een stuk kleiner."